नृपते, पुण्यशोभिता या नगरी, विविधजनैः सेव्यमाना, तत्र सत्यप्रकाशः नाम मन्त्रिणः आसीत्, तस्य च प्रियया लक्ष्म्या सह वासः। अथ महाभाग, लोके सुखस्य केचन प्रकाराः सन्ति—इति पृष्टवान्। ब्रह्मचर्याश्रमे तु परमं सुखं ‘ब्रह्मानन्द’ इति कथ्यते। वने वसतः तु ‘धर्मानन्द’ इत्येव, यद्यपि तदल्पतरम्। परित्यागिनां तु शिवानन्द एव परमोत्तमः। गार्हस्थ्याश्रमे तु, हे नृप, भार्याविना सुखं नास्ति। अतः स धर्मपत्नीं स्वयमेव योग्यां विचिन्त्य, मन्त्रिणं प्रति—“अद्य मे स्त्रीं विचिनु, भोः”—इति आज्ञापयत्। तत् श्रुत्वा मन्त्रिणः देशाद् देशं गच्छन्, मनसा पुण्यतीर्थाधिपतिं सिन्दुं स्तुतवान्—“शरणागतवत्सल, तव शरणं प्राप्तोऽस्मि। राज्ञः कृते स्त्रीरत्नं दातुमर्हसि, अन्यथा प्राणान् त्यजामि।” ततः तत्र वारिणि सुवर्णकाण्डः महापद्मपत्रशाखी वृक्षः स्थितः। तत्रैव कोमला रूपवती कन्या विराजमानाऽभूत्। एतदद्भुतं दृष्ट्वा, मन्त्रिणः राजा समीपमुपेत्य निवेदितवान्। राजा अपि तद्विस्मयं दृष्ट्वा सागरपर्यन्तं गतः। स विनयेन तां युवतीं सम्बोधितवान्—“त्वदर्थमेव अत्र आगतः अस्मि।” सा हास्यं कृत्वा उवाच—“कृष्णपक्षचतुर्दश्यां…” इति। एतच्छ्रुत्वा, स राजा तस्मिन्नेव दिने कामातुरः अभवत्। तस्मिन्नेव काले बकवाहनः नाम दैत्यः आगतः। राजा कामान्धः तं दैत्यम् हत्वा निर्भयम् भार्याम् अभाषत। सा उवाच—“राजन्, शृणु! अहं विद्याधरतनया। नाहं भोजनकाले, न पितृमातृगृहे आगता। अद्य कृष्णचतुर्दश्यां दैत्यस्त्वां हरिष्यति। तदा रुदती पितरं प्रति उक्तवती। स पिताऽपि उवाच—‘पुत्रि, त्वं वीरभोग्या भविष्यसि।’ राजन्, भवतः आज्ञया पितृगृहं गच्छामि। त्वया सह विद्याधरगृहं यास्यामि।” एवं तस्यां नगरे महोत्सवः जातः, किन्तु सहसा मृत्युः प्रजाः प्राप्तवान्—कस्मात् कारणात्, तद् वद। मन्त्रिणः चित्ते चिन्तयामास—“राज्ञः राज्यहानिभयं मम अस्ति।” यः राजा विषयासक्तः स्यात्, तस्य राज्यविनाशः निश्चितः। किञ्च, चूडापुरे रम्ये नगरे चूडामणिः नाम राजा आसीत्। तस्य गुरुः देवस्वामी वेदवेदाङ्गविद् आसीत्। तस्य तेजस्विन्या भार्यया पुत्रार्थं शिवपूजनं कृतम्। ततो हरिस्वामी नाम पुत्रः जातः—यशस्वी, बलवान्, देवांशसमन्वितः। रूपलावण्यिका नाम तस्य भार्या दिव्यकन्या आसीत्। एकदा सा पतिसहितं वसन्ते, पुष्पोत्सवकाले, वसत्स्म। तत्र सुकलः नाम गन्धर्वः तस्या रूपेण मोहितः। जागरितः स तां स्त्रीं कामार्तः अन्वेष्टुम् आरब्धवान्। सर्वविषयान् परित्यज्य, हरौ ध्यानं समारब्धवान्।