ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਚਿਨਿਧਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਤਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਕਾਯਃ ਸੁਗਂਧਧੂਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਤ੍ਨੇਨਾਪਿ ਤੁ ਸਂਸ੍ਕृਤਃ
ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਂਭਿਆ ਜਾਵੇ,
ਯਥਾ ਜਾਤ੍ਯੈਵ ਕृष੍ਣੋ ਹਿ ਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸ੍ਯਾਦੁਪਾਯਤਃ 4.4.
ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ,
ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨਪਿ ਸ੍ਵਦੁਰ੍ਗਂਧਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਮਲਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਆਪਣੀ ਹੀ ਬਦਬੂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੈਲ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ,
ਅਹੋ ਮੋਹਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਮੋਹਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਵਾਹ, ਇਹ ਮੋਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਹਿ ਨਿਸਰ੍ਗਾਦਸ਼ੁਚਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਫਿਤਰਤ ਰਾਹੀਂ ਪੱਕਾ ਗੰਦਾ ਹੀ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਯਾਸੀਤ੍ਸਾ ਜਾਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਯਾਦ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਮ ਹੋਣ ਤੇ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਚਾਸ੍ਯ ਮੋਹਸਂਜ੍ਞੇਨ ਦੇਹਿਨਃ
ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਬਾਹਰੀ ਹਵਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਆਖਦੇ ਹਨ,
ਤੇਨ ਜ੍ਵਰੇਣ ਮਹਤਾ ਮਹਾਮੋਹਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਉਸ ਵੱਡੀ ਬੁਖਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯੇਹ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ੇਨ ਚ
ਇਥੇ ਯਾਦ ਦਿਲ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ,
ਰਕ੍ਤੋ ਮੂਢਸ੍ਯ ਲੋਕੋऽਯਮਕਾਰ੍ਯੇ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਹ ਜਗਤ, ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਸਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਿ ਨੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਉਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਾਂ ਬੁਦ੍ਧੌ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨੋ ਬੁਧੈਰਪਿ 4.4.
ਬੁੱਧੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਮਝਾਉਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਗਰ੍ਭਸ੍ਮृਤੇਰਭਾਵੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤਂ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਗਰਭ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਹੈ,
ਯੇ ਸਂਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰੇ ਜ੍ਞਾਨੇ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਕੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਤੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੇਂਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਦ੍ਬਾਲ੍ਯੇ ਦੁਃਖਂ ਮਹਤ੍ਪੁਨਃ
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਂਤੋਤ੍ਥਾਨੇ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਮੌਲੇਨ ਵ੍ਯਾਧਿਨਾ ਤਥਾ
ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤृਡ੍ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾਪਰੀਤਾਂਗਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਰਾਰਟਨ੍
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਦੁਖੀ ਕਰਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੌਮਾਰੇ ਕਰ੍ਣਵੇਧੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਤਾਡਨਾਤ੍
ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਕੰਨ ਛੇਦਣ ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਓਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਂਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਰਪੀਡਨਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੀਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਛਾ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਈਰ੍ष੍ਯਯਾ ਚ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਮੋਹਾਦ੍ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ
ਇਰਖਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਂਦਤੇ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਕੋਪਾਗ੍ਨਿਪਰਿਪੀਡਿਤਃ
ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀष੍ਵਾਯਾਸਿਤਦੇਹਸ੍ਯ ਯੇ ਪੁਂਸਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਬਿਂਦਵਃ 4.4.
ਜਿਸ ਮਰਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਵੀਰਜ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ,
ਕ੍ਰਿਮਿਭਿਸ੍ਤੁਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕੁष੍ਠਿਨਃ ਕਾਮਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਕੋੜ ਵਾਲੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਪੀੜ ਰਹੇ ਹੋਣ,
ਯਾਦृਸ਼ਂ ਵਿਂਦਤੇ ਸੌਖ੍ਯਂ ਗਂਡਾਨ੍ਵਯਵਿਨਿਰ੍ਗਮੇ
ਜਦੋਂ ਫੋੜੇ ਦੇ ਰਸ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਗਂਡਸ੍ਯ ਵੇਦਨਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸ੍ਫੁਟਿਤਸ੍ਯ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਫੋੜਾ ਫਟਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਸਰ੍ਗਾਤ੍ਸੁਖਂ ਭਵਤਿ ਯਾਦृਸ਼ਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਲ ਤੇ ਮੂਤ੍ਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਨਾਰੀष੍ਵਸ਼ੁਚਿਭੂਤਾਸੁ ਸਰ੍ਵਦੋषਾਸ਼੍ਰਯਾਸੁ ਚ
ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਅਸ਼ੁਧ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹਨ,
ਸਨ੍ਮਾਨਮਪਮਾਨੇਨ ਵਿਯੋਗੇਨ ਸੁਸਂਗਮਃ
ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਅਪਮਾਨ, ਵਿਛੋੜਾ ਤੇ ਮਿਲਾਪ,
ਵਲੀਪਲਿਤਖਾਲਿਤ੍ਯੈਃ ਸ਼ਿਥਿਲੀਕृਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਝੁਰੀਆਂ, ਸਫੇਦ ਵਾਲ ਤੇ ਗੰਜਪਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਢੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।