ਜਪਹੋਮਨਮਸ੍ਕਾਰੈਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰੈਰ੍ਵਾ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ
ਜਪ, ਹੋਮ, ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ,
ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਸਾ ਦਤ੍ਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਮਾਨਵृਦ੍ਧਯੇ
ਇਹ ਵਰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਾਧੇ ਲਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਪਿ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੀ,
ਭਾਭਾਸਿਤਦਿਗਾਭੋਗਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰਭਾਮਿਵ ਰੇਮੇ ਸਹ ਤਯਾ ਰਾਜਨ੍ਬਿਭ੍ਰਮੋਦ੍ਭ੍ਰਾਂਤਚਿਤ੍ਤਯਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਿਹਾ, ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਂ ਜਗਜ੍ਜਿष੍ਣੁਂ ਪਤਿਂ ਤ੍ਰਿਜਗਤਾਂ ਪਤਿਮ੍
ਉਹ ਵਧੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਹृष੍ਟਂ ਪੁष੍ਟਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਭਵਦ੍ਭਾ ਵਿਤਂ ਤਯਾ
ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਮਾਰੋਗ੍ਯਮਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਮਨਾਕੁਲਮ੍
ਸਭ ਠੀਕ ਸੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸੀ, ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਦਿਵਿ ਦੇਵਾ ਮੁਮੁਦਿਰੇ ਦਾਨਵਾ ਦੈਤ੍ਯਮਾਗਤਾਃ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੈਤ ਰੁੱਸ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹृਦਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਵਹ੍ਨੌ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵੈਰ੍ਹਵਿਃ 4.37.੧
ਦਿਲ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚ, ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਰੋਚਨਪ੍ਰਭृਤਿਭਿਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਂ ਦੈਤ੍ਯਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਰੋਚਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖੀ,
ਸੋਮਸਂਸ੍ਥਾਹਵਿਃਸਂਸ੍ਥਾਪਾਕਸਂਖ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮਖੈਃ
ਸੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਯਾਗਾਂ, ਹਵਨ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ,
ਏਵਂ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਧਾਨੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵੇਦਵਾਦਰਤਾਤ੍ਮਭਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਲਾਸਪ੍ਰਭਵੋ ਦੇਵਾਨਾਮਭਵਨ੍ਮਦਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਖੇਡਣ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਵਿਹੀਨਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚਞ੍ਚਲਾਨ੍
ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਪਵਿਤਰਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਚੰਚਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤਦੇਹੈਸ੍ਤੈਃ ਪੁਨਰੁਦ੍ਧਤਮਾਨਸੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਏ,
ਵਯਂ ਵੇਦਾ ਵਯਂ ਯਜ੍ਞਾ ਵਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਯ ਜਗਤ੍
"ਅਸੀਂ ਹੀ ਵੇਦ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਯਜਨ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਜਗਤ ਹਾਂ,"
ਅਹਂਕਾਰਵਿਮੂਢਾਂਸ੍ਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਾਨਵਸਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ,
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਰ੍ਥਸਂਚਯਮ੍
ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਘੱਟ ਪੈ ਗਈ ਸੀ,
ਗਤਸ਼੍ਰੀਕਮਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਬਰਸੂਦਨਃ 4.37.
ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੰਗਾਲ ਸਮਝਿਆ,
ਯੇਨ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਲਬ੍ਧਾ ਨ ਚਲਤੇ ਪੁਨਃ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਨ ਸਾ ਸ਼੍ਰੀਤ੍ਯਭਿਮਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਪਾਲ੍ਯਤੇ ਗृਹੇ
ਉਸਨੂੰ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਦਾਰਧੀਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਉੱਚਾ ਸੀ,
ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵ੍ਰਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ,
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਤੁਮਾਰਬ੍ਧਂ ਸੁਰੇਸ਼ੇਨ ਸੁਰੈਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਚਰਿਤੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਭਾਵੇਨ ਰਾਜਸੇਨਾਪਰੈਰਪਿ
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਤੋਗੁਣੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਰਜੋਗੁਣੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ।
ਵ੍ਰਤੇ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਭੂਯਿष੍ਠੇ ਨਿष੍ਠਯਾ ਪਰਯਾ ਪ੍ਰਭੋ
ਜਦੋਂ ਵਰਤ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯ ਭੁਜਵੀਰ੍ਯੇਣ ਸਾਗਰਂ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸਮਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮਂਥੁਰ੍ਵਰੁਣਾਲਯਮ੍ 4.37.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ।
ਮਥ੍ਯਮਾਨਜਲਾਜ੍ਜਾਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰੁਜ੍ਜ੍ਵਲਃ
ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੋਂ ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ।