ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਪਰ੍ਵਣਿ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸਂਵਾਦੇऽਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਤृਤੀ ਯਾਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿੱਖ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਅਕਸ਼ੈ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਙ੍ਗਾਰਕਚਤੁਰ੍ਥੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪਾਪਾਪਹਂ ਬਹੁਫਲਂ ਸੁਕਰਂ ਸੂਪਵਾਸਕਮ੍
ਇਹ ਵਰਤ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ, ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ, ਆਸਾਨ ਤੇ ਸਾਦਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ऋਦ੍ਧਿਬੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਇਹ ਤਨ-ਮਨ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਬੁੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਰਗ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਪਾਰ੍ਥ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਨ ਚ
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਸ਼ਿਵਯੋਰਤਿਸਂਹਰ੍षਾਦ੍ਰਕ੍ਤਬਿਂਦੁਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਲਾਲ ਬੂੰਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਃ ਕੁਮਾਰੋऽਸੌ ਰਕ੍ਤੋ ਰਕ੍ਤਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਲਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਿਵਾਂਗਾਦ੍ਰਭਸਾ ਜਾਤ ਸ੍ਤੇਨਾਂਗਾਰਕ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਜੰਮਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਾਰਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਰੋਗ੍ਯਕृਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦਂਗਾਰਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਅੰਗਾਰਕ ਪਿਆ।
ਤਂ ਪੂਜਯਤਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਰੀ ਵਾऽਨਨ੍ਯਮਾਨਸਾ ਰੂਪਂ ਸੌਭਾਗ੍ਯਸਂਪਨ੍ਨਂ ਨਰਨਾਰੀਮਨੋਹਰਮ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਾਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਹਣਪ, ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਐਸਾ ਰੂਪ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ ਸਹੋਮਮਂਤ੍ਰਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਸਾਧਿਵਾਸਵਿਧਾਨਤਃ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹਵਨ, ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦਾ ਢੰਗ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਂ ਮਂਤ੍ਰੈਰ੍ਗृਹ੍ਣੀਯਾਦਂਭਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ ।।4.31.੧
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ فرمایا:
ਇਮਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਪਠਨ੍ਪਾਰ੍ਥ ਆਦਿਤ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂ ਮृਦਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਂਗਸਂਧਿषੁ
ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮਾਪੋ ਯੋਨਿਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਜਲਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈਂ।
ਸ੍ਨਾਤੋऽਹਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣੇषੁ ਚ
ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਝਰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਧ੍ਵਨਿਮਿਮਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ਨ ਜਲ੍ਪੇਚ੍ਚ ਨ ਵੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪਾਪਿष੍ਠਮੇਵ ਹਿ
ਇਹ ਧੁਨੀ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਨਾ ਹੀ ਮੰਦੇ ਵਲ ਵੇਖੀਏ।
ਦੂਰ੍ਵਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥੌ ਸ਼ਮੀਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਂ ਚ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਮਂਤ੍ਰਵਿਤ੍
ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਪੀਪਲ ਅਤੇ ਸ਼ਮੀ ਰੁੱਖ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ, ਜੋ ਮੰਤਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਤ੍ਵਂ ਦੂਰ੍ਵੇऽਮृਤਜਨ੍ਮਾਸਿ ਸਰ੍ਵਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਵਂਦਿਤਾ
ਹੇ ਦਰਭਾ, ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
( ਇਤਿ ਦੂਰ੍ਵਾਮਂਤ੍ਰਃ ਸ਼ਮੀ ਸ਼ਮਯ ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਦੁਰਨੁष੍ਠਿ ਤਮ੍
ਹੇ ਸ਼ਮੀ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੋਈਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਾਪ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਦੂਰ ਕਰ।
( ਇਤਿ ਸ਼ਮੀਮਂਤ੍ਰਃ) ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਮਂਗਂ ਲਭਤੇ ਮਂਤ੍ਰਮੇਤਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਚ ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਮਸ਼੍ਵਤ੍ਥ ਸ਼ਮਯਸ੍ਵ ਮੇ ।। 4.31.
ਹੇ ਪੀਪਲ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦੇ। ਇਹ ਮੰਤਰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸੁਣ।
( ਇਤ੍ਯਸ਼੍ਵਤ੍ਥਮਂਤ੍ਰਃ) ਗਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਤਤੋ ਦੇਵੀਂ ਸਵਤ੍ਸਾਂ ਸਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਫਿਰ ਗਾਂ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯੇ ਦੇਵਿ ਦੈਵਤੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸੁਪੂਜਿਤਾ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
( ਇਤਿ ਗੋਮਂਤ੍ਰਃ) ਏਵਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਪਠਨ੍ਪਾਰ੍ਥ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਭਾਵਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤਾ ਤੇਨ ਪृਥਿਵੀ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚ ਮृਦਾ ਪਾਦੌ ਆਹਿਤਾऽਗ੍ਨਿਗृਹਂ ਵਿਸ਼ੇਤ੍
ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰ੍ਵਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਪੁਤ੍ਰਾਯ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਗੋਃ ਸੁਤਾਯ ਚ ਭੂਯੋਭੂਯੋਯਮਾਹੁਤ੍ਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾਹੁਤ੍ਵਾ ਜੁਹੋਤਿ ਵੈ
ਸ਼ਰਵ, ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਓਂਕਾਰਪੂਰ੍ਵਕੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਾਂਤਯੋਜਿਤੈਃ
ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ।
ਏਭਿਮਂਤ੍ਰਪਦੈਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਕਾਮਮੇਵ ਵਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਵੇ, ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰਨ੍ਯੈਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਮਂਤ੍ਰਵਿਦ੍ਵਸ਼ੀ
ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਪਨਂ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਂਤਿ ਸਗੁਡੇ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ 4.31.
ਕੁਝ ਲੋਕ ਗੁੜ ਵਾਲੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।