ਵਸ਼ਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮੁਨੇਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਸ਼੍ਰੀਮਹੋਦਯਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸ਼੍ਰੀਮਹੋਦਯਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਪੁਰਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਲੋਕਂ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤੀਰਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਮ੍ਯ ਸਸ੍ਨੌ ਤੀਰ੍ਥੇਨ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਮਵਾਪ੍ਯ ਚ
ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੇਰ 'ਚ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਗਈ।
ਤਾਵਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਨਾਰਦਃ ਕੇਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਪਾਸ਼ੋਪਮੌ ਕਰ੍ਣੌ ਕਪੋਲੌ ਕਨਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲੌ
ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਕਾਮ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਗਲ੍ਹੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
ਦਸ਼ਨਾ ਹੀਰਕੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਰੁਮਾਭਃ ਸ਼ੁਭਾਧਰਃ 4.3.
ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਲਾਲ ਹੋਠ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਸਨ।
ਸ਼ਂਖਰੇਖਾਤ੍ਰਯੇਣੈਵ ਕਂਠਦੇਸ਼ੋ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਉਸਦੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਸਾਂਪ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਯੁਤੌ ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਾਭਾਸੌ ਪਾਣੀ ਰਕ੍ਤਨਖਾਂਗੁਲੀ
ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਨਖ ਵੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ੍ਤਨਾਵਵਿਰਲੌ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੌ ਚਕ੍ਰਵਾਕਯੁਗੋਪਮੌ
ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਤਨ ਨਰਮ ਤੇ ਇਕੱਠੇ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ ਸਨ।
ਨਾਭਿਮਂਡਲਗਾਂਭੀਰ੍ਯਂ ਲਾਵਣ੍ਯਂ ਕੇਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ
ਉਸਦੀ ਨਾਭੀ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਸੋਹਣਾਪਣ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਨਯਨੇ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮृਗ੍ਯਾ ਇਵ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ
ਉਸਦੀ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਰਂਭਾਯੁਗ੍ਮੋਪਮਾਵੂਰੂ ਸ੍ਮਰਬਾਣਨਿਬਂਧਨੌ
ਉਸਦੇ ਪੱਟੇ ਰੰਭਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਨਵਕੁਨ੍ਦਲਤਾਸਾਰਸਰਲਂ ਸਨਿਬਂਧਨਮ੍
ਉਸਦੀ ਪੱਟ ਨਵੀਂ ਚੰਬੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਰਕ੍ਤਾਂਗੁਲੀਲਤਾਤਲ੍ਪਨਖਚਨ੍ਦ੍ਰਕਯਾਚਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਪੈਰ, ਲਾਲ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਨਰਮ ਤਲਵੇ, ਨਖ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਸਨ।
ਸੈਵਂਵਿਧਾ ਤਦਾ ਨਾਰੀ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਪੂ ਜਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕਸ਼ਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਮਥਨੋਤ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਨ੍ਯਾਭਿਵੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਮ੍ 4.3.
ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਮਾਣੀ ਗਈ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਚ ਸਾ ਕਾਲਸਂਗਰਾਹਾਰਿਣੀ ਯਥਾ
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਨਸੀਬੀ ਹਾਲਾਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥਾਜਗਾਮ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਾਲਧ੍ਵਜੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ, ਤਾਲਧਵਜ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਉਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ।
ਗਜਾਰੂਢੈਰ੍ਹਯਾਰੂਢੈ ਰਥਾਰੂਢੈਰ੍ਨਰੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਧ੍ਵਜਾਤਪਤ੍ਰਕਲਿਲੈਰਨੀਕੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਉਹ ਝੰਡਿਆਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਬਭੂਵ ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਂਦਰ੍ਪਸ਼ਰਪੀਡਿਤਃ
ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਦृष੍ਟਰੂਪਾਪ੍ਸਰਸਾ ਕਾਚਿਦ੍ਦੇਵੀ ਸਮਾਗਤਾ
ਇੱਕ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ।
ਮੁਮੂਰ੍षੁਰ੍ਜਾਯਤੇ ਮੋਹਾਦਨੁਦਿਗ੍ਧਹਤੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਐਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲਾ।
ਉਵਾਚ ਨਾਰੀਂ ਮੁਗ੍ਧਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਮਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਾਸੂਮ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਸਾਸ਼੍ਰੁ ਚਾਰ੍ਵਂਗੀ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਯੋਨਿਜਾਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਲੈ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਜਣਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਜਾਣੋ।'
ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਨਾਂ ਤਤੋ ਜਾਤਃ ਸ੍ਮਰਾਰ੍ਦਿਤਃ 4.3.
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨੀਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਯਾਮਾਸ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਤਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਦ੍ਯਾਨਭਵ੍ਯਭੂਮੀषੁ ਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨੇषੁ ਚ
ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ,
ਪਦ੍ਮਖਂਡੇषੁ ਫੁਲ੍ਲੇषੁ ਸ਼ੋਭਿਤੇषੁ ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ
ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ 'ਚ,