ਆਚਮ੍ਯ ਖਾਨ੍ਯੁਪਾਲਭ੍ਯ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸੋਮਂ ਸ੍ਵਪੇਦ੍ਭੁਵਿ
ਜਲ ਚੱਖ ਕੇ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੱਖ ਕੇ ਤੇ ਸੋਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੁਨ੍ਯਨ੍ਨਂ ਤੁ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਗੋਰਸੋਤ੍ਤਰਮ੍ ।। ਘृਤਾਕ੍ਤਾਃ ਸਗੁਣਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਕृਸ਼ਰਾਸ੍ਸਦਾ
ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਘਿਉ ਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖੀਰ ਸਦਾ ਹੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਭਦ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਦਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਤਣ੍ਡੁਲਾਃ
ਸਭ ਚੰਗੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਕਣਕ ਤੇ ਕਾਲਾ ਚੌਲ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਤਰ੍ਜ੍ਯ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ
ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭृਤ੍ਯਬਨ੍ਧੁਜਨੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਕਾਮਤਃ
ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਕਰੋਤ੍ਯੇਤਨ੍ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਰ੍षਮੇਕਮਮਤ੍ਸਰੀ
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਭ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤੇ ਰਾਗ-ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਸਾਲ ਕਰੇ—
ਏਤਤ੍ਕਰੋਤਿ ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸ਼ੁਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਾ ਪਤਿਮ੍
ਜੇਹੜੀ ਕੁੜੀ ਇਹ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਚੰਗਾ ਵਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍
ਰਾਜ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯੋषਿਤ੍ਕੁਲਾਕੁਲਵਿਵਾਹਮਨੋਰਮਾਣਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਨ੍ਨਯਾਨਸ਼ਯਨਾਸਨਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ 4.13.
ਉੱਚ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ, ਸੁੰਦਰ ਖੱਟਾਂ, ਸਵਾਰੀ, ਬੈਠਣ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਜਾਵਟ—all ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਵ੍ਰਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਮਾਸੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਛੁਕ੍ਲਾਃ ਕ੍ਲਮਾਪਹਾਃ
ਦੂਜੇ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਚਾਰ ਚੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪੱਖ ਵਾਰਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗੋਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਲੋਕੇ ਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਲੁਕਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ।
ਏਕਾ ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਮਾਸਿ ਅਨ੍ਯਾ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਤਥਾ
ਇੱਕ ਵਰਤ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਦੂਜਾ ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਕਲੁषਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰੋष੍ਠਪਾਦੇ ਚ ਗੀਰ੍ਮਲਾ
ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਕਲੁਸ਼ਾ' ਤੇ ਭਾਦੋਂ ਵਿੱਚ 'ਗੀਰਮਲਾ' ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਕਲੁषਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਗੀਰ੍ਮਲਾ ਮਤਾ । ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਪ੍ਰੇਤਸਂਚਾਰਾ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾਮ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਇਸਨੂੰ ਕਲੁਸ਼ਾ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਗੀਰਮਲਾ ਕਿਉਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ? ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਯਾਮੀ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਰ੍ਥਮਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤੇ
ਇਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਜੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਨਿषੂਦਿਤਾ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਰ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਨੇ ਵਹ੍ਨੌ ਸਂਵਿਭਜ੍ਯ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰੀਵृਕ੍ਸ਼ਨਦੀਭੂਮਿਵਹ੍ਨਿਬ੍ਰਹ੍ਮਹਨੇष੍ਵਥ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਰੁੱਖ ਨੂੰ, ਦਰਿਆ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ—
ਮਧੁਕੈਟਭਯੋ ਰਕ੍ਤੇ ਪੁਰਾ ਮਗ੍ਨੇਤਿ ਮੇਦਿਨੀ 4.14.
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਨਦ੍ਯਃ ਪੂਰਮਲਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨੇਰ੍ਧੂਮਸ਼ਿਖਾ ਮਲਃ
ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ ਮੈਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਅੱਗ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਲੌ ਵੀ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਗੀਰ੍ਗਿਰਾ ਭਾਰਤੀ ਵਾਣੀ ਵਾਚਾ ਮੇਧਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਬੋਲੀ, ਭਾਸ਼ਾ, ਆਵਾਜ਼, ਉਚਾਰਨ, ਅਕਲ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—
ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਨਿਂਦਕਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਃ ਸ਼ਠਾਃ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ।
ਅਨਧ੍ਯਾਯੇषੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪਾਠਯਂਤਿ ਪਠਂਤਿ ਚ
ਉਹ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਂਚਰਃ
ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲਾਟ ਉਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਬਰ੍ਹਿषਦ ਆਜ੍ਯਪਾਃ ਸੋਮਪਾਸ੍ਤਥਾ
ਅਗਨਿਸ਼ਵੱਤ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਆਜ੍ਯਪ ਤੇ ਸੋਮਪ ਵੀ—
ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪੌਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਦੌਹਿਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਧਾਮਂਤ੍ਰੈਃ ਸੁਪੂਜਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਧੀ-ਪੋਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਧਾ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ—
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਰ੍ਗੇ ਨਾਰਕੀਯਾਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ ਭ੍ਰਾਮਿਤਾ ਨਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਦੂਜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਵੱਡੇ ਹਵਨ ਸਮੇਂ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਘੁੰਮਦੇ, ਨੱਚਦੇ, ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਵੋ ਵृਤ੍ਤੋ ਯਮਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਸੁਖਾਵਹਃ 4.14.
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਯਮ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਂ ਨਿਜਗृਹੇ ਪਾਰ੍ਥ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮਤੋ ਬੁਧੈਃ
ਇਸ ਦਿਨ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।