ਦਿਵ੍ਯਾਵਸਥਰਮ੍ਯੇषੁ ਵੇਲਾਕੂਲੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਦੇਵੀ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੇ ਵਰ੍षੇ ਤਸ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭੋऽਭਵਨ੍ਮਹਾਨ੍
ਫਿਰ, ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਉਹ ਦੇਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਗਰਭ ਹੋਇਆ।
ਤਦ੍ਭੇਦਾਹਤਕੁਂਭੇषੁ ਬੀਜਪ੍ਰਾਰੋਹਣਾਨ੍ਨਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਕੁੰਭ ਟੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਬੀਜ ਉੱਗੇ, ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਜਾਤਾ ਉਪਸਰ੍ਗਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਪੰਜਾਹ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।
ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵੁਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਹਯੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਗਜੈਰਨ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੋਧਾਂਧਾਃ ਕੌਰਵਾ ਇਵ
ਹੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਕੌਰਵਾਂ ਵਾਂਗ।
ਸਪਦਾਤਿਗਜਾਰੋਹਾਃ ਸਾਂਤਃਪੁਰਯੁਗੇਚ੍ਛਯਾ 4.3.
ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸਾਸਿਸਬਲਵਿਸ੍ਤਾਰਾਃ ਸਦਰ੍ਪਾਃ ਸਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯਾਃ
ਸੈਨਾ ਚੌਂਫੇ ਪਸਰੀ ਹੋਈ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ।
ਸਂਦृਸ਼੍ਯ ਨਾਰਦੀਯੈषਾ ਵਿਨष੍ਟਂ ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਰਣੇ
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਾ ਦੈਵ ਹਾ ਵਿਧੇ ਪਾਪ ਹਾ ਕृਤਾਨ੍ਤ ਨਮਸ੍ਕृਤ
ਹਾਏ ਕਿਸਮਤ! ਹਾਏ ਭਾਗ! ਹਾਏ ਪਾਪ! ਹਾਏ ਮੌਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਮੁਰੋਹਸ੍ਤੈਰ੍ਜਘਾਨ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਵਿषਣ੍ਣੋऽਸੌ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਗਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵਿषਣ੍ਣੋ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧਸ਼ੋਕੇਨ ਸਂਯੁਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।
ਦ੍ਵਿਜਵੇषਪਰਿਚ੍ਛਨ੍ਨ ਉਪਵਿष੍ਟਃ ਸੁਖਾਸਨੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵੈਸ਼ ਭੇਦ ਕੇ, ਉਹ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾ।
ਕਿਂ ਰੋਦਨੇਨ ਬਹੁਨਾ ਯੁਵਯੋਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਕਾਰਿਣਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕਲੇਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੋਭਨੇ ਯਾਦृਸ਼ਃ ਸ਼ੋਕਃ ਕृਤਃ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੇ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੁਰਂਦਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ 4.3.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਮਰਾਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯੇऽਪਿ ਸ਼ੋषਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਗ੍ਰਾਹਸਂਕੁਲਮ੍
ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ, ਸੁੱਕਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਵੀ,
ਕੁਰ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਕਰਯੁਗ੍ਮੇਨ ਚੂਰ੍ਣਂ ਮੇਰੁਂ ਮਹੀਤਲੇ
ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੂਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ,
ਊਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਧਰਣੀਸਂਜ੍ਞਾਂ ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਸ੍ਕਰੌ
ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਸਕਦੇ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕਦੇ,
ਦੁਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰਿਕੂਟਃ ਪਰਿਖਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਯੋਧਾ ਧਨਦਾਚ੍ਚ ਵਿਤ੍ਤਮ੍
ਕਿਲੇ, ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ, ਖਾਈਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਰਾਖੇ, ਯੋਧੇ, ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦੌਲਤ,
ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਗਜਤੁਰਗਸਮਾਕੁਲੇऽਪਿ ਵਾਦਾਦਗ੍ਨੌ ਵਾ ਗਤਵਿਵਰੇ ਮਹੋਦਧੌ ਵਾ
ਜੰਗ ਵਿਚ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗਹਿਰੀ ਵਿਚ ਵੀ,
ਪਾਤਾਲਮਾਵਿਸ਼ਤੁ ਯਾਤੁ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਲੋਕਮਾਰੋਹਤੁ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਧਰਾਧਿਪਤਿਂ ਸੁਮੇਰੁਮ੍
ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਮੇਰੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ।
ਰੋਦਿਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦਥਾਸ਼੍ਰੁਧੌਤਾਨਨਗੁਰੁਤਰਸ਼ੋਕਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਕੋਈ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਾਯਤਿ ਹृਦਯਹਾਰਿ ਸੁਖਨਿਰ੍ਭਰਮਾਯਤਵਿਸ੍ਤृਤਾऽਧਰੋऽਧਿਕਮ੍
ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹੋਠ ਚੌੜੇ ਤੇ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਗੀਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਧਰ੍ਮਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਂਸਾਰਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਂਗੀ ਸ ਬਭੂਵਾਚਲਃ ਪੁਮਾਨ੍ 4.3.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪੁਰਖ ਵਾਂਗ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਈ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਤਂ ਸਮਂਤ੍ਰਿਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਾਰਦਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਜਟਾਭਾਰਭਯਾਨਕਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਜਟਾਂ ਦਾ ਗੁੱਚਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ।
ਸ਼ਿਖਾ ਕਮਣ੍ਡਲੁਧਰਂ ਵੀਣਾਦਣ੍ਡਕਰਂ ਤਥਾ ਪਾਦੁਕਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤੀਰੇ ਸਰਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸਨੇ
ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੋਟੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮੰਡਲ ਸੀ, ਵੀਣਾ ਦਾ ਡੰਡਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਦੁਕਾ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅਸਨੀ ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ।