ਯੇषਾਂ ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਹਿਤ੍ਰੀ ਪੂਰ੍ਣਭਾਂਡਾ ਤੁ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਡੀ ਪੂਰੀ ਭਰ ਕੇ ਚਲਦੀ ਹੈ,
ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਰਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਾਪਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਯਾਤਿ ਦੇਵਤ੍ਵਮਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੰਦਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਰਕ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਮਨਾਗਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ਸ਼ਰਣਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਜੋ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਕਿਂ ਤੁ ਪਾਪੈਰ੍ਮਹਾਘੋਰੈਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਸ਼ਿਵਾਜ੍ਞਯਾ
ਪਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ—
ਯੇ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮੀਸ਼੍ਵਰੇ ਸਤਤਂ ਬੁਧਃ
ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਵਧਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਪਾਨਿ ਪਂਚ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਯੈਵ ਪਾਰ੍ਥ ਦੁਃਖਪ੍ਰਦਾਨਿ ਸੁਚਿਰਂ ਪਿਤृ ਰਾਜਲੋਕੇ
ਪਾਰਥਾ, ਪੰਜ ਪਾਪ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕਟਵ੍ਰਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਨਿਯਮਪ੍ਲਵੇਨੋਤ੍ਤੀਰ੍ਯਤੇ ਸੁਖਮ੍
ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਨਿਯਮਤਾਈ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪਤਨਚਞ੍ਚਲਮ੍
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ ਹੈ।
ਦਾਨ ਵ੍ਰਤਮਯੀ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਿਹ ਦੇਹਿਨਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾਨ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਇਥੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਨੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਵ੍ਰਤਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਰਤ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯੋਗਰ੍ਦ੍ਧਿਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਂਸਿਦ੍ਧਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਿਦ੍ਧੋ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਨਿਗੀਰ੍ਣਦਂਤੋ ਲਂਬੋष੍ਠਃ ਪਿਂਗਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਨੁਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਃ
ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ, ਹੋਠ ਮੋਟੇ, ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ ਤੇ ਵਾਲ ਘਣੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਚਿਪਿਟਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਫੁਟਿਤਪਾਜ੍ਜਂਘਾਢ੍ਯਃ ਕृਸ਼ਕੂਰ੍ਪਰਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਟੀਆਂ, ਗੋਡੇ ਤੇ ਪਿੰਡੀਆਂ ਚਟਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਕੋਹਣੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਸਨ।
ਮੂਲਜਾਲਿਕਵਿਪ੍ਰੇਣ ਦृष੍ਟਃ ਪृष੍ਟਸ਼੍ਚ ਕੋ ਭਵਾਨ੍
ਮੂਲਜਾਲਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?'
ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਦृष੍ਟਾ ਤ੍ਵਯਾ ਰਂਭਾ ਭਾਭਾਸਿਤਦਿਗਂਤਰਾ
'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਰੰਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ?'
ਗਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਵਚਨਾਦ੍ਵਾਚ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਵਾਚ੍ਯਾ ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
'ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਆਉ, ਪਰ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੀ।'
ਸਿਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਹੇਦਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਮਥੋਵਾਚ ਵਿਜ੍ਞਾਤੋऽਸਿ ਮਯਾ ਯਥਾ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਗਾਤ੍ਰਤ੍ਰਯਂ ਵਿਰੂਪਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵਾ ਸ੍ਵਰੂਪਤਃ
ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਂਘ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਨੁਭੂਤਕਰੀ ਭਵੇਤ੍
ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯੈਵਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼ਨੈਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਕਰਕੇ ਨਜ਼ਰੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ।
ਮੂਲਜਾਲਕਵਿਪ੍ਰੇਣ ਪृष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਹਾਮਰਾਵਤੀਮ੍
ਮੂਲਜਾਲ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਅਮਰਾਵਤੀ।'
ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਯਾਵਸਰੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਮਯਾ
ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ—
ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਕਲਯਾ ਚਾਪਿ ਪੌਰੁषੇਣ ਵ੍ਰਤੇਨ ਚ
ਵਿਦਿਆ, ਹੁਨਰ, ਮਰਦਾਨਗੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਪਾਲਣ ਨਾਲ—
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਮਥੋਵਾਚ ਮੁਗ੍ਧਾ ਦਗ੍ਧਾਗ੍ਨਿਸਂਭਵਾ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਓ ਮਾਸੂਮ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਲ ਕੇ ਜਨਮੀ ਹੈ—'
ਤਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸੁਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਧੀਃ
ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ—
ਕਦਾਚਿਚ੍ਚ ਰਤਾ ਤੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਂ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਣਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਮੂਲਜਾਲੈਰ੍ਵਰ੍ਤਯਂਤਂ ਮਹਾਕਾਲਵਨਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਮੂਲਜਾਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਉਹ ਮਹਾਂਕਾਲਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।