ਤੇषਾਂ ਸਨ੍ਤਤਿਵਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਯਾਸ੍ਯਂਤਿ ਸ਼ਿਵਮਂਦਿਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟੇਗਾ। ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ।
ਯਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟੀਵ੍ਰਤਵਰਂ ਪ੍ਲਵਗੀਸਮੇਤਂ ਚਕ੍ਰੇ ਚਰਾਚਰਗੁਰੁਂ ਹृਦਯੇ ਨਿਧਾਯ
ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕੁੱਕੁਟੀ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਟਿਕਾਇਆ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਕੁਕ੍ਕੁਟੀਮਰ੍ਕਟੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਕੁੱਕੁਟੀ ਤੇ ਮਰਕਟੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਛਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਉਭਯਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਮਾਘਮਾਸਾਤ੍ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਹੁਣ ਉਭਯ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ।
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਕੁਰੁ ਸਂਕਲ੍ਪਮਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਵ੍ਰਤੇ ਨृਪ
ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰ।
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਂਸ੍ਤਿਲਪਿष੍ਟਂ ਗੁਡੌਦਨਮ੍
ਅੱਠਵੀਂ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪੀਠ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਚੌਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਭੋਜਨ ਖਵਾਓ।
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਫਾਲ੍ਗੁਨੇ ਮਾਸਿ ਸੂਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਚੈਤ੍ਰਮਾਸੇ ਤੁ ਵੇਦਾਂਸ਼ੁਮਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਧਾਤਾਰਮਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਵੈਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਧਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮਾਸਸ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਆषਾਢਮਾਸੇ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਆਢੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾ।
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਮਾਤਾਪਿ ਨਾਮ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਮਾਤਾਪੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਰਵਿਂ ਪ੍ਰੌष੍ਠਪਦੇ ਮਾਸੇ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਮਰ੍ਚਯੇਚ੍ਛੁਚਿਃ ।।। 4.47.
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਆਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਛੁਕ੍ਲਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸਵਿਤਾਰਂ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਚ
ਆਸੂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਸਵਿਤਾ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਦਿਨੇਸ਼ਂ ਸਪ੍ਤਵਾਹ ਨਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨੇਸ਼ (ਸੂਰਜ ਦੇਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਭਾਨੁਂ ਮਾਰ੍ਗਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪੌषਮਾਸੇ ਤੁ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਪੋਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਤਦੇਵ ਕृष੍ਣਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਨਾਮ ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਨਿਯਮੇ ਸੂਰ੍ਯਯਾਗਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਫਿਰ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਯਗ ਕਰ।
ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਮੌ ਸਮੇ ਦੇਸ਼ੇ ਲੇਪਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਚ ਨ੍ਦਨੈਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੱਧ ਤੇ ਸਮਤਲ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲਗਾ।
ਸਿਂਦੂਰਗੈਰਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮਾਲਿਖੇਤ੍ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਘृਤਪਾਚਿਤਮ੍
ਸਿੰਧੂਰ ਤੇ ਗੈਰੂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਣਾਵੇ; ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਭੋਗ ਲਾਵੇ।
ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਕੁਮ੍ਭਾਨ੍ਸਹਿਣ੍ਯਾਨ੍ਨਸਂਯੁਤਾਨ੍
ਅੱਗੇ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਰੱਖੋ।
ਆਕृष੍ਣੇਨੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਸਮਿਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਾਰ੍ਕਸਂਭਵੈਃ
‘ਆਕ੍ਰਿਸ਼ਨੇਨ’ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤੇ ਅਰਕ ਦੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰੋ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦੇਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ 4.47.
ਫਿਰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਗਾਵੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ਏਵਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਤਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਗ੍ਯਤਃ
ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਲਈ, ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਰ੍ਥ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਇੰਝ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਸੋਪਵਾਸਸ੍ਤੁ ਭਾਨੋਃ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਯੇ ਮੁਖਮ੍
ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—
ਵ੍ਰਤਮੇਤਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਭਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਪ੍ਰਦਂ ਚਾਂਤੇ ਪ੍ਰਾਹੈਵਂ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਵਰਤ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਖੀ।
ਯੇ ਸਪ੍ਤਮੀਮੁਪਵਸਂਤਿ ਸਿਤਾਸਿਤਾਂ ਚ ਨਾਮਾਕ੍ਸ਼ਰੈਰਹਿਮਦੀਧਿਤਿਮਰ੍ਚਯਂਤਿ
ਜਿਹੜੇ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿਮ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਉਭਯਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਉਭਯ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸਤਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਕਲ੍ਯਾਣਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਭਗਵਨ੍ਦੁਰ੍ਗਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋਤ੍ਤਾਰਕਾਰਕਮ੍
ਕਲਿਆਣ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ ਹੈ।