ਧ੍ਵਜਾਤਪਤ੍ਰਕਲਿਲੈਰਨੀਕੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਉਹ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਭੂਵ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਂਦਰ੍ਪਸ਼ਰਪੀਡਿਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਦृष੍ਟਰੂਪਾਪ੍ਸਰਸਾ ਕਾਚਿਦ੍ਦੇਵੀ ਸਮਾਗਤਾ
ਇੱਕ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ।
ਮੁਮੂਰ੍षੁਰ੍ਜਾਯਤੇ ਮੋਹਾਦਨੁਦਿਗ੍ਧਹਤੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਐਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ।
ਉਵਾਚ ਨਾਰੀਂ ਮੁਗ੍ਧਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਸਾਸ਼੍ਰੁ ਚਾਰ੍ਵਂਗੀ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਯੋਨਿਜਾਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਲੈ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਜਣਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਜਾਣੋ।'
ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਨਾਂ ਤਤੋ ਜਾਤਃ ਸ੍ਮਰਾਰ੍ਦਿਤਃ 4.3.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨੀਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਤਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਦ੍ਯਾਨਭਵ੍ਯਭੂਮੀषੁ ਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨੇषੁ ਚ
ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ,
ਪਦ੍ਮਖਂਡੇषੁ ਫੁਲ੍ਲੇषੁ ਸ਼ੋਭਿਤੇषੁ ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ
ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ 'ਚ,
ਦਿਵ੍ਯਾਵਸਥਰਮ੍ਯੇषੁ ਵੇਲਾਕੂਲੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਦੇਵੀ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੇ ਵਰ੍षੇ ਤਸ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭੋऽਭਵਨ੍ਮਹਾਨ੍
ਫਿਰ, ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਉਹ ਦੇਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਗਰਭ ਹੋਇਆ।
ਤਦ੍ਭੇਦਾਹਤਕੁਂਭੇषੁ ਬੀਜਪ੍ਰਾਰੋਹਣਾਨ੍ਨਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਕੁੰਭ ਟੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਬੀਜ ਉੱਗੇ, ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਜਾਤਾ ਉਪਸਰ੍ਗਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਪੰਜਾਹ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।
ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵੁਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਹਯੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਗਜੈਰਨ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੋਧਾਂਧਾਃ ਕੌਰਵਾ ਇਵ
ਹੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਕੌਰਵਾਂ ਵਾਂਗ।
ਸਪਦਾਤਿਗਜਾਰੋਹਾਃ ਸਾਂਤਃਪੁਰਯੁਗੇਚ੍ਛਯਾ 4.3.
ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸਾਸਿਸਬਲਵਿਸ੍ਤਾਰਾਃ ਸਦਰ੍ਪਾਃ ਸਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯਾਃ
ਸੈਨਾ ਚੌਂਫੇ ਪਸਰੀ ਹੋਈ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ।
ਸਂਦृਸ਼੍ਯ ਨਾਰਦੀਯੈषਾ ਵਿਨष੍ਟਂ ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਰਣੇ
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਾ ਦੈਵ ਹਾ ਵਿਧੇ ਪਾਪ ਹਾ ਕृਤਾਨ੍ਤ ਨਮਸ੍ਕृਤ
ਹਾਏ ਕਿਸਮਤ! ਹਾਏ ਭਾਗ! ਹਾਏ ਪਾਪ! ਹਾਏ ਮੌਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਮੁਰੋਹਸ੍ਤੈਰ੍ਜਘਾਨ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ।
ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਵਿषਣ੍ਣੋऽਸੌ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਗਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵਿषਣ੍ਣੋ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵृਦ੍ਧਸ਼ੋਕੇਨ ਸਂਯੁਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ।
ਦ੍ਵਿਜਵੇषਪਰਿਚ੍ਛਨ੍ਨ ਉਪਵਿष੍ਟਃ ਸੁਖਾਸਨੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵੈਸ਼ ਭੇਦ ਕੇ, ਉਹ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾ।
ਕਿਂ ਰੋਦਨੇਨ ਬਹੁਨਾ ਯੁਵਯੋਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਕਾਰਿਣਾ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕਲੇਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੋਭਨੇ ਯਾਦृਸ਼ਃ ਸ਼ੋਕਃ ਕृਤਃ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੇ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੁਰਂਦਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ 4.3.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਮਰਾਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯੇऽਪਿ ਸ਼ੋषਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਗ੍ਰਾਹਸਂਕੁਲਮ੍
ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ, ਸੁੱਕਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਵੀ,
ਕੁਰ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਕਰਯੁਗ੍ਮੇਨ ਚੂਰ੍ਣਂ ਮੇਰੁਂ ਮਹੀਤਲੇ
ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੂਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ,
ਊਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਧਰਣੀਸਂਜ੍ਞਾਂ ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਸ੍ਕਰੌ
ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਸਕਦੇ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕਦੇ,