मुनयः सम्यक् प्राञ्जलयः पुराणप्रवक्तारं सुतं विनयेन पृष्टवन्तः। ते तं सम्बोध्य, “भगवन्, चतुर्षु युगेषु लोकानां कल्याणाय भाषस्व” इत्युक्तवन्तः। “मनुष्याः यथाकामं यथाशक्ति च श्रमेण विना शुभं प्राप्नुयुः” इति तेषां कामः। सुतः तु जगतः रक्षार्थं, धूम्रकेतुशत्रोः प्रतिषेधाय, सदा सत्यानारायणदेवं स्तौति स्म। ततः स श्रीरामं लक्ष्मणसहितं, करुणामयं, सीतासंयुतं, निर्मलमनसम्, वैदेह्याः कमलवदनमधुपं, पौलस्त्यविनाशनं च, भक्त्या स्तौति। स कलेः मलनाशकः, सकलकामफलप्रदः, देवश्रेष्ठेषु तेजस्वी, ब्राह्मणेन दीप्तिमान् इति च वर्ण्यते। एकदा नारदयोगी, परमां कृपां दातुमिच्छन्, सर्वान् जनान् विविधदुःखपीडितान् दृष्ट्वा, “कथं तेषां दुःखनाशः निश्चितं स्यात्?” इति चिन्तयामास। तत्र नारायणः देवः श्वेतवर्णः, चतुर्भुजः, सानन्दवदनः, शान्तः, सनकादिभिः स्तुतः, अव्ययः, निर्गुणः, महात्मा, सर्वकारणभूतः, लोकहितकरः, तत्र प्रादुरभवत्। सुतः उवाच—एवं स्तुतिं श्रुत्वा विष्णुः नारदाय प्रत्युवाच—“किं ते कथयामि, महाभाग? सर्वं ते वक्ष्यामि।” नारदस्य वचनं श्रुत्वा, तं सत्कृत्य, “शुभं, शुभम्” इति तमुवाच। कृतत्रेतायुगयोः विष्णुः, द्वापरे तु नानारूपधारी भवति। धर्मः चतुर्भिः पादैः स्थितः, तस्य मूलं सत्यम्। अतः सत्यानारायणव्रतम् उत्तमं स्मृतम्। “किं फलं, का विधिः सत्यानारायणपूजायाः?” इति नारदः पृष्टवान्। विष्णुः—“एतत् संक्षेपेण शृणु, ब्रवीमि ते। दीनोऽपि धनवान् भवति, अपुत्रः पुत्रवान्, बद्धो विमुक्तो भवति, भीतः निर्भयः। अस्मिन्नेव जन्मनि, हे ब्राह्मण, भक्त्या यथाविधि पूजां कुर्यात्। प्रातः स्नात्वा, शुचिः सन्, दन्तधावनं कृत्वा, नारायणं घनश्वेतवर्णं, चतुर्भुजं, पीताम्बरधरं, दिव्यवस्त्रयुतं, संपूजयेत्। ‘भगवन्, तव व्रतमहं करोमि, सायं त्वां पूजयामि’ इति मनसा संकल्प्य, सायं पूजां कुर्यात्। शालग्रामं सुवर्णालङ्कृतं, आत्मस्तोत्रैः सह पूजयेत्। “ॐ, भगवते नमः, सत्यमीश्वरं ध्यायामः” इति मन्त्रं शताष्टकृत्वः जपेत्, तस्य दशमांशं होमं कुर्यात्। अनन्तरं सत्यप्रधानानि षडध्यायानि पठेत्, तैः तस्य अनुग्रहः लभ्यते। प्रथमं भागं गुरवे, द्वितीयं स्वकुटुम्बाय समर्पयेत्। ततः ब्राह्मणान् भोजयेत्, पश्चात् स्वयम् अल्पभाषणेन भुञ्जीत। भक्त्या श्रद्धया च यः कुर्यात्, तस्य क्रियाः अस्मिन्नेव जन्मनि फलं ददाति, परत्रापि च। सत्यानारायणव्रतम् सर्वकामप्रदम् इहैव स्यात्। एवं उक्त्वा देवः अन्तर्धानं गतः; नारदः स्वर्गं जगाम। इदानीं हं हरिब्राह्मणयोः संवादं, एतदाख्यानं कथयामि। काश्यां नगरीं प्रसिद्धां, तत्र ब्राह्मणः श्रेष्ठः आसीत्।