मरणात्प्रार्थनादुःखमधिकं हि विवे किनः
जगतां पतिरर्थित्वाद्विष्णुर्वामनतां गतः
ज्ञातं मयेदमधुना मतं भवति यद्गुरु 4.4.
आदौ दुःखं तथा मध्ये दुःखमंते च दारुणम्
वर्तमानान्यतीतानि दुःखान्येतानि यानि तु
अत्याहारान्महद्दुःखमनाहारान्महत्तमम्
बुभुक्षा सर्वरोगाणां व्याधिः श्रेष्ठतमः स्मृतः
तद्रसोपि हि कामाद्वा जिह्वाग्रे परिवर्तते
इति क्षुद्व्याधितप्तानामन्नमौषधवत्स्मृतम्
मृतोपमो यश्चेक्षेत सर्वकार्यविवर्जितः
प्रबोधेऽपि कुतः सौख्यं कार्यैरुपहतात्मनः
प्रातर्मूत्रपुरीषाभ्यां मध्याह्ने तु बुभुक्षया 4.4.
अर्थस्योपार्जने दुःखमर्जितस्यापि रक्षणे
चौरेभ्यः सलिलादग्नेः स्वजनात्पार्थिवादपि
खे यातं पक्षिभिर्मांसं भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि
विमोहयति संपत्सु तापयंति विपत्तिषु
यथार्थपतिरुद्विग्नो यश्च सर्वार्थनिःस्पृहः
शीतेन दुःखं हेमंते ग्रीष्मे तापेन दारुणम्
विवाहविस्तरे दुःखं तद्गर्भोद्वहने पुनः
दन्ताक्षिरौगैः पुत्रस्य हा कष्टं किं करोम्यहम्
अमी प्राघूर्णकाः प्राप्ता भक्तच्छेदे च मे गृहे
प्रदानकाले कन्यायाः कीदृशश्च वरो भवेत् 4.4.
कुटुंबचिंताकुलितस्य पुंसः श्रुतं च शीलं च गुणाश्च सर्वे
राज्येपि च महद्दुःखं संधिविग्रहचिंतया
सजातीयाद्वधः प्रायः सर्वेषामेव देहिनाम्
नाप्रधृष्यबलः कश्चिन्नृपः ख्यातोस्ति भूतले
आ जन्मनः प्रभृति दुःख मयं शरीरं कर्मात्मकं तव मया कथितं नरेन्द्र
पापभेदाख्यानवर्णनम् नरकार्णवघोरेषु यातना पापमुच्यते
अधर्मभेदा विज्ञेयाश्चित्तवृत्तिप्रभेदतः
तत्र ये पापनिचयाः स्थूला नरकहेतवः