ਆषਾਢਮਾਸੇ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਆਢੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾ।
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਮਾਤਾਪਿ ਨਾਮ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਮਾਤਾਪੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਰਵਿਂ ਪ੍ਰੌष੍ਠਪਦੇ ਮਾਸੇ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮਰ੍ਚਯੇਚ੍ਛੁਚਿਃ ।।। 4.47.
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਆਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਛੁਕ੍ਲਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸਵਿਤਾਰਂ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਚ
ਆਸੂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਸਵਿਤਾ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਦਿਨੇਸ਼ਂ ਸਪ੍ਤਵਾਹ ਨਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨੇਸ਼ (ਸੂਰਜ ਦੇਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਭਾਨੁਂ ਮਾਰ੍ਗਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪੌषਮਾਸੇ ਤੁ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਤਦੇਵ ਕृष੍ਣਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਾਮ ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਨਿਯਮੇ ਸੂਰ੍ਯਯਾਗਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਫਿਰ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਯਗ ਕਰ।
ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਮੌ ਸਮੇ ਦੇਸ਼ੇ ਲੇਪਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਚ ਨ੍ਦਨੈਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੱਧ ਤੇ ਸਮਤਲ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲਗਾ।
ਸਿਂਦੂਰਗੈਰਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮਾਲਿਖੇਤ੍ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਘृਤਪਾਚਿਤਮ੍
ਸਿੰਧੂਰ ਤੇ ਗੈਰੂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਵੇ; ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਭੋਗ ਲਾਵੇ।
ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਕੁਮ੍ਭਾਨ੍ਸਹਿਣ੍ਯਾਨ੍ਨਸਂਯੁਤਾਨ੍
ਅੱਗੇ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਰੱਖੋ।
ਆਕृष੍ਣੇਨੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਸਮਿਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਾਰ੍ਕਸਂਭਵੈਃ
‘ਆਕ੍ਰਿਸ਼ਨੇਨ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤੇ ਅਰਕ ਦੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰੋ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੇਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ 4.47.
ਫਿਰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਗਾਵੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ਏਵਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਤਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਲਈ, ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਇੰਝ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸੋਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਭਾਨੋਃ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਮੁਖਮ੍
ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—
ਵ੍ਰਤਮੇਤਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਭਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਪ੍ਰਦਂ ਚਾਂਤੇ ਪ੍ਰਾਹੈਵਂ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਵਰਤ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਖੀ।
ਯੇ ਸਪ੍ਤਮੀਮੁਪਵਸਂਤਿ ਸਿਤਾਸਿਤਾਂ ਚ ਨਾਮਾਕ੍ਸ਼ਰੈਰਹਿਮਦੀਧਿਤਿਮਰ੍ਚਯਂਤਿ
ਜਿਹੜੇ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿਮ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਉਭਯਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਉਭਯ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸਤਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਕਲ੍ਯਾਣਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਭਗਵਨ੍ਦੁਰ੍ਗਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋਤ੍ਤਾਰਕਾਰਕਮ੍
ਕਲਿਆਣ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਸਾ ਤੁ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਵਿਜਯਾ ਤੁ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਗਵ੍ਯੇਨ ਪਯਸਾ ਸ੍ਨਾਨਮਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਸਵੇਰੇ, ਇਸ ਦਿਨ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋष੍ਟਦਲਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਕੇਂਦਰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉ।
ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਤਪਨਾਯੇਤਿ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਾਯੇਤਿ ਵੈ ਨਮਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ, 'ਤਪਨਾਏ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', 'ਮਾਰਤੰਡ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਆਖੋ।
ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਵਰੁਣਾਯੇਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਾਯੇਤਿ ਵਾਨਿਲੇ
ਪੱਛਮ ਵੱਲ, 'ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', 'ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਤੇ 'ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਰੋ।
ਆਦਾਵਂਤੇ ਚ ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ
ਸ਼ੁਰੂ, ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ—ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਸ੍ਤ੍ਰਫਲੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ਧੂਪਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨੈਃ
ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ, ਫਲ, ਭੋਜਨ, ਧੂਪ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਹृਤਿਹੋਮੇਨ ਵਿਭਜ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵਾਨ੍
ਫਿਰ, ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵੰਡ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀ ਹਵਨ ਕਰੋ।
ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਗੁਰਵੇ ਚ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ 4.48.
ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਸੋਨਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਸ੍ਨਾਨਜਪੋ ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਸਹੈਵ ਘृਤਪਾਯਸਮ੍
ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਘੀ ਵਾਲਾ ਖੀਰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।