ਯਥਰ੍ਤਾਵृਤੁਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਲੀਨੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਵਿਬੁਦ੍ਧਃ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍
ਜਦੋਂ ਤੱਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
ਹਿਂਸ੍ਰਾਹਿਂਸ੍ਰੇ ਮृਦੁਕ੍ਰੂਰੇ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵृਤਾਨृਤੇ
ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਅਹਿੰਸਕ, ਨਰਮ ਤੇ ਕਰੜਾ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ।
ਭੂਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣੇਨ ਪਯਸਾ ਸਂਵृਤਾ ਤਚ੍ਚ ਤੇਜਸਾ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ।
ਭੂਤਾਦਿਨਾ ਤਥਾਕਾਸ਼ਂ ਭੂਤਾਦਿਰ੍ਮਹਤਾਵृਤਃ
ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵੀ; ਤੱਤ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏਵਂ ਵਿਧਾਨਾਮਣ੍ਡਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ 4.2.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਐਸੇ ਗੇਂਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਕੋष੍ਠਗਤਮੇਤਦਸ਼ੇषਤਾਯਾਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਜਗਤ੍ਸੁਰਨਰੋਰਗਸਿਦ੍ਧਨਦ੍ਧਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਕੋਠੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਕृष੍ਣ ਸਾ ਮਾਯਾ ਵਿष੍ਣੋਰਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਮਾਇਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸਗਰੁਡਃ ਸਚਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਸਹ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਹ ਮਾਇਆ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਬੇਅੰਤ ਹੈ?
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕੁਂਡਲਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਭੂषਿਤਃ
ਵਾਸੁਦੇਵ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ।
ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਥਾਭ੍ਯਾਗਾਨ੍ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਨੀਲ ਉਤਪਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਦੋ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸਂਸ਼ਯਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਭਗਵਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਨਾਰਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਆਇਆ।
ਤਸ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਮੇ ਰੂਪਂ ਮਾਯਾਯਾਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਂਬਪਰ੍ਯਂਤਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਟੰਡੀ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮੁਨਿਨਾ ਦੇਵਦੇਵੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ—
ਭੂਯੋऽਪਿ ਮੋਹਯਾਮਾਸ ਸੋਮਗ੍ਰਾਹੇਣ ਨਾਰਦਮ੍
ਚੰਦ੍ਰ ਗ੍ਰਹਣ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਯਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਮੇ ਦੇਵ ਨਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ 4.3.
ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਇਆ ਵਿਖਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਅਡੁਲ੍ਯਗ੍ਰੇਣ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਨਾਰਦਂ ਮੁਨਿ ਪੁਙ੍ਗਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਮੁਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ऋਗ੍ਵੇਦਸਦृਸ਼ਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਦਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਿਖੀ ਕਮਂਡਲੁਧृਤੋ ਮृਗਚਰ੍ਮੋਪਵੀਤਕਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜੂੜਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮੰਡਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਦੀ ਜਨੇਊ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਕੁਸ਼ਤਂਤ੍ਵਗ੍ਰਪਵਿਤ੍ਰਕृਤ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣਾਏ।
ਵੈਦਿਸ਼ਂ ਨਾਮ ਨਗਰਂ ਵੇਤ੍ਰਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਟੇ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹ ਵੈਦਿਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਗਿਆ।
ਗੋਮਹਿष੍ਯਜਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਪਾਸ਼ੁਪਾਲ੍ਯੇਨ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਮਹੀਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਕ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਗृਹਕਰ੍ਮਣਿ ਤਨ੍ਨਿष੍ਠਃ ਸੀਰਭਦ੍ਰ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਰਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਤੇਨਾਪ੍ਯਾਸਨਸਨ੍ਮਾਨੈਃ ਸਮਰ੍ਥੇਨ ਕृਤਾਦਰੌ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਨ ਵਾਸ੍ਮਦੀਯਂ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਰੋਚਤੇਨ੍ਨਂ ਤਤੋ ਹਰਿਃ
ਸਾਡੀ ਚੀਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਉਨ੍ਨਾਮ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚੋਵਾਚ ਦੇਵਸਂਸ੍ਤੁਤਯਾ ਗਿਰਾ 4.3.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਪਸ਼ੁਪਾਸ਼ਗृਹਾਸਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਤਾਰ੍ਦ੍ਧਬਲਵਾਹਨਾਃ
ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਪੰਜ-ਦਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸਵਾਰੀ ਵਾਲੇ—
ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਵृਤ੍ਤਿਸ਼ਤੈਰ੍ਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਰ੍ਦ੍ਧਸ੍ਵ ਸ੍ਵਜਨਾਵृਤਃ
ਤੇ ਤੂੰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿ, ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਰਹਿ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਗੋਸ੍ਵਾਮਿਨਾਮਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਦਦृਸ਼ਤੁਸ਼੍ਚ ਤੌ
ਖੇਤ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਗੋਸਵਾਮੀ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।