ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਧੁਰਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਤਦਨਂਤ ਰਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਮਨ ਚਾਹੀ ਮਿੱਠੀ ਚੀਜ਼ ਖਾਵੇ, ਫਿਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵੇ।
ਮृਤੋ ਨਾਗਪੁਰਂ ਯਾਤਿ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋऽਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਪਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਚਾਗਤ੍ਯ ਰਾਜਾਸੌ ਸਰ੍ਵਰਾਜਵਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਜਨ੍ਮਨ੍ਯਸੌ ਰਾਜਾ ਦ੍ਵਾਪਰੇਦ੍ਵਾਪਰੇ ਭਵੇਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੂਜ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਾਗਾਸ਼੍ਚ ਘृਤਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਿਨਾ ਸਦਾ
ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਰ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੀ, ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਵੇਤ੍ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਦष੍ਟਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਂ ਹਰੇ
ਜਿਸਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਹਰੀ।
ਅਧੋ ਗਤ੍ਵਾ ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਪੋ ਨਿਰ੍ਵਿषੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਰਹਿਤ ਸੱਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਸਾ ਵਾ ਦੁਹਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਜੇ ਉਹ ਭੈਣ, ਧੀ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਤਸ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਦਾਨਂ ਵ੍ਰਤਮੁਪੋषਿਤਮ੍
ਉਸਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍षਮੇਕਂ ਤੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਧਾਨਂ ਸ਼ृਣੁ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍ ।। 4.36.
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਮਾਸੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਯਾ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਮਹੀਪਤੇ
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ,
ਜ੍ਞੇਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਂਤੇ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯੋ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ,
ਭੂਰਿਚਨ੍ਦ੍ਰਮਯਂ ਨਾਗਮਥਵਾ ਕਲਧੌਤਜਮ੍
ਬਹੁਤ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸੁੱਚੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ,
ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਮਰ੍ਚਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਾਗਂ ਪਞ੍ਚਫਣਂ ਸ਼ृਣੁ
ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਫਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਸੁਣ।
ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪੈਃ ਸਨੈਵੇਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜ੍ਯ ਪਨ੍ਨਗਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਸੱਪਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਬਲਿਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਪਦष੍ਟਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵृषੋਤ੍ਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਗਤੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨਂਤੋ ਵਾਸੁਕਿਃ ਸ਼ੇषਃ ਪਦ੍ਮਃ ਕਮ੍ਬਲ ਏਵ ਚ ੪੮ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਸ਼ਂਖਪਾਲਃ ਕਾਲਿਯਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਤਥਾ ਵਤ੍ਸਰਾਂਤੇ ਪਾਰਣਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੋਜਨਮ੍
ਅਨੰਤ, ਵਾਸੁਕੀ, ਸ਼ੇਸ਼, ਪਦਮ, ਕੰਬਲ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਸ਼ੰਖਪਾਲ, ਕਾਲੀਆ ਤੇ ਤਕਸ਼ਕ—ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪੂਰਨ ਕਰਮ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਵਿਦੇ ਨਾਗਃ ਕਾਂਚਨੇਨ ਕृਤੋ ਨृਪ 4.36.
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏष ਪਾਰਣਕੇ ਪਾਰ੍ਥ ਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਪੂਰਨ ਕਰਮ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਯੇ ਦਨ੍ਦਸ਼ੂਕਰਦਨੈਰ੍ਦष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਹ੍ਯਧੋਗਤਿਮ੍ ਦਾਂष੍ਟ੍ਰਿਕਂ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇषਾਂ ਸ਼ੁਭਂ ਸ੍ਥਾਨਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਸੂਰ ਨੇ ਕੱਟਿਆ ਤੇ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੰਦ ਵਾਲਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਠੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਗੱਲ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਲਿਖ੍ਯ ਨਰੋ ਨਾਗਾਨ੍ਕृ ष੍ਣਵਰ੍ਣਾਦਿਵਰ੍ਣਕੈਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਪਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟਿਂ ਸਮਾਯਾਂਤਿ ਪਨ੍ਨਗਾਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਦਯਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਗਾਨ੍ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਮਯਾਨ੍ਨਾਗਾਨਿਂਦ੍ਰਾਣ੍ਯਾ ਸਹ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਸੱਪ ਬਣਾਕੇ, ਇੰਦਰਾਣੀ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗੋਧੂਮੈਃ ਪਯਸਾ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤਥਾ
ਗੇਹੂੰ, ਦੁੱਧ, ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ,
ਪੂਜਯੇਤ੍ਕੁਰੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੇषਾਦਯੋ ਨृਪ ਸ ਸ਼ਾਂਤਿਲੋਕਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੋਦਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾਃ
ਹੇ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਿਕ ਸੱਪ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਲਈ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਵੀਰ ਪਞ੍ਚਮੀਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 4.36.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਪੰਜਮੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
( ੴ ਕੁਰੁਕੁਲ੍ਲੇ ਹੁਂ ਫਟ੍ਸ੍ਵਾਹਾ ) ਭਕ੍ਤੇਨ ਭਕ੍ਤਿਸਹਿਤਾਃ ਸ਼ਤਪਞ੍ਚਮੀषੁ ਯੇ ਪੂਜਯਂਤਿ ਭੁਜਗਾਨ੍ਕੁਸੁਮੋਪਹਾਰੈਃ
( ਓਂ ਕੁਰੁਕੁੱਲੇ ਹੁਂ ਫਟ ਸ੍ਵਾਹਾ ) ਜੋ ਭਗਤ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੌ ਪੰਜਮੀਆਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੀਪਞ੍ਚਮੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਾਨੇਨ ਤਪਸਾ ਵਾਪਿ ਵ੍ਰਤੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਵਾ
ਦਾਨ, ਤਪ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਨਾਲ,