मधुमती नाम कन्या सत्त्वशीलस्य अनुजा आसीत्। सा गुणैः, सौन्दर्येन, सदाचारैः च युक्ता आसीत्। सत्त्वशीलः स्वभगिन्याः उत्तमवरं अन्विष्य सर्वत्र विचरन् आसीत्। अध्ययनार्थं सत्त्वशीलः स्वयं काश्यां गतः। तत्र वामनः नाम प्रसिद्धः पुरुषः आसीत्, यः रूपेण, गुणैः, वृद्ध्याः च विशिष्टः आसीत्। तस्यां कन्यायां दुःखवशात् आहारवस्त्रपाननिद्रादीनि उपेक्ष्यन्ते स्म। सुषीला नाम कन्या तं ब्राह्मणं वामनं दृष्टवती। हरिशर्मा तु विधौ त्रिविक्रमं ब्राह्मणं अपश्यत्। काश्यां सत्या शीलः तथा गुरुपुत्रः केशवः अपि आसीत्। माघमासस्य कृष्णपक्षे त्रयोदशीतिथौ शुभं भृगुसंयोगः स्मृतः। तस्मिन्नेव काले कन्या सर्पदष्टा अभवत्। ततः तैः ब्राह्मणैः परमयत्नः कृतः। हरिशर्मा वेदविधिना सर्वाणि कृत्यानि अकरोत्। त्रिविक्रमः कामदेवस्य अनुगमनं कृत्वा बहुधा कष्टं अनुभवति स्म। केशवः शोकवशात् प्रियायाः अस्थीनि आदत्त। वामनः च भस्म सङ्गृह्य विरहाग्निना संतप्तः अभवत्। एकदा सरयूतीरे लक्ष्मणाख्यायां पुण्यनगर्यां घटना अभवत्। तत्र रामशर्मा शिवध्याननिष्ठः आसीत्। तस्य पत्नि विशालाक्षी महाभोजनं सज्जीकृत्य आसीत्। तस्मिन्काले तयोः पुत्रः पापबलात् मृतः। सा पुत्रशोकाग्निना संतप्यमाना अपि न रोदिति स्म। मन्त्रजपशुद्धिकर्मणः अनन्तरं सा पुत्रं जीवितवती। भोजनं व्यवस्थित्य पुनः पुनरुत्थानमन्त्रं दत्तवती। सा स्त्री अन्यत्र आगत्य हरिशर्मणा दग्धा अभवत्। पुत्रः अपि तेन दुःखितेन पित्रा दग्धः। स धर्मस्थलीनाथस्य पुत्रः, धर्मराजस्य पुत्रः आसीत्। स जीवितं दत्तवान्; अद्य वरं वृणु इति उक्तवान्। स अस्थीनि गृहीत्वा तीर्थं गतः; तं शीघ्रं अन्वेष्टव्यम् इति उक्तम्। तं प्राप्त्वा जीवितप्रदानकथां उक्तवान्; केशवः तद्वचनं श्रुत्वा अस्थीनि गृहीत्वा तस्मै द्विजाय सर्वाणि अस्थीनि दत्तवान्। अहं तं धर्मयुक्तं पुरुषं गच्छामि, यस्य धर्मेण अहं बद्धः। अतः विक्रमादित्य, धर्मज्ञः, मे कथय। योग्यस्त्री मधुमती वामनाय द्विजाय। यः ब्राह्मणः जीवितं ददाति, धर्मनिष्ठः, स पिता इव। पुनः वेतालः श्रेष्ठं राजानं विक्रमं सम्बोधितवान्। वर्द्धवननगरे रम्ये, बहुविधजनसम्पन्ने, एकः पण्डितः मालाकारः आसीत्, यस्य प्रिया पत्नी पतिसेवायाम् निष्ठा आसीत्। स पुत्रपत्नीपुत्रदुहितृभिः सह जीविकान्वेषणाय आगच्छत्। तस्य कथां श्रुत्वा राजा प्रतिदिनं तस्मै सहस्रं सुवर्णमुद्राः दत्तवान्। स ताः किञ्चित् व्ययित्वा शेषं स्वकुटुम्बेन सह भुङ्क्ते स्म। तस्यां परीक्षायां श्मशाने सा स्त्री अत्यन्तं रुदितवती।