ਪਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਰਾਜਾਨਂ ਕਨ੍ਯੇਯਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਪਰਵਤ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕੁੜੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ।'
ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣਨਖਾ ਪਦ੍ਮਕਿਂਜਲ੍ਕਸਪ੍ਰਭਾ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨਖ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਚਮਕ ਕਮਲ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਸਵਿਲਾਸਾ ਗਜਗਤਿਃ ਸੁਨਾਸਾ ਕੋਕਿਲਸ੍ਵਰਾ
ਇਹ ਨਾਚਦੀ ਹੋਈ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਨੱਕ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕੋਇਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਤਿਲਪੁष੍ਪਸ੍ਫੁਟਾ ਨਾਸਾ ਰੂਪਂ ਸਂਪਰਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਨੱਕ ਤਿਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਨਾਜੁਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾ ਣਂ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਥੋਵਾਚ ਨृਪਂ ਧੀਮਾਨ੍ਨਾਰਦਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ੧੬ ਈਪ੍ਸਿਤਂ ਤਵ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਰਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇषੁ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਫਿਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਾਰਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚ ਚੰਜਲਤਾ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।'
ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰੁਵਾਚੇਦਂ ਪ੍ਰਹਰ੍षੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ
ਉਹ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਯਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰਂ ਪੁਰੀषਂ ਵਾ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਣਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਜੋ ਵੀ ਮੂਤਰ, ਗੰਦ ਜਾਂ ਕਫ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ—
ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਂ ਰਾਜਨ੍ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ 4.13.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਾਲਙ੍ਕਾਰਾਂ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਵਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਮਯੇਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਾ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਵਾਹਿਤਾ
ਇਹ ਕੁੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਮੰਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਦਤ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਸ੍ਯ ਯਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਰਦਾਨੇਨ ਨਾਰਦ
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਨਾਰਦ ਜੀ,
ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪਰ੍ਵਤੇਨ ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰਾਹ ਦੁਰ੍ਮਨਾਃ
ਪਰਵਤ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ:
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕਨ੍ਯਾ ਭਵਤਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਸੁਵ੍ਰਤ, ਕੁੜੀ ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਸੇਵਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵृਦ੍ਧਾਸ੍ਤੇਨ ਮਾਂ ਸ਼ਪਸੇ ਰੁषਾ
ਤੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦੇਤਦਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਪਸੇ ਮਾਮਨਾਗਸਮ੍
ਤੂੰ ਇਹ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ—
ਸਂਜਯਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਯਦਿ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮੇष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਜਾਵੇ—
ਏਵਂ ਸ਼ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਦਾऽ ਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਦੇਵਰ੍षੀ ਤਾਵੁਭੌ ਪੁਨਃ 4.13.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ—
ਅਥਾਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਮੇ ਮਾਸਿ ਜਾਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਨृਪਸ੍ਯ ਸਃ
ਫਿਰ, ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ।
ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਃ ਸ੍ਮਰਵਪੁਃ ਸੁਵਰ੍ਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਕਾਮ ਦੇ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
ਮੂਤ੍ਰਸ਼੍ਲੇष੍ਮਪੁਰੀषਾਦਿ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ
ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਮੂਤਰ, ਕਫ਼ ਜਾਂ ਗੰਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਦਾ ਸੀ—
ਤੇਨਾਸੌ ਯਜਤੇ ਰਾਜਾ ਵਿਧਿਵਦ੍ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਉਸ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਯਜਨ ਕਰੇ।
ਬਭਾਰ ਭृਤ੍ਯਾਨਨਿਸ਼ਂ ਪੁਪੋष ਸ੍ਵਜਨਾਤਿਥੀਨ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਲਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਜਾਤਸ੍ਨੇਹਂ ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਰਕ੍ਸ਼ਿ ਭਿਰ੍ਵृਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰੱਖਿਆ।
ਅਥਾਸ੍ਯ ਦਸ੍ਯਵਃ ਕੇਚਿਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਨਕਾਕਰਮ੍
ਫਿਰ ਕੁਝ ਲੁਟੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ,
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਨष੍ਟੇ ਤਨ੍ਨष੍ਟਂ ਵਰਦਾਨਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਗੁਆਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਾਤਿਤਂ ਦਸ੍ਯੁਭਿਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਲਪਂਤਂ ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਂਜਯਮ੍ 4.13.
ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਸੰਜਯਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਸਮਾਚਖ੍ਯੌ ਚਰਿਤਾਨਿ ਮਹੌਜਸਾਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣਾਏ।