ਏਕਦਾ ਮृਗਯਾਕੇਲਿਲੋਲੁਪਃ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ।
ਚੈਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਲਨਵਮ੍ਯਾਂ ਤੁ ਨ ਕृਤਂ ਜੀਵਘਾਤਨਮ੍
ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਵਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਸ਼੍ਚ ਕੁਟੀਮਧ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕृਤਮ੍
ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੀ ਕੁਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਰਾਮਮਯੀ ਗਾਥਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣੀ ਗਈ।
ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵੈ ਪੂਜਾ ਕृਤਾ ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸ ਤਮਾਹ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ ਮਦੀਯਂ ਨਗਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਵ੍ਰੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਗਾ ਸ਼ਹਿਰ—'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਸਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ੇਣ ਨਗਰਂ ਭੂਪਤੇਃ ਸਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਵ੍ਰੱਖ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਰਾਜਤੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ।
ਮਲਯਾਦ੍ਰੌ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਤੇਪਤੁਰ੍ਬਹੁਲਂ ਤਪਃ
ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਵਾਦੀ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਕਮਲਾਕ੍ਸ਼ੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ਿਵਮਂਦਿਰੇ 3.2.15.
ਕਮਲਾਕਸ਼ੀ ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁੜੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਸੀ।
ਜੀਮੂਤਵਾਹਨਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜਾਰ੍ਥੇ ਮਂਦਿਰਂ ਯਯੌ
ਜੀਮੂਤਵਾਹਨ ਵੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਮੰਦਰ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਾਮਬਾਣੇਨ ਪੀਡਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜੀਮੂਤਵਾਹਨ ਉਵਾਚ ਮਦਨਾਯ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਪੁਤ੍ਰਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਜੀਮੂਤਵਾਹਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਪਂਚਬਾਣਾਯ ਕਾਮਾਯ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਯ ਨਮੋਨਮਃ
ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਮ ਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮਕਰਧ੍ਵਜਦੇਵਤਾ
ਫਿਰ ਮਕਰਧਵਜ ਦੇਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਸ੍ਯ ਵੈ ਸੁਤਃ
ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਨਰਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਨਤ੍ਵਾ ਗਰੁਡੋਤ੍ਤੁਂਗਮਾਯਯੌ
ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਇਆ।
ਰੁਰੋਦ ਬਹੁਧਾ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਜੀਮੂਤਵਾਹਨਃ
ਜਿੱਥੇ ਜੀਮੂਤਵਾਹਨ ਸੀ, ਉਥੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ।
ਵृਦ੍ਧਾਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੇਨੇਦਂ ਦੁਃਖਮਾਗਤਮ੍
ਵੱਡੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਦੁੱਖ ਕੌਣ ਲਿਆਇਆ?'
ਤਦ੍ਵਿਯੋਗੇਨ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਵਿਲਪਾਮਿ ਮਹਾਕੁਲਾ 3.2.15.
ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ, ਮੈਂ, ਉੱਚ ਘਰ ਦੀ, ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਗਰੁਡੋऽਪਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਭੋਮਾਰ੍ਗਮੁਪਾਗਮਤ੍
ਗਰੁੜ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਕਮਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤੁ ਵਿਯਤਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਗਰੁਡਭਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਪਰ ਕਮਲਾਕਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਗਰੁੜ ਵਲੋਂ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਤਦਾ ਤੁ ਗਰੁਡਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਹੋਵਾਚ ਪ੍ਰਭੋ ਮੇਦ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼ृਣੁ ਮਹਾਮਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ।'
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਤਵਾਂਤਿਕਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਲਸ੍ਯੈਵ ਦੁਃਖੇਨ ਦੁਃਖਿਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਸੱਪ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਾਨੁषਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਾਹਾਰਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਰੱਬੀ ਭੋਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
ਜੀਮੂਤਵਾਹਨਾਯੈਵ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸੁਤਾਯ ਚ
ਇਹ ਜੀਮੂਤਵਾਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਪੁਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਹੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਪਰ ਤੂੰ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜ ਪਾ ਲਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੌ ਦੇਵਃ ਸ ਪਿਤ੍ਰਾ ਰਾਜ੍ਯਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ 3.2.15.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਤੋਂ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ।