ਤਥਾ ਚ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਪਤਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਸਭ ਪਾਪ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਗਲੋਕਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਗੀਯਤੇ
ਭਗਾ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਗਚ੍ਛੇਲ੍ਲੋਕਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ऋਤਸ੍ਯ ਚ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕਂਜਜਸ੍ਯ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਥੋਂ ਰਿੱਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਮਲ-ਜਨਮਿਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਿਤਾਮਹਵਚੋ ਯਥਾ
ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸੌਰਧਰ੍ਮੇ ਆਦਿਤ੍ਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਾਚਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਪੁਰਾਣ ਸ਼੍ਰਵਣ ਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षੋਡਸ਼ਾਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਾਵਨ ਵਿਚ, ਸਪਤਮੀ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਸੂਰਜ ਧਰਮ ਵਿਚ, ਆਦਿਤਯ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨ ਦੇ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੋ ਸੌ ਸੋਲਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਪਰਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਯਸ੍ਤੁ ਮਗ੍ਨਃ ਸ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਇਹਾਪਿ ਦਿਂਡੀ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰਃ ਕਿਲਾਸੌ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃਕਪਾਲਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਫੜ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਉਸ ਦੀ ਬਣ ਗਈ।
ਨਗ੍ਨੋ ਯਦਾ ਦਾਰੁਵਨੇ ਮੁਨੀਨਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਚਰਂ ਸੁਰੇਸ਼ਮ੍ ਵਿਹਾਯ ਦਿਂਡਿਃ ਸ ਤੁ ਤਾਨ੍ਸੁਰਰ੍षੀਂਸ੍ਤਤੋ ਰਵੇਰ੍ਲੋਕਮਥਾਜਗਾਮ
ਜਦ ਉਹ ਨੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਲੱਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਭਿਖ ਲੈਣ ਨਿਕਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਜ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਆਗਚ੍ਛਮਾਨਂ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤਮੂਚੁਰ੍ਦੇਵੇਸ਼ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮਸੇ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਥਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਿਉਂ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ?'
ਤੇ ਭੂਯ ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤਮੇਵਮਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਸ੍ਵ ਰਵੇਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮਥਾਵਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ: 'ਇਥੇ ਹੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿ।'
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਥੈਸ੍ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਸ੍ਥੌ ਰਵਿਤੋषਣਾਯ
ਪ੍ਰਮਥਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਉਥੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਉਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁष੍ਟੇਨ ਤਤਃ ਸਵਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੀਤੋਸ੍ਮਿ ਦੇਵਾਗਮਨਾਤ੍ਤਵਾਹਮ੍
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ।'
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੈਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਸ੍ਤੁ ਭਾਨੋਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਨ੍ਯੇ ਤੁ ਰਵੇ ਰਥਸ੍ਥਾਃ
ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮਥਾ ਭਾਨੂ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਚੌਦਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਯਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਸਿਦ੍ਧੌ ਚ ਨਿਸ਼ਾਚਰੌ ਚਾਦਿਤ੍ਯਾਤ੍ਮਜਾਵਪ੍ਸਰਸਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨੌ 1.124.
ਯਕਸ਼, ਸਿੱਧ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਦੇਵਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਧਾਤ੍ਵਰ੍ਥਸ਼ਬ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਭਵਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਤਨ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤਸ਼੍ਚ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਸ੍ਮਾਕਮਿਹ ਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਚਾਨਣੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਭੂਯਸ੍ਤਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਂਡਨਾਯਕਪਿਂਗਲੌ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੰਡਨਾਇਕ ਤੇ ਪਿੰਗਲਾ ਬਾਰੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਮਯਾ ਸਹ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਪੁਰਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਤੇ ਤੁ ਲਬ੍ਧਵਰਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਅਮਾਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯਭੀਕ੍ਸ਼੍ਣਸ਼ਃ
ਜਦ ਉਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਮੰਤਰੀ ਆਦਿਕ ਬਣ ਗਏ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਵਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਰਾਸ਼੍ਚ ਭਵਾਮਹੇ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਗਏ।
ਸਂਮਂਤ੍ਰ੍ਯੈਵਂ ਤਤਃ ਸ੍ਕਂਦੋ ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਰਵੇਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਕੰਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ ਤਦਾਰ੍ਕੇਣ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਦਂਡਨਾਯਕਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈਂ।'
ਲਿਖਤੇ ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਸੁਕृਤਂ ਯਚ੍ਚ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚਾਪਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸ੍ਥਿਤੌ 1.124.
ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਭਾਈ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉਤੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੌ ਸ੍ਮृਤੌ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਮਹਾਬਲੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦਰਬਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜृਦੀਪ੍ਤੌ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਾਤੁਰ੍ਨਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਤੁ ਨਾਮ੍ਨਾ ਰਾਜ੍ਞ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
‘ਰਾਜ’ ਧਾਤੂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ‘ਨ’ ਪ੍ਰਤਯ ਜੋੜ ਕੇ ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰੁ ਗਤੌ ਚ ਸ੍ਮृਤੋ ਧਾਤੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ
‘ਸਰੁ’ ਧਾਤੂ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਾਣਾ, ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਤਯ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਯਦ੍ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਾਰਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜੋ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਤੁ ਕਕ੍ਸ਼ਾਯਾਮਪ੍ਰਧृष੍ਟੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਦੂਜੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਰਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ।