ਤੋਲਯੇਤ੍ਸਾ ਤਥਾਸੀਨਂ ਗੁਡੇਨ ਲਵਣੇਨ ਚ
ਉਹ ਬੈਠ ਕੇ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਨਮਕ ਨਾਲ ਤੋਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਮਪਿਚ੍ਛੇਦੈਃ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਂਤਿ ਸੂਰਯਃ
ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤੋਲੀ ਜਾਵੇ।
ਲਵਣੇਨ ਸਹਾਤ੍ਮਾ ਹਿ ਤੋਲ੍ਯਤੇ ਚ ਗੁਡੇਨ ਵਾ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨਮਕ ਜਾਂ ਗੁੜ ਨਾਲ ਹੀ ਤੋਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਰ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਯ ਗृਹਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ।
ਅਨ੍ਨਂ ਚ ਮਧੁਰਪ੍ਰਾਯਂ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਵਾਸਿਨੀਃ
ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,
ਯਚ੍ਚ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪੁਰੋ ਦਤ੍ਤਂ ਨੈਵੇ ਦ੍ਯਾਦਿ ਤਦਿਚ੍ਛਯਾ
ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ,
ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗृਹਸ੍ਥੇਭ੍ਯਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਾਂ ਚ ਸ਼ੂਰ੍ਪੇ ਸਂਪੂਜਯੇਦੁਮਾਮ੍ 4.28.
ਉਮਾਂ ਦੀ ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜਾਂ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਾਘਮਾਸਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਤਿ ਤੋਲਯਿਤ੍ਵਾ ਕੁਂਦਪੁष੍ਪੈਃ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਸੁਤਾਮਿਤਿ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਣੋ: ਤੋਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਏਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨੋਕ੍ਤਾ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਕੁਨ੍ਦਸਂਜ੍ਞਯਾ ਜਯਯਾ ਮੁਨਿਕਨ੍ਯਾਨਾਂ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਇਸ ਕਾਰਨ ਚੌਥੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ 'ਕੁੰਦ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਤਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਕृਤਂ ਪੁਰਾ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭੋਗਾਨ੍ਮਹੀਪृष੍ਠੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਯਥੇਪ੍ਸਯਾ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ,
ਕਾਲੇਨ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਰਣਂ ਮਨੁਜੇਸ਼੍ਵਰ ਅਵਂਤਿਸੁਨ੍ਦਰੀ ਨਾਮ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਅਵੰਤਿਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਦਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਥਂਚਨ
ਜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੂੰਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ,
ਚੈਤ੍ਰਤृਤੀਯਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਬਭੂਵ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ
ਚੈਤ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੀਜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ।
ਲਬ੍ਧਾਬ੍ਧਿਸਂਭਵਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ਕृष੍ਣੇਨਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ,
ਯਦਦਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਸਾ ਭੂषਣਂ ਕਟਕਾਦਿਕਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਗਹਣੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਗਣ ਆਦਿਕ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ,
ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਜਨਯਾਮਾਸ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਕ੍ਰਪਰਾਕ੍ਰਮਾਨ੍ 4.28.
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ।
ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਮਹਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਸਂਪਦਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡਾ ਰੂਪ, ਚੰਗਾ ਨਸੀਬ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲ ਗਈ,
ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾ ਲਾਨਾਂ ਭਵਨੇषੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ।
ਏਵਂ ਯਾਨ੍ਯਾਪਿ ਕੁਰੁਤੇ ਨਾਰੀ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਚੰਗੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ,
ਨ ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਕੁਲੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਚਿਦ੍ਭਵਤਿ ਕਨ੍ਯਕਾ
ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁੜੀ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਨ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਗृਹੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਵ੍ਯਾਧਿਰੁਪਜਾਯਤੇ ੫੫ ਅਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯਾਸ਼੍ਚਰਿष੍ਯਂਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨੁਮਤੇ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਗਰੀਬੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ। ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—
ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਸੁਖਸਂਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਪਨ੍ਨਮਨੋਰਥਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਘੇ ਮਹਾਰ੍ਘ੍ਯਮਣਿਮਂਡਿਤਪਾਦਪੀਠਾਂ ਚੈਤ੍ਰੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਰਚਰ੍ਚਿਤਾਂਗੀਮ੍
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਪਾਟ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੈਤ੍ਰ ਵਿਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਰਤृਤੀਯਾਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਆਨਨ੍ਤਰ੍ਯਵ੍ਰਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤृਤੀਯੋਭਯਸਂਯੁਤਮ੍
ਅਨੰਤਰ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਉਹ ਵਰਤ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੀਜ ਦਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਹਿਤਾਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਲਲਨਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਹ ਵਰਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼ਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ فرمایا: ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਹੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ—
ਆਦੌ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ਿਰੇ ਮਾਸਿ ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਮਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੁष੍ਪਗਂਧਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।