देवसिंहः स्वशरं तमस्य उरसि निष्पिपात्, तस्य अश्वशिलायाः प्रभावेन स मोहं न प्राप। शनैः शरेण तत्र सर्वे युद्धे मूर्च्छिताः अभवन्। तदा बलवान् मकरन्दः युद्धदर्पितान् बन्धनैः बद्धवान्। वीरानां पराजयं दृष्ट्वा रूपणः भयेन ग्रस्तः अभवत्। तद्वृत्तान्तं श्रुत्वा ब्रह्मानन्दः लक्षसैनिकसमेतः शीघ्रं निर्मलपत्रं लिखित्वा तं नृपाय दत्तवान्—"पुष्पवतीं तव पुत्रीं कृष्णांशाय ददातु।" इति। एवं श्रुत्वा स नृपश्रेष्ठः मयूरध्वजः तेन सह एकाहं रात्रिं च भयानकं युद्धं अकरोत्। ततः बलवान् ब्रह्मानन्दः शरयुद्धं प्रवर्तयामास। तस्मिन्नेव काले जयन्तः शक्रजातः स्वर्णवत्या अपत्यं तत्र आसीत्। सूतः उवाच—ततः परिमलः नृपः शक्तिमान् शुभं कर्म अकरोत्। सः पुष्पवत्या सह, या गीतनृत्यविशारदा आसीत्। शीतकाले स वीरः गूढक्रीडायाम् अवसत्। सः लौकिककर्मसु प्रवृत्तिं न अकरोत्, सर्वस्पर्शेषु निपुणः आसीत्। तदा कृष्णांशः उवाच—"कः त्वं पूर्वजन्मनि आसीः?" इति। स प्रियायाः प्रति—"प्रिये, पूर्वजन्मनि अहं चन्द्रदासः नाम राजा आसीम्। प्रतिदिनं शालग्रामशिलायाः पूजनं अकरवम्। मृत्युकाले मनः शालग्रामे एव स्थितम्। विष्णुः सर्वेशः कालस्वरूपः कलिना आहूतः।" "यदा धर्मस्य ग्लानिः भवति, तदा अहम् अवतरामि। सत्ययुगे मानसिकपूजया देवाः तुष्टाः भवन्ति। द्वापरे प्रतिमापूजा देवतुष्टिदायिनी। सत्ययुगे हंसः, त्रेतायां यजमानः, कलौ आगते शालग्रामः अहम् एव देवतुष्टये।" "प्रिये, सर्वे ऋषयः, देवाः, पितृगणाश्च—द्विजैः त्रिवर्णकैः चन्दनादिभिः पूजनीयाः। यवनैः अपि विनयभक्त्या दृष्ट्वा पुण्यलाभः; केवलदर्शनात् पापक्षयः। एवं देवी, युगानां श्रेष्ठधर्मः उक्तः।" पुष्पवती उवाच—"अहं देवस्य पुरतः गीतनृत्यवादनानि अकरवम्। तस्य पुण्यस्य प्रभावात् दिव्यलोकं प्राप्तवती। तत्र अपि ब्रह्मचर्यं न त्यक्तवती; अनिरुद्धः स्वयम्, यः ब्रह्मा, मम हस्तं गृहीतवान्।" "भगवान्, मम स्वामी, कलिना मम कृते आहूतः। तत्र तेन स्वस्यानुग्रहे महत्त्वं दर्शितम्। तस्य आज्ञया अहं जम्बुकस्य पुत्री अभवम्। मम निधनं तव भ्रात्रा बालखणिना कृतम्। तस्य दोषात् तव भ्राता घोरं क्लेशं अन्वभवत्।" एवं उक्त्वा सा तुष्टा पत्या सह तुष्टिम् उपगता। होलिकायाः काले आगते, मलना, स्नेहशोकविह्वला, रात्रौ दुःखेन रुदती स्वकन्यायाः स्नेहेन संतप्ता अभवत्। तदा महावीरः, तस्याः रोधनकारणं ज्ञात्वा, एकाकी चन्द्रावल्याः गृहम् अगच्छत्। तस्य शत्रुर्नृपः तस्य कारणं ज्ञात्वा, यादवैरभिरक्षितं बलितटग्रामं श्रुत्वा, तत्र वीरसेनः राजा त्रिलक्षसैन्यसमेतः आसीत्।