उत्पलारण्ये पुण्ये, यत्र वाल्मीकिर्मुनिः सेवां कुर्वन् स्थितः, तत्र शुद्धहृदयः सः पुरुषः पुष्पवत्याः सह गच्छति स्म। तस्मिन्नेव समये, म्लेच्छजात्या उत्पन्नाः केचन तत्र आगच्छन्। तत्रैव सा पुष्पवती, परमसुन्दरं पुरुषोत्तमं कृष्णांशं दृष्टवती। तस्याः मूर्च्छितायाः स्थितौ, सर्वमोहिनं कृष्णांशं सः निरीक्ष्य, तस्यां दयया पश्यन् स्थितः। एवमेव, को नाम पुराणानि अष्टादश उक्तवान्, किम् तेषां फलमिति प्रश्नः तत्र जातः। तं रमणीयं प्रश्नं श्रुत्वा, शास्त्रविशारदः सः विद्वान् प्रत्युवाच। पराशरेण विरचितं पुराणं विष्णुमूर्तये समर्पितम्। शुकदेवेन भागवतं उक्तम्, ब्रह्मणा ब्रह्मपुराणं निर्मितम्। मत्स्य, कूर्म, नरसिंह, वामन, तथा शिवः—एते स्मृताः षट् राजसिकानि, वीर्यकर्मभिः युक्तानि लोके। अङ्गिरसाः अग्नेयं पुराणं निर्मितवान्, महादेवेन च उत्तमं भविष्यपुराणं लोकहिताय रचितम्। षट् तामसिकानि पुराणानि शक्त्युपासनाय समर्पितानि ज्ञातानि। काले काले, जब घोरः कलियुगः पृथिव्यां प्राप्तः, तदा विक्रमः नाम राजा अभवत्। तस्मिन्नन्तरे, नैमिषारण्ये वसन्तः सर्वे ऋषयः, सूतेन अष्टादश उपपुराणानि श्रावितानि। तान् वचांसि श्रुत्वा, धर्मनिष्ठः कृष्णांशः ब्राह्मणेभ्यः गावः सुवर्णानि च दत्तवान्। ततः, सा शोभा नाम्नि दरिद्रवेषधारिणी, मदमत्तभावेन, रुद्रस्य दैत्यदासी, महाबलिनं वीरं चिन्तयन्ती, मायया स्वर्णवतीं देवीं दृष्ट्वा, तस्याः वामभागं छित्त्वा हृष्टा स्वगृहं गन्तुम् उद्युक्ता। सा वेश्या, पश्चात्तापेन पीडिता, स्वर्णाभरणानि गूढं कृत्वा, कपटेन बह्लिकदेशं ययौ। तत्र, कल्पतीर्थे सम्प्राप्ता, नेत्रसिंहात् जातिः प्राप्ता। सा कृष्णांशं प्रति उवाच—"गच्छ गच्छ महाबाहो।" पुनः उवाच—"वीर, मया एषः औषधगोलकः कृतः, मुखेन गृहाण।" तद्वचनं श्रुत्वा, सर्वमोहकः कृष्णांशः तथैव अकरोत्। सा वेश्या, कामकारणस्य कर्तारं वीरं दृष्ट्वा, असफलत्वेन दुःखिता, बहु रुदती विलपन्ती बभूव। तदा, सर्वाणि भूषणानि संहृत्य, निर्भयवचनं उक्तवती—"मम भ्राता सहरो नाम, आत्मनः प्राणसमानः। अतः भगवन्, शरण्यत्वाय त्वत्समीपं आगता।" सैव स्वार्थे निष्ठा, स्वमनोरथं तस्मै प्रकाशयामास। तदा, दयाशीलः कृष्णांशः सान्त्वनपूर्वकं मधुरवचनं उक्तवान्—"वीर, शुभः गोलकः तव मुख एव स्थितः।" तस्याः वचनेन प्रेरितः, सः तद्रत्नं दत्वा, कामवशं प्राप्तं कृष्णांशं पिंजरे स्थापयामास। बह्लिकदेशे, शुभे सरट्टपुरीम् आगत्य, मध्यरात्रौ, तं पुरुषरूपेण परिवर्तितवती। तं रूपं दृष्ट्वा, कृष्णांशः तां जगदम्बिकाम् एव अवगच्छत्। तदा सा स्वेदेन सम्पूर्णा, उत्तमं कृष्णांशं त्यक्तवती। तस्मिन्नन्तरे, विष्णुमायया प्रबुद्धा देवी स्वर्णवती, योगनिष्ठं कृष्णांशं शुकस्वरूपेण दृष्टवती। तस्मिन्नेव समये, वेश्या पुनः सुरूपिणी जाताऽभवत्।