ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਸਂਭੂਤਮਿਹ ਜਨ੍ਮਨਿ ਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍
ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵੇਹ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮ ਸਾਧਕੈਃ ਅਤੋऽਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਪਰੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਇਸ ਲਈ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਵੈਤਾਲਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੋऽਭਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਤਾਲਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਸਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਸਮਪੂਜਯਤ੍ 3.2.17.
ਉਸ ਨੂੰ 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ' ਕਹਿ ਕੇ, ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਦਕ੍ਸ਼ੋ ਨਾਮ ਨृਪਤਿਰ੍ਵਸਨ੍ਕਂਬਲਕੇ ਪੁਰੇ
ਵਸੰਕੰਬਲਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਦਕਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਨ੍ਯਾਯਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਵਾਞ੍ਛੂਰੋ ਦਾਤਾ ਸ਼ਿਵਪਰਾਯਣਃ
ਉਹ ਨਿਆਂਪ੍ਰੀ, ਧਰਮਪ੍ਰੀ, ਬਹਾਦਰ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਸੀ।
ਤਨਯਾ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਧਨਵਤੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਧਨਵਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਸੀ।
ਕਿਯਤਾ ਚੈਵ ਕਾਲੇਨ ਮੋਹਿਨੀ ਤਤ੍ਸੁਤਾਭਵਤ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਹਿਨੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ।
ਤਦਾ ਧਨਵਤੀ ਰਂਡਾ ਨਿਧਨਾ ਪਿਤੁਰਂਤਿਕੇ
ਫਿਰ ਧਨਵਤੀ ਰਾਂਡ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਨ੍ਯਾਯਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਸ੍ਯਾਪਹਾਰਕਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਿਆਯਸ਼ਰਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਧਨ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਜਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤਤ੍ਕਰਂ ਸਾ ਤਦਾਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਅਚਾਨਕ, ਵੈਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਈ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਛੂਹਿਆ।
ਹਾ ਰਾਮਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਨਿਰੁਦ੍ਧੇਤਿ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ 'ਹਾ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ' ਕਰਕੇ ਰੋਈ।
ਦ੍ਵਿਜ ਆਹ ਚ ਵਿਪ੍ਰੋऽਹਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਸ਼ੂਲ੍ਯਾਂ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਵਿਪ੍ਰ ਹਾਂ; ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸੂਲੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਨਵਤੀ ਤਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਵਾਹ੍ਯ ਮੋਹਿਨੀਂ ਸੁਤਾਮ੍ 3.2.18.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਨਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵਿਜਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ृਣੁ ਵ੍ਯਂਗੇ ਯਦਾ ਤੇ ਹृਚ੍ਛਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਣੋ ਸੋਹਣੀਏ, ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਮਲੋਕਂ ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਯਮ ਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਾਤੁਰ੍ਗृਹੇ ਤੁ ਸਾ ਨਾਰੀ ਮੋਹਿਨੀ ਯੌਵਨਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਮੋਹਿਨੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਵਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ।
ਕੇ ਭੋਗਾਸ਼੍ਚ ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਕੋ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਸ਼ਯੀਤ ਕਃ
ਕਿਹੜੇ ਸੁਖ ਹਨ, ਕਿਹੜਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਹ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਚ ਦਦੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ृਣੁ ਮੋਹਿਨਿ ਸੁਂਦਰਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਚ ਭੂषਣਂ ਜ੍ਞੇਯੋ ਭੋਗੋ ਹ੍ਯष੍ਟਵਿਧੋ ਬੁਧੈਃ
ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਣੋ, ਮੋਹਨੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰਿ; ਵਿਛੋਣਾ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਭੋਗ, ਇਹ ਅੱਠ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।'
ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ਵਿਵੇਕਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਪਾ ਕੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਂਸਾਰਾਜਗਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਯੋऽਕਰੋਦ੍ਭੁਵਿ 3.2.18.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਆਇਆ—
ਸਂਕਲ੍ਪਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਕਾਮਸ੍ਤਤੋ ਲੋਭਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਲਾਲਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਲਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਂ ਯੋ ਜਾਤੋ ਰਸੋ ਰਸਵਿਕਾਰਵਾਨ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਰਸ ਤੇ ਰਸ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਾਤ੍ਕਾਲ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਮੋਹੋ ਹृਦਿ ਚ ਲੋਕਹਾ
ਰੁਦਰ ਤੋਂ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਦृष੍ਟਿਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ ਮੋਹਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾਭਵਤ੍
ਉਸ ਮੋਹ ਤੋਂ ਝੂਠੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣ ਗਈ।
ਤਯੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ਸਂਜਾਤਂ ਦੁਃਖਂ ਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।
ਮਾਨੀ ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰੋऽਧਿਕਾਰੀ ਗੁਣਵਾਨ੍ਸਖਾ
ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਮਾਣੀ, ਬਹਾਦਰ, ਚਤੁਰ, ਹਕਦਾਰ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯੈ ਗਰ੍ਭਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੋਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।