ਗੋਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਲੋਕੇ ਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੁਕਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ।
ਏਕਾ ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਅਨ੍ਯਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਤਥਾ
ਇੱਕ ਵਰਤ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਕਲੁषਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੋष੍ਠਪਾਦੇ ਚ ਗੀਰ੍ਮਲਾ
ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਕਲੁਸ਼ਾ' ਤੇ ਭਾਦੋਂ ਵਿੱਚ 'ਗੀਰਮਲਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਕਲੁषਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਗੀਰ੍ਮਲਾ ਮਤਾ । ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਪ੍ਰੇਤਸਂਚਾਰਾ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾਮ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਇਸਨੂੰ ਕਲੁਸ਼ਾ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਗੀਰਮਲਾ ਕਿਉਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ? ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਯਾਮੀ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਰ੍ਥਮਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤੇ
ਇਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਜੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਨਿषੂਦਿਤਾ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਨੇ ਵਹ੍ਨੌ ਸਂਵਿਭਜ੍ਯ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰੀਵृਕ੍ਸ਼ਨਦੀਭੂਮਿਵਹ੍ਨਿਬ੍ਰਹ੍ਮਹਨੇष੍ਵਥ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਰੁੱਖ ਨੂੰ, ਦਰਿਆ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ—
ਮਧੁਕੈਟਭਯੋ ਰਕ੍ਤੇ ਪੁਰਾ ਮਗ੍ਨੇਤਿ ਮੇਦਿਨੀ 4.14.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਨਦ੍ਯਃ ਪੂਰਮਲਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਧੂਮਸ਼ਿਖਾ ਮਲਃ
ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ ਮੈਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਅੱਗ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਲੌ ਵੀ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਗੀਰ੍ਗਿਰਾ ਭਾਰਤੀ ਵਾਣੀ ਵਾਚਾ ਮੇਧਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਬੋਲੀ, ਭਾਸ਼ਾ, ਆਵਾਜ਼, ਉਚਾਰਨ, ਅਕਲ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—
ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਨਿਂਦਕਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਃ ਸ਼ਠਾਃ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ।
ਅਨਧ੍ਯਾਯੇषੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪਾਠਯਂਤਿ ਪਠਂਤਿ ਚ
ਉਹ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਂਚਰਃ
ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲਾਟ ਉਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਬਰ੍ਹਿषਦ ਆਜ੍ਯਪਾਃ ਸੋਮਪਾਸ੍ਤਥਾ
ਅਗਨਿਸ਼ਵੱਤ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਆਜ੍ਯਪ ਤੇ ਸੋਮਪ ਵੀ—
ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪੌਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਦੌਹਿਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਧਾਮਂਤ੍ਰੈਃ ਸੁਪੂਜਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਧੀ-ਪੋਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਧਾ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ—
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਨਾਰਕੀਯਾਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ ਭ੍ਰਾਮਿਤਾ ਨਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਦੂਜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਵੱਡੇ ਹਵਨ ਸਮੇਂ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਘੁੰਮਦੇ, ਨੱਚਦੇ, ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਵੋ ਵृਤ੍ਤੋ ਯਮਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਸੁਖਾਵਹਃ 4.14.
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਯਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਂ ਨਿਜਗृਹੇ ਪਾਰ੍ਥ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮਤੋ ਬੁਧੈਃ
ਇਸ ਦਿਨ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਦਾਨਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਦੇਯਾਨਿ ਭਗਿਨੀਭ੍ਯੋ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾ ਭਗਿਨ੍ਯਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯਾ ਅਭਾਵੇ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਗਾਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ।
ਮਾਤੁਲਸ੍ਯ ਸੁਤਾਹਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨृਪ
ਦੂਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਾਮੇ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ—
ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਹਜਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭਗਿਨ੍ਯਾ ਹਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ।
ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍
ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਯਮੁਨਯਾ ਯਮਰਾਜਦੇਵਃ ਸਮ੍ਭੋਜਿਤੋ ਜਗਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਸੌਹृਦੇਨ
ਉਸ ਤਿਥਿ ਨੂੰ, ਜਦ ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ,
ਅਸ਼ੂਨ੍ਯਸ਼ਯਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚ ਭਵਤਿ ਦਂਪਤ੍ਯੋਃ ਪ੍ਰੀਯਮਾਣਯੋਃ
‘ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਯਣ’ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੇਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਨੀਹੀਨਃ ਪੁਮਾਨ੍ਪਤ੍ਨੀ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਪਤੀ ਜਾਂ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਪਤਨੀ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਵਿਧਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਔਰਤ ਕਿਵੇਂ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਨ ਵੈਧਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵਿਧਵਾਪਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?