ਭੂਮੌ ਪਲਾਸ਼ਪਤ੍ਰੇषੁ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੁਦ੍ਗਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਯ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਵਾਚਕਾਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮੂੰਗ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਪੋष੍ਯ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਾਸ਼ਨਪੂਜਨੇਃ 4.43.
ਇਸ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਨਂ ਵਹ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਤਮष੍ਟੋਤ੍ਤਰਂ ਨਰਃ
ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੌ ਅਠ (੧੦੮) ਵਾਰੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਪਾਰ੍ਥ ਰੁਕ੍ਮਪਾਤ੍ਰਗਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ,
ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ
ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਕਰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਮਾਦ੍ਯ ਸਮੀਹਿਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਦੋ ਭਵ ਨਮੋਨਮਃ
“ਅੱਜ, ਜੋ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।”
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਪਿਤृਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਂ ਤृਪ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜਯੋ ਜਾਯਤੇऽਵਸ਼੍ਯਂ ਯਤੀਨਾਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਯਤੀ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਜਰੂਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮੇषਾ ਤਿਥਿਃ ਪਾਰ੍ਥ ਇਹ ਕਾਮਪ੍ਰਦਾ ਨृਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਤਿਥੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦਾਤਾ ਭੋਗੀ ਚ ਚਤੁਰੋ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਨੀਰੁਜਃ ਸੁਖੀ
ਦਾਤਾ, ਭੋਗੀ ਤੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਹੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰੀ ਵਾ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾ ਤੁ ਸਾਪਿ ਤਤ੍ਪੁਣ੍ਯਭਾਗਿਨੀ
ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਵੀ ਇਹ ਕਰੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਪੂਣ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਾ ਸਮੀਹਿਤਸੁਖਾਰ੍ਥਫਲਪ੍ਰਦਾ ਚ ਯਾ ਮृਗ੍ਯਤੇ ਮੁਨਿਵਰੈਃ ਪ੍ਰਵਰਾ ਤਿਥੀਨਾਮ੍ 4.43.
ਇਹ ਸਵਰਗ, ਚਾਹੀਦੇ ਸੁਖ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਿਥੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਵਿਜਯਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਕਥਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਭਵਿਸ਼ਯ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ 'ਵਿਜਯਾ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਕਥਾ' ਵਾਲਾ ਤੀਹ ਚੌਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਮਣ੍ਡਲਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਮਂਡਲਂ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਭਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਡਲ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਵਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇਣ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗੋਧੂਮਜੇਨ ਵਾ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੌ ਦੇ ਆਟੇ ਜਾਂ ਗੋਧੂਮ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਦਗ੍ਰੇ ਮਂਡਲਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਣ੍ਡਲਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਰਕ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸੁਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਮੰਡਲ ਉਥੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਤੇਜਸੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਜਤਂ ਵਿਧਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਚਾਂਦੀ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
(ਇਤਿ ਦਾਨਮਂਤ੍ਰਃ) ਕਾਮਦਂ ਧਨਦਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਦਂ ਸੁਖਦਂ ਤਵ
(ਇਹ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ) ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਾ, ਧਨ, ਧਰਮ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇਵੇ।
( ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਮਂਤ੍ਰ) ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਰਾਜਨ੍ਸੂਰ੍ਯਵਦ੍ਦਿਵਿ ਰਾਜਤੇ
(ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਗ੍ਰਹਣ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਜਯਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਤਦਾਰਭ੍ਯ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਇਹ ਜੇਤੂ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਰੋਜ਼।
ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਜਨਿਤਂ ਯਵਚੂਰ੍ਣਜਂ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਯਮਂਡਲਮਖਣ੍ਡਗੁਡਾਦ੍ਯਪੂਰ੍ਣਮ੍
ਗੋਹੂੰ ਜਾਂ ਜੌ ਦੇ ਆਟੇ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਅਖੰਡ ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਗੁੜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਆਦਿਤ੍ਯਮਂਡਲਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤੁਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਚੌਂਤੀ ਚੈਪਟਰ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਵਰ੍ਜ੍ਯਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਤਾਮੇਕਾਂ ਵਦ ਮੇ ਦੇਵ ਸਪ੍ਤਮੀਂ ਧਨਸੌਖ੍ਯਦਾਮ੍
ਤੇਰਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਇਕ ਸਪਤਮੀ ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਭਾਨੋਰ੍ਦਿਨੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਅਤੀਤੇ ਚੋਤ੍ਤਰਾਯਣੇ
ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ—
ਸਵ੍ਰੀਹਿਕਾਨ੍ਯਵਤਿਲਾਨ੍ਸਹ ਮਾषਮੁਦ੍ਗੈਰ੍ਗੋਧੂਮਮਾਂਸਮਧੁਮੈਥੁਨਕਾਂਸ੍ਯਪਾਤ੍ਰਮ੍
ਭੁੰਨਿਆ ਜੌ, ਨਵੇਂ ਤਿਲ, ਮਾਸ, ਮੂੰਗ, ਗੋਹੂੰ, ਮਾਸ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਨਾਲ—
ਦੇਵਾਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਪਿਤृਗਣਾਨ੍ਸਜਲਾਞ੍ਜਲੀਭਿਃ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪੂਜ੍ਯ ਗਗਨਾਂਗਣਹਸ੍ਤਭੁਕ੍ਤਾਨ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥੀਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—
ਯਾਨਿ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ ਜਨੈਰਿਹ ਵਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਤਾਨਿ ਪਰਿਹृਤ੍ਯ ਪਰਿਦ੍ਵਿषष੍ਟ੍ਯਾ
ਇਹ ਤੇਰਾਂ ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਜੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਹਠ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਵਰ੍ਜ੍ਯਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਪਂਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, 'ਤੇਰਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ' ਨਾਮਕ ਪੰਜਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਹੈ।