जीवितांते च मरणं महाघोरमवाप्नुयात्
देहभेदेन यः पुंसां वियोगः कर्मसंक्षयात्
महातपप्रविष्टस्य च्छिद्यमानेषु मर्मसु 4.4.
हा तात मातः कांतेति रुदन्नेवं हि दुःखितः
बांधवैः संपरिष्वक्तः प्रियैः स परिवारितः
क्रन्दते चैव खट्वायां परिवर्तन्मुहुर्मुहुः
खट्वातो कांक्षते भूमिं भूमेः खट्वां पुनर्महीम्
याचमानश्च सलिलं शुष्ककण्ठोष्ठतालुकः
पञ्चावटान्खन्यमानः कालपाशेन कर्षितः
जीवस्तृणजलौकेव देहाद्देहं विशेत्क्रमात्
मरणात्प्रार्थनादुःखमधिकं हि विवे किनः
जगतां पतिरर्थित्वाद्विष्णुर्वामनतां गतः
ज्ञातं मयेदमधुना मतं भवति यद्गुरु 4.4.
आदौ दुःखं तथा मध्ये दुःखमंते च दारुणम्
वर्तमानान्यतीतानि दुःखान्येतानि यानि तु
अत्याहारान्महद्दुःखमनाहारान्महत्तमम्
बुभुक्षा सर्वरोगाणां व्याधिः श्रेष्ठतमः स्मृतः
तद्रसोपि हि कामाद्वा जिह्वाग्रे परिवर्तते
इति क्षुद्व्याधितप्तानामन्नमौषधवत्स्मृतम्
मृतोपमो यश्चेक्षेत सर्वकार्यविवर्जितः
प्रबोधेऽपि कुतः सौख्यं कार्यैरुपहतात्मनः
प्रातर्मूत्रपुरीषाभ्यां मध्याह्ने तु बुभुक्षया 4.4.
अर्थस्योपार्जने दुःखमर्जितस्यापि रक्षणे
चौरेभ्यः सलिलादग्नेः स्वजनात्पार्थिवादपि
खे यातं पक्षिभिर्मांसं भक्ष्यते श्वापदैर्भुवि
विमोहयति संपत्सु तापयंति विपत्तिषु
यथार्थपतिरुद्विग्नो यश्च सर्वार्थनिःस्पृहः
शीतेन दुःखं हेमंते ग्रीष्मे तापेन दारुणम्
विवाहविस्तरे दुःखं तद्गर्भोद्वहने पुनः
दन्ताक्षिरौगैः पुत्रस्य हा कष्टं किं करोम्यहम्