ਯੋ ਗੋਪਦਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਗਾ ਵੈ ਪ੍ਰਪੂਜਯਤਿ ਗੋਰਸਪੂਜਨਾਚ੍ਚ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੋਪਦ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੋ ਦੁੱਧ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਹਰਿਕਾਲੀਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਰ੍ਵਧਾਨ੍ਯੈਸ੍ਤਾਂ ਵਿਰੂਢਾਂ ਭੂਤਾਂ ਹਰਿਤਸ਼ਾਡ੍ਵਲਾਮ੍
ਹਰਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ, ਜੋ ਹਰੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਗਿਆ ਤੇ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਫਲੈਰ੍ਧੂਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਮੋਦਕਾਦਿਭਿਃ
ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ, ਧੂਪ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਮਿੱਠਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਡੂ ਆਦਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਘਣ੍ਟਾਵਾਦ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਗੀਤੈਃ ਸ਼ੁਭੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯਕਥਾਨੁਗੈਃ
ਘੰਟੀਆਂ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਇਲਾਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਵਾਸਿਨੀਭਿਃ ਸਾ ਨੇਯਾ ਮਧ੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯਜਲਾਸ਼ਯੇ
ਸੁੰਦਰ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਰ੍ਦ੍ਰਧਾਨ੍ਯੈਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਨੇਨ ਸਾ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਆਸੀਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦੁਹਿਤਾ ਕਾਲੀਨਾਮ੍ਨੀ ਤੁ ਕਨ੍ਯਕਾ
ਦੱਖਣੂੰ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਸੀ।
ਵਰ੍ਣੇਨਾਪਿ ਚ ਸਾ ਕृष੍ਣਾ ਨਵਨੀਲੋਤ੍ਪਲਪ੍ਰਭਾ
ਉਹ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਨਵੇਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ।
ਵਿਵਾਹਿਤਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸ਼ਂਖਤੂਰ੍ਯਾਨੁਨਾਦਿਨਾ
ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਨਗਾੜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਹੋਈ।
ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਿਤੇ ਵਿਵਾਹੇ ਤੁ ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਜਦ ਵਿਆਹ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।
ਅਥ ਦੇਵਸਮਾਨਸ੍ਤੁ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ ਵृषਧ੍ਵਜਃ 4.20.
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵੱਛ ਦੀ ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ ਦੇਵ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ਼੍ਚਾਹ੍ਵਯਾਮਾਸ ਨਰ੍ਮਣਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕਃ
ਉਥੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਨੇ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ।
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਤ੍ਵਮਿਤਃ ਕਾਸਿ ਕृष੍ਣਾਂਜਨਸਮਨ੍ਵਿਤੇ
ਇੱਥੇ ਆ, ਤੂੰ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਸੁਰਮਾ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਏਵਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਸਂਕੁਦ੍ਧਮਾਨਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਆਈ ਤੇ ਦੇਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਰੁਰੋਦ ਸਸ੍ਵਰਂ ਬਾਲਾ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾ ਸ੍ਫੁਰਿਤਾਧਰਾ
ਉਥੇ ਖੜੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋ ਪਈ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮੋਪਮਾ ਦਤ੍ਤਾ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣੇਨ ਸ਼ਂਕਰ
ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਹਮਿਮਂ ਕृष੍ਣਂ ਜੁਹੋਮਿ ਜ੍ਵਲਿਤੇऽਨਲੇ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਇਹ ਕਾਲਾ ਸਰੀਰ ਸੜਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਮੁਮੋਚ ਹਰਿਤਚ੍ਛਾਯਾਕਾਂਤਿਂ ਹਰਿਤਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇ
ਉਸ ਨੇ ਹਰਾ ਚਮਕਦਾ ਨੂਰ ਹਰੇ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਨਃ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਗੌਰੀ ਬਭੂਵ ਸਾ
ਫਿਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਬਣ ਗਈ।
ਏਵਂ ਸਾ ਹਰਕਾਲੀਤਿ ਗੌਰੀਸ਼ਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਹਰੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਈ।
ਹਰਕਰ੍ਮਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਹਰਕਾਯੇ ਹਰਪ੍ਰਿਯੇ 4.20.
ਜਦੋਂ ਹਰਾ ਦਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਈ, ਜੋ ਹਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ—
ਇਤ੍ਥਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਪਾਂਡਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਅਰ੍ਚਿਤਾਸਿ ਮਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਚ੍ਛ ਦੇਵਿ ਸੁਰਾਲਯਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ।
ਏਵਂ ਯਃ ਪਾਂਡਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਹਰਕਾਲੀਵ੍ਰਤਂ ਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਕੋਈ ਹਰਾ ਤੇ ਕਾਲੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਾ ਯਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਨਰਾਧਿਪ
ਉਹ ਜੋ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਸਰ੍ਵਭੋਗਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਸੌ ਭਾਗ੍ਯਬਲਗਰ੍ਵਿਤਾ
ਉਹ ਸਭ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚੰਗੇ ਭਾਗ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਗ੍ਰਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਯਾਵਦ੍ਭੋਗਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਤਲੇ
ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ—
ਚਿਰਭਦ੍ਰਾ ਮਹਾਕਾਲਨਂਦੀਸ਼੍ਵਰਵਿਨਾਯਕਾਃ
ਲੰਬੀ ਚਿਰ ਲਈ ਸੁਭਾਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਕਾਲ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਪੂਰ੍ਣਸੂਰ੍ਯਗਣਸਪ੍ਤਵਿਰੂਢਸ਼ਸ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਵੈ ਹਿਮਾਦ੍ਰਿਤਨਯਾਂ ਹਰਕਾਲਿਕਾਖ੍ਯਾਮ੍
ਪੂਰੇ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਧੀ, ਹਰਾ-ਕਾਲੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਲਲਿਤਾਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਅਥ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ਵ੍ਰਤਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਸਿਕਮ੍
ਲਲਿਤਾ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਬਾਰਹ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲੇ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।