सा तदा कामाभिभूता पतिं प्रियं प्रार्थयन्ती, “प्रभो, मां स्वीकुरु,” इत्युक्तवती। तस्या एवमुक्ता स भगवान् सौम्यया वाचा प्रत्युवाच—“शृणु, सुमुखि! धर्मपत्नीं धर्मेण ऋतुकाले सम्प्रयुज्यते चेत् पुरुषः पापं नाप्नोति; परस्त्रीसंगः तु नरकायैव निःसन्देहं ज्ञेयः।” तस्याः वचनं निशम्य सा पुनरुवाच—“विवेकिना विश्वामित्रेण कदापि नरकं न कश्चन गतः; अतः मां कामयन्तीं भुङ्क्ष्व।” पुनः स कृष्णांशसम्भूतः प्रत्युवाच—“तपसः प्रभावेन पापं नाशितम्। नारी पुरुषस्य अर्धशरीरं विशेषतः मैथुनकाले इति स्मृतम्। तस्या मुखस्य अग्रभागात् ‘ऋच्’ शब्दः उत्पन्नः; ततो नित्यं ऋग्वेदः जातः। पृष्ठभागात् तु ‘यश्’ शब्दः सामवेदसम्भूतः; शुद्धः शब्दः एवाथर्वणवेदसम्भूतः कथ्यते। पञ्चमे मुखभागेभ्यः संसारी शब्दाः निष्पन्नाः। तान् परित्यज्य, स शुद्धात्मा चतुर्वेदपरायणः तिष्ठति। यवनभाषां न वदेत्, अपि प्राणः कण्ठे स्थितः स्यात्।” इति स्मृतिवचनानि मुनिना प्रोक्तानि। एवं श्रुत्वा सा गणिका, या म्लेच्छांशसम्भवाऽभवत्, तं दण्डैः ताडयित्वा स्वशक्त्या पुनः शुकत्वं प्रापयामास। ततः स्वर्णवती देवी स्त्रीरूपं धारयित्वा, पुनः श्येनरूपं गृहीत्वा तस्मात् देशात् गन्तुं प्रचक्रमे। तां कृष्णांशयुक्तां दृष्ट्वा मकरन्दः तस्या पादौ गृहीत्वा स्वगृहं निनाय। शोभना जागरिता तत्र पिंजरस्य मध्ये समुपागच्छत्। सा चिन्तयामास—“किं करिष्यामि? क्व गमिष्यामि? तं परमप्रियं विना?” तत्रैव एकः पिशाचः मदमायायाम् निपुणः स्थितः। महामदः तृप्तः सन् शिवालयं ययौ। तदा प्रसन्नः भगवान् तं सेवकं सम्बोध्य उवाच—“मया सह मयूरनगरं गच्छ।” इत्युक्तः स पिशाचः पञ्चसहस्रनर्तकसमेतः ययौ। इन्दुलः ताह्लादश्च विष्णोर्मायया जागरितौ, मयूरनगरं गत्वा मकरन्दं समुपेत्य स्थितौ। तदा शोभना गणिका सह साहुरबलैः तत्र स्थित्वा, सर्वतः महातिमिरयुक्तमभ्रयुक्तवातं दृष्ट्वा, भीषणमायाम् उत्पन्नां विलोक्य, सर्वत्र तमः व्याप्तम्। शन्यायुधेन स वीरः तां मायां भस्मसात् चकार। ततः शोभना स्त्री काममायां सृष्टवती। सर्वे क्षत्रियाः तस्याः नृत्यदर्शनात् मोहिताः चेतनारहिताश्चाभवन्। तदा स्वर्णवती देवी कामाक्षी ध्याननिष्ठा, मयूरध्वजमुपेत्य तान् शृङ्खलाभिः बबन्ध। महामदः एतद्विज्ञाय रुद्रध्यानपरः अभवत्। ततः सिंहव्याघ्रवराहकपयः नरान् दंशन्तः प्रादुरासन। स्वर्णवती देवी कामाक्षी ध्याननिष्ठा, तया गरुडा उत्पादिताः, बलवन्तः शरभाश्च अपि। भीतिनिनादे समुत्पन्ने, तदानीं सेना दिशो दिशः पलायिता। साहुरः तैः नर्तकैः सह प्रमदाभिभूतः भग्नः। एवं, मुने, चतुर्मासपर्यन्तं युद्धं जातम्; एतत् त्वया श्रुतम्—किं अन्यत् श्रोतुमिच्छसि, विप्र? कस्मिन देशे कथं चैतत् अभवत्? कृपया सर्वं विस्तरेण वद। वसन्तकाले समुपस्थिते, तत्र देवगणाः क्रीडां कृतवन्तः। तत्र शुकगृहवाटिकायां गीतसम्राज्ञी मंजुघोषा समागताऽभवत्।