कल्पदेशे धर्मेण स्वराज्यं संस्थापयन् राजा बभूव। स इन्द्रप्रस्थपतिः तोमरवंशसमुत्थः कीर्तिमान् आसीत्। तस्य शासनकाले अग्निवंशस्य विस्तारः अधिकं बलवत्तरः अभवत्। उत्तरदिग्भागे चीनसीमायाम्, दक्षिणे च सेतुबन्धपर्यन्तम्, तत्र सर्वत्र राज्ये अग्निहोत्रयागाः प्रचलन्ति स्म, गोब्राह्मणहिताय च सततम् उद्दिश्यन्ते स्म। द्वापरनामकं युगसमानं कालवृत्तं सर्वत्र प्रवर्तते स्म। ग्रामे ग्रामे देवता प्रतिष्ठिता, प्रदेशे प्रदेशे यज्ञसंस्थापनं कृतम्। एवं धर्मसंस्थापनं दृष्ट्वा, भयङ्करः कालिः, भीतः, म्लेच्छैः सहितः, तत्र प्रादुरभवत्। स द्वादशवर्षपर्यन्तं ध्यानयोगनिष्ठः अभवत्। तत्र राधया सह मानसतः हरीं स्तुत्वा प्रार्थयामास—"करुणासिन्धो, तव पादौ शरणं प्रपन्नोऽस्मि, मां रक्ष। त्वं हि सर्वपापनाशकः, सर्वकालकर्त्ता हरिः। द्वापरे त्वं गौरवपुः आसीः, मम दैवेन त्वं कृष्णवर्णोऽभूः। भगवन्, मम चतुर्षु गृहेषु द्यूतं, सुरापानं, सुवर्णं च वर्तते। जनार्दन, देहं कुलं राज्यं च परित्यज्य, त्वामेव शरणं गतः।" एवं श्रुत्वा, श्रीकृष्णः सस्मितः तम् इदं वचनम् अब्रवीत्—"मम अंशः पृथिव्यां अवतीर्य, बलिनः विघातयिष्यति।" इति उक्त्वा, स भगवान् तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। एतेन कालेन, मुने, यद् अभवत् तद् शृणु। स नौदुर्गाव्रतम् नववर्षाणि उत्तमेन विधिना अचरत्। तदा देवी ववन्दे—"अम्बिके, यदि वरं दातुम् इच्छसि, हे स्वामिनि!" इति। देवी तदा "एवमस्तु" इति उक्त्वा तत्रैव अन्तर्हिता अभवत्। राजा धर्मेण तां विवाह्य स्वगृहं निनाय। स राजा आवार्यः शतगजबलसम्पन्नः आसीत्। तत्र शतयत्तः नाम म्लेच्छः, वनराधिपः, वीर्यशाली, प्रसिद्धः आसीत्। तस्य उत्प्लवः तालवृक्षसमोऽभवत्। तयोः द्वयोः राज्ञोः रोमाञ्चकारि युद्धम् अभवत्। ततः तयोः सख्यं जातम्, तालेन च दत्तेन सह। स पुत्रार्थं शैवयागं विधिवत् अकारयत्। तदा शिवांशात् कन्या जाताऽभवत्। तां चन्द्रकान्तिं कन्यां पितुः काञ्यकुब्जाधिपाय दत्तवान्। स सोमेश्वरः राजा, अपहानवंशसम्भूतः आसीत्। तत्र हिमालये जयशर्मा नाम द्विजः योगनिष्ठः वर्तते स्म। स शुद्धात्मा देहं परित्यज्य चन्द्रकान्त्याः पुत्रः अभवत्; तस्य च अनुजः रत्नभानुः महाबलः जातः। तौ गौडवङ्गमरुभूमीः विजित्य विजयी अभवताम्। गङ्गासिंहस्य भगिनी, वीरवती नाम, शुभलक्षणा आसीत्। शिवाज्ञया तत्र भूमौ नकुलस्य पुत्रः जातः; सप्तवर्षेण स पितुः समः अभवत्। कीर्तिमालिन्याः त्रयः पुत्राः जाताः, सर्वे प्रतापवन्तः, ज्येष्ठः पृथ्वीराजः, अन्यौ अनुजौ। द्वादशवयस्के सिम्हखेलः उत्पन्नः, हिमालयं गत्वा योगध्याननिष्ठः अभवत्। मथुरायां धुंधकारः जातः, अजमेर्यां तस्य अनुजः। इति श्रीब्रह्मवैवर्तपुराणे कथायाम् एषा प्रवृत्तिः।