ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਠੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਗੱਲ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਲਿਖ੍ਯ ਨਰੋ ਨਾਗਾਨ੍ਕृ ष੍ਣਵਰ੍ਣਾਦਿਵਰ੍ਣਕੈਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਪਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟਿਂ ਸਮਾਯਾਂਤਿ ਪਨ੍ਨਗਾਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਦਯਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਗਾਨ੍ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਮਯਾਨ੍ਨਾਗਾਨਿਂਦ੍ਰਾਣ੍ਯਾ ਸਹ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਸੱਪ ਬਣਾਕੇ, ਇੰਦਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗੋਧੂਮੈਃ ਪਯਸਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤਥਾ
ਗੇਹੂੰ, ਦੁੱਧ, ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ,
ਪੂਜਯੇਤ੍ਕੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੇषਾਦਯੋ ਨृਪ ਸ ਸ਼ਾਂਤਿਲੋਕਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੋਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ
ਹੇ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਿਕ ਸੱਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਲਈ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਵੀਰ ਪਞ੍ਚਮੀਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 4.36.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਪੰਜਮੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
( ੴ ਕੁਰੁਕੁਲ੍ਲੇ ਹੁਂ ਫਟ੍ਸ੍ਵਾਹਾ ) ਭਕ੍ਤੇਨ ਭਕ੍ਤਿਸਹਿਤਾਃ ਸ਼ਤਪਞ੍ਚਮੀषੁ ਯੇ ਪੂਜਯਂਤਿ ਭੁਜਗਾਨ੍ਕੁਸੁਮੋਪਹਾਰੈਃ
( ਓਂ ਕੁਰੁਕੁੱਲੇ ਹੁਂ ਫਟ ਸ੍ਵਾਹਾ ) ਜੋ ਭਗਤ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੌ ਪੰਜਮੀਆਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੀਪਞ੍ਚਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਾਨੇਨ ਤਪਸਾ ਵਾਪਿ ਵ੍ਰਤੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਵਾ
ਦਾਨ, ਤਪ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਨਾਲ,
ਜਪਹੋਮਨਮਸ੍ਕਾਰੈਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰੈਰ੍ਵਾ ਪृਥਗ੍ਵਿਧੈਃ
ਜਪ, ਹੋਮ, ਨਮਸਕਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ,
ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਸਾ ਦਤ੍ਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਮਾਨਵृਦ੍ਧਯੇ
ਇਹ ਵਰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਾਧੇ ਲਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਪਿ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੀਨੋਨ੍ਨਤਪਯੋਧਰਾਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੀ,
ਭਾਭਾਸਿਤਦਿਗਾਭੋਗਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰਭਾਮਿਵ ਰੇਮੇ ਸਹ ਤਯਾ ਰਾਜਨ੍ਬਿਭ੍ਰਮੋਦ੍ਭ੍ਰਾਂਤਚਿਤ੍ਤਯਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਿਹਾ, ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਂ ਜਗਜ੍ਜਿष੍ਣੁਂ ਪਤਿਂ ਤ੍ਰਿਜਗਤਾਂ ਪਤਿਮ੍
ਉਹ ਵਧੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਹृष੍ਟਂ ਪੁष੍ਟਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਭਵਦ੍ਭਾ ਵਿਤਂ ਤਯਾ
ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਮਾਰੋਗ੍ਯਮਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਮਨਾਕੁਲਮ੍
ਸਭ ਠੀਕ ਸੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸੀ, ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਈ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਦਿਵਿ ਦੇਵਾ ਮੁਮੁਦਿਰੇ ਦਾਨਵਾ ਦੈਤ੍ਯਮਾਗਤਾਃ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੈਤ ਰੁੱਸ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਹृਦਯੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਵਹ੍ਨੌ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵੈਰ੍ਹਵਿਃ 4.37.੧
ਦਿਲ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚ, ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਰੋਚਨਪ੍ਰਭृਤਿਭਿਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵਂ ਦੈਤ੍ਯਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਰੋਚਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖੀ,
ਸੋਮਸਂਸ੍ਥਾਹਵਿਃਸਂਸ੍ਥਾਪਾਕਸਂਖ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮਖੈਃ
ਸੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਯਾਗਾਂ, ਹਵਨ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ,
ਏਵਂ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਧਾਨੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵੇਦਵਾਦਰਤਾਤ੍ਮਭਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਲਾਸਪ੍ਰਭਵੋ ਦੇਵਾਨਾਮਭਵਨ੍ਮਦਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਖੇਡਣ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਵਿਹੀਨਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚਞ੍ਚਲਾਨ੍
ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਪਵਿਤਰਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਤੇ ਚੰਚਲ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਭਾਵਿਤਦੇਹੈਸ੍ਤੈਃ ਪੁਨਰੁਦ੍ਧਤਮਾਨਸੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਗਏ,
ਵਯਂ ਵੇਦਾ ਵਯਂ ਯਜ੍ਞਾ ਵਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਯ ਜਗਤ੍
"ਅਸੀਂ ਹੀ ਵੇਦ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਯਜਨ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਜਗਤ ਹਾਂ,"
ਅਹਂਕਾਰਵਿਮੂਢਾਂਸ੍ਤਾਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦਾਨਵਸਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ,
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਮਧ੍ਯਗਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਰ੍ਥਸਂਚਯਮ੍
ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਘੱਟ ਪੈ ਗਈ ਸੀ,
ਗਤਸ਼੍ਰੀਕਮਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਬਰਸੂਦਨਃ 4.37.
ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭਰ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੰਗਾਲ ਸਮਝਿਆ,
ਯੇਨ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਲਬ੍ਧਾ ਨ ਚਲਤੇ ਪੁਨਃ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।