कदाचित् स राजा, मृगयाविनोदस्य लालसया, निर्गतः। चैत्रमासस्य शुक्लपक्षे नवम्यां दिने तु, प्राणिनां वधः न कृतः। तस्मिन्नह्नि वाल्मीकेः आश्रमे रात्रौ जागरणं कृतम्। तत्र रामस्य गीतं श्रुतम्, तस्य पुण्यबलात्। ततः स महात्मा इच्छावृक्षस्य पूजनं चकार। तदा स महावृक्षः तम् अवदत्—"मम शुभा पुरी—" इत्यादि। वृक्षस्य तद्वचनानन्तरं सा पुरी नृपतेः एकीभूता। तेषां सर्वेषां तु इच्छावृक्षस्य प्रसादेन राजतुल्यत्वं प्राप्तम्। ततो मलयाचलस्य शोभनं शिखरे ते घोरं तपः अचरत्। तत्र शिवमन्दिरे कमलाक्षी नाम कन्या, कीर्तिमती, स्थिताऽभूत्। तत्रैव पूजार्थं जीमूतवाहनः अपि गतः। तां दृष्ट्वैव स कामबाणैः पीडितः। स जीमूतवाहनः उवाच—"मदनाय नमः, कृष्णपुत्राय नमः।" पुनः पुनः पञ्चबाणाय, कामाय, प्रद्युम्नाय च नमस्कृत्य। तदा भगवाञ् मकरध्वजः तुष्टः। तस्य नृपतेः पुत्रः विश्वावसुर्नाम प्रसिद्धः। स नरेन्द्रनारायणयोः प्रणम्य, गरुडमारुह्य आगतः। यत्र जीमूतवाहनः तत्र स बहुविधं रुदन् उपविष्टः। वृद्धां स्त्रियम् आश्वास्य पप्रच्छ—"कस्य दुःखेन इदं जातम्?" सा तु तस्मात् वियोगेन कुलजा विललाप। ततः गरुडः तम् आदाय व्योममार्गे प्रस्थितः। कमलाक्षी अपि तम्, गरुडेन गृहीतम्, व्योम्नि स्थितम्, अपश्यत्। तदा गरुडः भयभीतः शीघ्रं तत्र आगतः। स उवाच—"भगवन्, मम वचनानि शृणु, प्राज्ञ!" "अस्याः पुत्रस्य रक्षार्थं तव समीपं प्राप्तः। तस्य सर्पदुःखेन पीडितः शत्रुं प्राप्तवान्।" "प्राज्ञ, मानुषं भोजनं त्यक्त्वा दिव्यं आहारं गृहाण।" "जीमूतवाहनस्य च, विद्यासुता कन्यायाश्च।" "त्वं तु विद्यााधरपुरीषु उत्तमं राज्यं प्राप्तवान्।" इति उक्त्वा देवः अन्तर्धानं गतः; स पितुः राज्यं प्राप्नोत्। एवमुक्त्वा वेतालः विनयेन नृपं संबोधितवान्। नृपस्य परोपकारप्रवृत्तिः दैवयोगेन स्थापिताभूत्। पतिव्रतायाः शक्त्या, नृपदत्तजीवितेन च, शंखचूडः निर्भयः शत्रुम् उपससार। ततः चन्द्रशेखरनृपस्य पुरीदक्षिणे भागे, रत्नदत्तः नाम वणिक् धर्मात्मा, धनधान्यसमृद्धः, तिष्ठति स्म। स वणिक् तं उत्तमस्वरूपं दृष्ट्वा, नृपं उपससार। "दयासिन्धो, एषा तव योग्याऽस्ति, विधिना सृष्टा; गृहाण।" इति वदन् स मन्त्रिणं विदुरं अपि उवाच—"त्वमपि गच्छ, प्राज्ञ!" इत्युक्त्वा चन्द्रशेखरः स्वगृहं गतः; तत्र तस्य भार्या श्यामला नाम, नृपागमनं विज्ञाय, प्रसन्ना बभूव।