ਅਮੀ ਪ੍ਰਾਘੂਰ੍ਣਕਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਭਕ੍ਤਚ੍ਛੇਦੇ ਚ ਮੇ ਗृਹੇ
ਇਹ ਚਲਾਊ ਲੋਕ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਘਰ 'ਚ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਪਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਾਨਕਾਲੇ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਕੀਦृਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਰੋ ਭਵੇਤ੍ 4.4.
ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਹੋਵੇਗਾ?
ਕੁਟੁਂਬਚਿਂਤਾਕੁਲਿਤਸ੍ਯ ਪੁਂਸਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਸ਼ੀਲਂ ਚ ਗੁਣਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ
ਜੋ ਆਦਮੀ ਘਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵਿਦਿਆ, ਚਰਿਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ।
ਰਾਜ੍ਯੇਪਿ ਚ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਸਂਧਿਵਿਗ੍ਰਹਚਿਂਤਯਾ
ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਗਠਜੋੜ ਤੇ ਵਿਗੜੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਜਾਤੀਯਾਦ੍ਵਧਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਆਮ ਹੈ।
ਨਾਪ੍ਰਧृष੍ਯਬਲਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨृਪਃ ਖ੍ਯਾਤੋਸ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਟੱਲ ਹੋਵੇ।
ਆ ਜਨ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਦੁਃਖ ਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕਰ੍ਮਾਤ੍ਮਕਂ ਤਵ ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ।
ਪਾਪਭੇਦਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਰਕਾਰ੍ਣਵਘੋਰੇषੁ ਯਾਤਨਾ ਪਾਪਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਨਰਕ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਧਰ੍ਮਭੇਦਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਪ੍ਰਭੇਦਤਃ
ਅਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਮਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਲਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਪਾਪਨਿਚਯਾਃ ਸ੍ਥੂਲਾ ਨਰਕਹੇਤਵਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਮੋਟੇ ਢੇਰ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀष੍ਵਥ ਸਂਕਲ੍ਪਸ਼੍ਚੇਤਸਾਨਿष੍ਟਚਿਂਤਨਮ੍
ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਵੱਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਦਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸੋਚਣਾ—
ਅਨਿਬਦ੍ਧਪ੍ਰਲਾਪਿਤ੍ਵਮਸਤ੍ਯਂ ਚਾਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਯਤ੍
ਬਿਨਾ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਬੋਲਣਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਨاپਸੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਨਾ—
ਅਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹਿਂਸਾ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਾਮਸ੍ਯ ਸੇਵਨਮ੍
ਜੋ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਖਾਣਾ, ਹਿੰਸਾ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਝੂਠੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣਾ—
ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਸਾਧਨਮ੍ ।। ਤੇषਾਂ ਭੇਦਂ ਪੁਨਰ੍ਵਚ੍ਮਿ ਯੇषਾਂ ਫਲਮਨਂਤਕਮ੍ )। ੭ ' ਯੇ ਦ੍ਵਿषਂਤਿ ਮਹਾਦੇਵਂ ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਣਮ੍
ਇਹ ਦਵਾਰਾ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅੰਤਹੀਨ ਹਨ। ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਸ਼੍ਚੈਤੇ ਤਤ੍ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਚ ਪਂਚਮਃ
ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜਵਾਂ ਪਾਪੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਦ੍ਵੇषਾਦ੍ਭਯਾਲ੍ਲੋਭਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਸ਼ਸਂਤਿ ਯੇ । 4.5.
ਜੋ ਗੁੱਸੇ, ਵਿਰੋਧ, ਡਰ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ—
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਚ ਸਮਾਹੂਯ ਯਾਚਮਾਨਮਕਿਞ੍ਚਨਮ੍
ਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ—
ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਭਿਮਾਨੇਨ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਯਤਿ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍
ਤੇ ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਦਾ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—
ਮਿਥ੍ਯਾਗੁਣੈਃ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਯਤ੍ਯੁਤ੍ਕਰ੍षਣਂ ਬਲਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਟ੍ਸਂਤਪ੍ਤਦੇਹਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍
ਜੋ ਝੂਠੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਬਰਦਸਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਪਿਸ਼ੁਨਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਛਿਦ੍ਰਾਨ੍ਵੇषਣਤਤ੍ਪਰਃ
ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲੱਭਣ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਗਵਾਂ ਤृष੍ਣਾਭਿਭੂਤਾਨਾਂ ਜਲਾਰ੍ਥਮੁਪਸਰ੍ਪਤਾਮ੍
ਤੇ ਜੋ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਗਾਂਵਾਂ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਪਰਦੋषਮਭਿਜ੍ਞਾਯ ਨृਪਕਰ੍ਣੇ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਖਾਮੀ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ—
ਪ੍ਰਨष੍ਟਾਮਪਿ ਕਾਲੇਨ ਤਮਾਹੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਾਤਕਮ੍
ਚਾਹੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਜਵਿਤ੍ਤਾਪਹਰਣੇ ਨ੍ਯਾਯਤਃ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਿਤੇ
ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਭਾਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੈਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ—
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਪਰਿਤ੍ਯਾਗੋ ਯਸ੍ਤੁ ਯਾਜ੍ਞਿਕਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ 4.5.
ਜੋ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਗਵਾਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵਨੇ ਚਾਗ੍ਨਿਂ ਪੁਰੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਚ ਦੀਪਯੇਤ੍
ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਜਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੀਨਸ੍ਵਹਰਣੇ ਚਾਪਿ ਨਰਸ੍ਤ੍ਰੀਗਜਵਾਜਿਨਾਮ੍
ਮਰਦ, ਔਰਤ, ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ ਵੀ—
ਚਂਦਨਾਗਰੁਕਰ੍ਪੂਰਕਸ੍ਤੂਰੀਖਣ੍ਡਵਾਸਸਾਮ੍
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ—
ਕਨ੍ਯਾਨਾਂ ਵਰਯੋਗ੍ਯਾਨਾਮਦਾਨਂ ਸਦृਸ਼ੇ ਵਰੇ
ਜੋ ਕਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਵਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਕੁਮਾਰੀਸਾਹਸਂ ਘੋਰਮਨ੍ਤ੍ਯਜਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿषੇਵਣਮ੍
ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾਣਾ ਤੇ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਨਾ—