ਦਦੌ ਸ ਦਸ਼ ਧਰ੍ਮਾਯ ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼
ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਕੁੜੀਆਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਤੇਰਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਦ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਬਾਹੁਪੁਤ੍ਰਾਯ ਦ੍ਵੇ ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਾਯ ਚੈਵ ਹਿ
ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਬਾਹੁਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਏਕਾਂ ਭृਗੋਰ੍ਭਵਾਯੈਕਾਂ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਰਾਚਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ, ਤੇ ਇੱਕ ਭਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵੈਰਾਜਮਥ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਕੇਲਾਸਮਿਤਿ ਨਾਮਤਃ
ਫਿਰ ਵੈਰਾਜਾ, ਵੈਕੁੰਠ ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਚੀਦਿਕ੍ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਤੇषਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪੁਰਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਿਮਵਾਨ੍ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਨਿषਧੋ ਮੇਰੁਰੇਵ ਚ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਸ਼ਤਮ੍ ।। 4.2.
ਹਿਮਵਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਨਿਸ਼ਧ ਤੇ ਮੇਰੂ—ਇਹ ਹਰ ਇੱਕ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਨਵਧਾ ਸੋऽਪਿ ਵਰ੍षਭੇਦੇਨ ਭਾਰਤ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਭਾਰਤ, ਉਹ ਵੀ ਨੌ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ; ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਾਰਕ੍ਸ਼ੀਰੇਕ੍ਸ਼ੁਸੁਰਯਾ ਦਧ੍ਨਾ ਚੈਵ ਘृਤੇਨ ਚ
ਲੂਣ, ਦੁੱਧ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਸ਼ਰਾਬ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕੋऽਥ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਮਹਰ੍ਜ੍ਜਨ ਇਤ੍ਯਪਿ
ਭੂਲੋਕ, ਫਿਰ ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰ, ਮਹਰ ਤੇ ਜਨਲੋਕ ਵੀ।
ਮਹਾਤਲੋ ਭੂਮਿਤਲਃ ਸੁਤਲੋ ਵਿਤਲ ਸ੍ਤਤਃ
ਮਹਾਤਲ, ਭੂਮਿਤਲ, ਸੁਤਲ, ਵਿਤਲ, ਤੇ ਫਿਰ ਤਲਾਤਲ।
ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਭृਤਯੋ ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮਹੋਰਗਾਃ
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਮਨੁਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੋऽਭਵਤ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਆਇਆ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੋऽਯਮਧੁਨਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਮਨੁਰੁਤ੍ਤਮਃ
ਹੁਣ ਉੱਤਮ ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ ਤਥਾਸ਼੍ਵਿਨੌ
ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ—ਇੱਕ ਗਿਆਰਾਂ ਹਨ—ਤੇ ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨ।
ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤਿਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਯੌ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਸਤ੍ਤਮੌ
ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤਿ ਅਤੇ ਹਿਰਣਿਆ, ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ਗੁਣਿਤਕੋਟਿਯੋਜਨਾਨਾਂ ਮਹਤ੍ਤਯਾ 4.2.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪੰਜ ਕ੍ਰੋੜ ਯੋਜਨਾਂ ਨੂੰ ਪਚਾਸ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਪ੍ਤਤਿਰ੍ਜਲਮਧ੍ਯਤਃ
ਜਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਗੇਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕਾ ਲੋਕਃ ਪਰਤਰਃ ਪਰ੍ਵਤੋऽਗ੍ਰਮਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯਃ
ਦੁਨੀਆਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕੋ ਲਯਃ
ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨ।
ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਲੀਯਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਰ੍ਤਾਵृਤੁਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਪਰ੍ਯਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਲੀਨੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਵਿਬੁਦ੍ਧਃ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍
ਜਦੋਂ ਤੱਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
ਹਿਂਸ੍ਰਾਹਿਂਸ੍ਰੇ ਮृਦੁਕ੍ਰੂਰੇ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਾਵृਤਾਨृਤੇ
ਹਿੰਸਕ ਤੇ ਅਹਿੰਸਕ, ਨਰਮ ਤੇ ਕਰੜਾ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ।
ਭੂਰ੍ਦਸ਼ਗੁਣੇਨ ਪਯਸਾ ਸਂਵृਤਾ ਤਚ੍ਚ ਤੇਜਸਾ
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ।
ਭੂਤਾਦਿਨਾ ਤਥਾਕਾਸ਼ਂ ਭੂਤਾਦਿਰ੍ਮਹਤਾਵृਤਃ
ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵੀ; ਤੱਤ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏਵਂ ਵਿਧਾਨਾਮਣ੍ਡਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ 4.2.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਐਸੇ ਗੇਂਦੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਕੋष੍ਠਗਤਮੇਤਦਸ਼ੇषਤਾਯਾਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਜਗਤ੍ਸੁਰਨਰੋਰਗਸਿਦ੍ਧਨਦ੍ਧਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਕੋਠੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਯਾਦਰ੍ਸ਼ਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਕृष੍ਣ ਸਾ ਮਾਯਾ ਵਿष੍ਣੋਰਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਮਾਇਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸਗਰੁਡਃ ਸਚਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਸਹ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਹ ਮਾਇਆ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਬੇਅੰਤ ਹੈ?
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕੁਂਡਲਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਭੂषਿਤਃ
ਵਾਸੁਦੇਵ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ।