अथ दक्षिणद्वारे ग्रामस्य हयारूढसैन्यं प्रावर्तत। सर्वेऽपि हया एकलक्षसंख्यकाः राजा मकरन्दस्यैवासन्। ततो पश्चिमद्वारे विंशतिसहस्रगजा आसन्। चत्वारिंशत्सहस्राणि महावीराणां उष्ट्रारूढानां रक्षार्थमासन्। तत्र भीषणा रोमाञ्चनकरिणी सङ्ग्रामवेला दिवानिशं प्रवर्तिता। किं तु संग्रामं परित्यज्य सर्वे दशसु दिशः पलायितवन्तः। तत्र कामरथचरणे देवः स्थितः, अह्लादः च गजारूढः आसीत्। तैः साधुभिः खड्गान् परित्यज्य रिपूणां महद्वधं कृतम्। तत्र अग्निपुत्रः बलवान् अश्मयुतं हयमधितिष्ठन् आसीत्। कृष्णांशादिभिः तैः वीरैः सर्वदिक् परिवृता। देवसिंहः स्वशरेण तमं स्वाङ्के ताडितवान्। अश्महयस्य प्रभावेन सः न मोहं प्राप्तवान्। शनैः शरेण सर्वे सङ्ग्रामे मूर्च्छिताः अभवन्। बलवान् मकरन्दः युध्यन्तः गर्वितान् बध्नन् आसीत्। तेषां वीराणां पराजयं दृष्ट्वा रूपणः भयेन पीडितः। ब्रह्मानन्दः तदाकर्ण्य, स्वसैन्येन सह शतसहस्रेण, शीघ्रं निर्मलां पत्रिकां लिखित्वा तस्मै नृपाय दत्तवान्। "पुष्पवतीनाम्नः तव कन्यायाः दानं कृष्णांशाय दत्त्वा।" एवं श्रुत्वा स राजा श्रेष्ठः मयूरध्वजः तेन सह भीषणं युद्धं दिवानिशं कृतवान्। ततः बलवान् ब्रह्मानन्दः शरयुद्धे प्रवृत्तः। तस्मिन्नेव काले जयन्तः शक्रसुतः स्वर्णवत्याः पुत्रः जातः। ततो सूतः उवाच— तदा परिमलः राजा बलवान् शुभकर्म अकरोत्। सः पुष्पवत्याः सह, या गीतनृत्यकुशला, शिशिरे काले रहसि क्रीडां कृतवान्। सः लोकधर्मे न प्रवृत्तः, सर्वस्पर्शेषु कुशलः आसीत्। कृष्णांशांशः तदा तां प्राह— "पूर्वजन्मनि त्वं कः आसीः?" सा प्रियतमा तं प्राह— "पूर्वजन्मनि अहं चन्द्रदासः नाम राजा आसीम्। प्रतिदिनं शालग्रामशिलापूजनं कृतवती। मृत्युदिने मनः शालग्रामे संस्थितम्। विष्णुः सर्वेश्वरः कालस्वरूपः, कलिना आहूतः। यदा धर्मस्य ग्लानिः स्यात्, तदा अहम् आविर्भवामि। सत्ययुगे मानसपूजया देवाः तृप्यन्ति, द्वापरे प्रतिमापूजा श्रेष्ठा। अहं सत्ययुगे हंसः, त्रेतायां यज्ञपुरुषः, कलौ शालग्रामः भवामि देवतोषाय।" "सर्वे मुनयः, देवाः, पितृगणाश्च, द्विजैः त्रिभिश्च वर्णैः चन्दनादिभिः पूजनीयाः। यः कश्चन, यद्यपि म्लेच्छः, श्रद्धया विनयेन च दृष्ट्वा अपि पुण्यलाभं प्राप्नोति; दर्शनमात्रेण दोषनाशः स्यात्। एवं, हे देवि, युगानां परमो धर्मः उक्तः।" पुष्पवती उवाच— "मया देवस्याग्रे गीतनृत्यवाद्यकर्म कृतम्। तस्य पुण्यस्य प्रभावेन स्वर्गलोकमवाप्तवती।