रङ्कनः च वङ्कनः च चतुर्लक्षपदातिसेनया सह दक्षिणग्रामसेनानयनं कृत्वा अग्रे ययतुः। यदा उभे सेन्ये समागते, तदा युद्धस्य सन्निकर्षः अभवत्। तृतीययामे शीघ्रं तयोः रक्तं नदीरूपेण प्रवहद्, अथ अतुलपराक्रमः बलखानी नाम वीरः खङ्गहस्तः समुत्पपात। तस्मिन्नन्तरे देवः स्वकामरथसंयुक्तः शूलधारी स्थितवान्। आह्लादः गदायुद्धेन सैन्यानि प्राहरत्, तालनः खङ्गहस्तः महिष्मतीं प्रति मारणाय जगाम। एवं महती भीतिः तस्मिन्युद्धे महाबलिनां मध्ये उत्पन्ना। स्वबलं भग्नं दृष्ट्वा कालियः बलखानिं प्रत्यक्षं समागच्छत्। तस्य स्वामिनः क्लेशं जानन्ती अश्विका तत्र स्थितवती। यदा शूरः कालियः पतितः, तदा पञ्चशब्दनामकः महागजः तत्र आसीत्। पञ्चवीराणां मूर्च्छितेषु, रूपणः भयभीतः अभवत्। तदा शोकाकुला रानी शीघ्रं पालकीमारुह्य स्थितवती। "हे गजराज, नमस्ते! हे महाबल, इन्द्रदत्त, तुभ्यं नमः," इति सा उवाच। तच्छ्रुत्वा दिव्यकौशलसम्पन्नः दिव्यगजः प्रत्युत्तरं दत्तवान्। गजराजे तथा सम्बोधिते, कृष्णांशः महाबलः करालः बलखानीसहितः रूपणाय सौम्यस्मितं दत्तवान्। सः अचेतनं शत्रुं कालियं दृढैः पाशैः बद्धवान्। सूर्यवर्मा स्वबान्धवं कालियं बद्धं विज्ञाय, समागच्छत्। तं समीपमागच्छन्तं दृष्ट्वा, युद्धमत्ताः ते वीराः विस्मिताः अभवन्, ह्यृषे। तस्य अस्त्रैः ते महावीराः व्रणैः पीडया च भयेन च पीडिताः। एवं किञ्चित् दिवसान् महायुद्धं प्रवृत्तम्, तेन वीर्येण मोहिताः ते कृष्णांशे शरणं ययुः। कृष्णः तां तथा स्थितां जगन्मोहिनीं देवीं दृष्ट्वा, ततः विश्वजननी दुःखनाशिनी दुर्गा तुष्टाऽभवत्। तं निद्रया मोहितं दृष्ट्वा, कृष्णांशः महाबलः तिष्ठति। तुंडिलः, एतद्विज्ञाय भ्रातृशोकविह्वलः, शत्रुसैन्ये मध्ये बहून् शूरान् निहत्य स्थितवान्। महिष्मतीयवीराः राम्कनसहिताः ययुः। स्वबलं पलायमानं दृष्ट्वा, तालनः लोहमुसलधारी स्थितवान्। ततः सः वङ्कनं राम्कनं च खङ्गेन निहत्य, शत्रुं कालियं बद्ध्वा, सूर्यवर्माणं च दृढेन बद्ध्वा, शेषैः सह सहस्रं म्लेच्छराजानां सेनया सह निहताः। प्रतिदिनं दुर्धर्षः सेनापतिः तालनः युद्धं अकरोत्। शत्रोः वीराः भीताः शक्तिहीनाश्च हताः, राजानः पतिताः। जम्बुकः तद्वृत्तं श्रुत्वा दुःखितः स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। मध्यरात्रे तस्य पुत्री जयाकांक्षिणी अभवत्। पितरं सान्त्व्य, सा मायाविनी तत्र गता। भ्रातरः तत्र गतवन्तः, यत्र सा सर्वान् प्रबोधयामास। सा पालकीमारुह्य, स्वजनाः निरायुधा निरावरणाश्च आसन्। प्रभाते सर्वे प्रबुद्धाः स्नानध्यानादिकं कृतवन्तः। सा मायया तां राक्षसीं सृष्ट्वा, तामादाय स्वगृहं गतवती। विंध्यगिरौ महावने, यत्र बहुविधमृगसंचारः, इलाविला नाम योगनिपुणा कामिनी, निशाचराणां मध्ये निर्भया वसति स्म।