सुमुखः शान्तचित्तश्च सनकादिभिः स्तुतः स भगवान् अनाद्यन्तशून्यः निर्गुणः महात्मा सर्वस्याद्यः सर्वलोकहितः श्रीविष्णुः नारदस्य स्तुतिं श्रुत्वा तस्य प्रत्युवाच। स सुतः उवाच—नारदस्य वचः शृणु, सर्वं तुभ्यं कथयिष्यामि। नारदवाक्यं निशम्य, विष्णुः तं सत्कृत्य प्रहर्षेण 'साधु साधु' इति तं प्रशशंस। कृतयुगे च त्रेतायां विष्णुः एकरूपः, द्वापरे तु नानारूपधारी भवति। धर्मश्चतुर्युगेषु चतुष्पादस्थितः, तस्य मूलं सत्यमेव। अतः सत्यानारायणव्रतं परमं स्मृतम्। सत्यानारायणपूजायाः फलं च विधानं च किं? इति नारदेन पृष्टः, विष्णुः उवाच—संक्षेपेण शृणु, तुभ्यं सर्वं कथयामि। दरिद्रोऽपि धनवान् भवति, अपुत्रः पुत्रवान्, बद्धः मोक्षं प्राप्नोति, भीतः निर्भयः जायते। अत्रैव जन्मनि, हे ब्राह्मण, भक्त्या विधिवत् पूजां कुर्यात्। प्रातः स्नात्वा शुचिः सन् दन्तधावनं कृत्वा, श्वेतमेघसमानदीप्तिं, चतुर्भुजं, पीताम्बरधारिणं नारायणं ध्यायेत्। 'भगवन्! तव व्रतमहं करोमि, सायं त्वां पूजयामि' इति संकल्प्य, सायं पूजां कुर्यात्। शालग्रामशिलां सुवर्णाभरणेन भूषयित्वा, आत्मस्तोत्रैः पूजयेत्। 'ॐ भगवते नमः, सत्यानाथं चिन्तयामः' इति मन्त्रम् एकशतमष्टवारं जपेत्, तस्य दशमांशेन होमं कुर्यात्। ततः षट् अध्यायान् सत्यमुख्यान् पाठयेत्, येन तस्य अनुग्रहः स्यात्। तस्य प्रथमभागः आचार्यादिभ्यः, द्वितीयः स्वकुटुम्बाय दद्यात्। ततो ब्राह्मणान्नं दद्यात्, पश्चात् स्वयम् अल्पभाषया भुञ्जीत। श्रद्धाभक्तियुक्तः यः एतत् आचरति, तस्य कर्माणि अस्मिन्नेव जन्मनि फलं ददाति। सत्यानारायणव्रतमिदं सर्वकामप्रदं स्यात्। एवं उक्त्वा भगवान् अन्तर्धानं गतः, नारदः स्वर्गं ययौ। इदानीं हरिब्राह्मणयोः संवादरूपं इतिहासं कथयामि। काश्यां पुरीप्रसिद्धायां कश्चन श्रेष्ठब्राह्मणः आसीत्। स शतानन्दनामकः विष्णुव्रतपरायणः, विनीतः, अतीव शान्तचित्तः च दृश्यते। तं दृष्ट्वा भगवान् पप्रच्छ—'क्व गच्छसि, विप्रश्रेष्ठ? जीविकां वद यदि इच्छसि।' स ब्राह्मणः उवाच—'धनिनां द्वाराणि गच्छामि, श्रेष्ठं धनं याचितुं।' इदं खलु कलियुगे धनप्राप्त्युपायविशेषः। भगवान् उवाच—'हे ब्राह्मण, मदीयं उपदेशं शृणु। सत्यानारायणपूजां कुरु; पद्मनाभस्य शरणं गच्छ, स मुक्तिदाता अस्ति।' इति हरिणा कृपया उक्तः, स ब्राह्मणः बोधितः। पुनः विष्णुः ब्राह्मणरूपेण तस्य पुरतः उपस्थितः—'शोकसागरमग्नानां हरिपादौ एव तारणोपायः।' इति। स तु पूजासामग्रीं संग्रह्य, लोकहितार्थं, तस्य वचः शृण्वन्, परमपुरुषं पश्यति।