ਨਾਭਿਮਂਡਲਗਾਂਭੀਰ੍ਯਂ ਲਾਵਣ੍ਯਂ ਕੇਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ
ਉਸਦੀ ਨਾਭੀ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਸੋਹਣਾਪਣ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਨਯਨੇ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮृਗ੍ਯਾ ਇਵ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ
ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਰਂਭਾਯੁਗ੍ਮੋਪਮਾਵੂਰੂ ਸ੍ਮਰਬਾਣਨਿਬਂਧਨੌ
ਉਸਦੇ ਪੱਟੇ ਰੰਭਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਨਵਕੁਨ੍ਦਲਤਾਸਾਰਸਰਲਂ ਸਨਿਬਂਧਨਮ੍
ਉਸਦੀ ਪੱਟ ਨਵੀਂ ਚੰਬੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਰਕ੍ਤਾਂਗੁਲੀਲਤਾਤਲ੍ਪਨਖਚਨ੍ਦ੍ਰਕਯਾਚਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਪੈਰ, ਲਾਲ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਨਰਮ ਤਲਵੇ, ਨਖ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਸਨ।
ਸੈਵਂਵਿਧਾ ਤਦਾ ਨਾਰੀ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਪੂ ਜਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਥਨੋਤ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਨ੍ਯਾਭਿਵੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਮ੍ 4.3.
ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਮਾਣੀ ਗਈ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਚ ਸਾ ਕਾਲਸਂਗਰਾਹਾਰਿਣੀ ਯਥਾ
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਸੀਬੀ ਹਾਲਾਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥਾਜਗਾਮ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਾਲਧ੍ਵਜੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ, ਤਾਲਧਵਜ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਉਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
ਗਜਾਰੂਢੈਰ੍ਹਯਾਰੂਢੈ ਰਥਾਰੂਢੈਰ੍ਨਰੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਧ੍ਵਜਾਤਪਤ੍ਰਕਲਿਲੈਰਨੀਕੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਉਹ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਭੂਵ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਂਦਰ੍ਪਸ਼ਰਪੀਡਿਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਦृष੍ਟਰੂਪਾਪ੍ਸਰਸਾ ਕਾਚਿਦ੍ਦੇਵੀ ਸਮਾਗਤਾ
ਇੱਕ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ।
ਮੁਮੂਰ੍षੁਰ੍ਜਾਯਤੇ ਮੋਹਾਦਨੁਦਿਗ੍ਧਹਤੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਐਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ।
ਉਵਾਚ ਨਾਰੀਂ ਮੁਗ੍ਧਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਸਾਸ਼੍ਰੁ ਚਾਰ੍ਵਂਗੀ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਯੋਨਿਜਾਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਲੈ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਜਣਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਜਾਣੋ।'
ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਨਾਂ ਤਤੋ ਜਾਤਃ ਸ੍ਮਰਾਰ੍ਦਿਤਃ 4.3.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨੀਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਤਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਦ੍ਯਾਨਭਵ੍ਯਭੂਮੀषੁ ਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨੇषੁ ਚ
ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ,
ਪਦ੍ਮਖਂਡੇषੁ ਫੁਲ੍ਲੇषੁ ਸ਼ੋਭਿਤੇषੁ ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ
ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ 'ਚ,
ਦਿਵ੍ਯਾਵਸਥਰਮ੍ਯੇषੁ ਵੇਲਾਕੂਲੇषੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ
ਦੇਵੀ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੇ ਵਰ੍षੇ ਤਸ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭੋऽਭਵਨ੍ਮਹਾਨ੍
ਫਿਰ, ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਉਹ ਦੇਵੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਗਰਭ ਹੋਇਆ।
ਤਦ੍ਭੇਦਾਹਤਕੁਂਭੇषੁ ਬੀਜਪ੍ਰਾਰੋਹਣਾਨ੍ਨਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਕੁੰਭ ਟੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਬੀਜ ਉੱਗੇ, ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਜਾਤਾ ਉਪਸਰ੍ਗਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਪੰਜਾਹ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੋਗ ਜਾਂ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।
ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵੁਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਹਯੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਗਜੈਰਨ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੋਧਾਂਧਾਃ ਕੌਰਵਾ ਇਵ
ਹੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਕੌਰਵਾਂ ਵਾਂਗ।
ਸਪਦਾਤਿਗਜਾਰੋਹਾਃ ਸਾਂਤਃਪੁਰਯੁਗੇਚ੍ਛਯਾ 4.3.
ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸਾਸਿਸਬਲਵਿਸ੍ਤਾਰਾਃ ਸਦਰ੍ਪਾਃ ਸਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯਾਃ
ਸੈਨਾ ਚੌਂਫੇ ਪਸਰੀ ਹੋਈ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ।
ਸਂਦृਸ਼੍ਯ ਨਾਰਦੀਯੈषਾ ਵਿਨष੍ਟਂ ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਰਣੇ
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਾ ਦੈਵ ਹਾ ਵਿਧੇ ਪਾਪ ਹਾ ਕृਤਾਨ੍ਤ ਨਮਸ੍ਕृਤ
ਹਾਏ ਕਿਸਮਤ! ਹਾਏ ਭਾਗ! ਹਾਏ ਪਾਪ! ਹਾਏ ਮੌਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।