ਆਚਾਰਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਆਚਾਰ (ਚਾਲ-ਚਲਨ) ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਸੁਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਐਸੇ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਵ-ਨਿਰੀਤ ਮੰਨਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰਾਦ੍ਵਿਚ੍ਯੁਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨ ਵੇਦਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਆਚਾਰੇਣ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਫਲਭਾਕ੍ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਬਰਾਹਮਣ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੇਦ ਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਪਰਿਣਾਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਾਚਾਰਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮੁਨਯੋ ਗਤਿਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤਪਸੋ ਮੂਲਮਾਚਾਰਂ ਜਗृਹੁਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਦਚਾਰ ਨਾਲ ਨਿਆਤ ਮਹਿਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਖਤੀ-ਤਪ ਦਾ ਮੂਲ ਸਵੈ ਸਦਚਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ।
ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਮਾਨਵਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਚਾਰਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾ ਸਦਾ । ਏਵਮਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾਣੇ ਤੁ ਆਚਾਰਸ੍ਯ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਦੀਵ ਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਵਰਣਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਨਿ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤੈਃ । ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਧਿਰੁਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚੇਤਿਹਾਸਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਕਥ੍ਯਤੇ ਨृਪ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਸ੍ਮਿਨ੍ਕਥ੍ਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਤੁ । ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਾਃ ਸ੍ਨਾਤਕਸ੍ਯ ਪਰੋ ਵਿਧਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭਾਸ਼ਣਕਰਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਨਾਤਕ ਲਈ ਯੋਗ ਆਚਰਣ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਦਾਰਾਦਿਗਮਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਾਹਾਨਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਪੁਂਸਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਰਾਜਨ੍ਯੋषਿਤਾਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਗ੍ਰਹਸਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਜ — ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ, ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਦਿ — ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਮਹਾਯਜ੍ਞਵਿਧਾਨਂ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਲ੍ਪਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਾਤ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਯਾਃ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਗਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵ ਯੋਜਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੇ ਪੁਤਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਸੌਖੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚੈਵ ਸ੍ਨਾਤਕਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੌਚਂ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੇਵ ਚ
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਸਨਾਤਕ ਦੇ ਵ੍ਰਤ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸੁਜਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਆਗੀਆਂ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਯੋਗ ਹਾਲਤ—ਇਹ ਸਭ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਯੋਗਸ੍ਤਾਪਸ੍ਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਸਂਨ੍ਯਾਸ ਏਵ ਚ । ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯਖਿਲਃ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਔਰਤ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਯੁਗਮਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਤਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਵਿਚ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਵਿਤੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਪਤੇ । ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਸਥਲਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਰਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਰਾਯਣ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਉਚਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਭਾਗ੍ਯਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਸ੍ਯ ਚ । ਦੁਰ੍ਗਾਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਮਤੇ
ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਭਾਗੀਂਤਾ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਧੀਰ ਧਰਮੀ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਸਂਵਿਧਾਨਂ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋਰਪਿ । ਵਿਭਾਗਂ ਧਰ੍ਮਦ੍ਯੂਤਂ ਚ ਕਥਕਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਇੱਕ ਸੰਕੁਚਿਤ ਆਚਾਰ-ਸੰਹਿਤਾ (ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ) ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮ, ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਧਿਕਰਣ ਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰੋਪਚਾਰਂ ਚ ਸਂਕੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਭਵਮ੍ । ਆਪਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਤਥਾ
ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ, ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਉਦਭਵ, ਆਪਤਕਾਲੀਨ ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਵਿਧਿਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਨਾਨਤਰ੍ਪਣਯੋਰ੍ਵਿਧਿਮ੍ । ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਵਿਧਿਂ ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਭੋਜ੍ਯਵਿਧਿਂ ਨृਪ
ਸੰਧਿਆ ਕਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਰਸਮਾਂ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਅਭਿਸੇਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੋਜਨ-ਨਿਯਮ ਇਥੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਸ੍ਯ ਚਰਣਵ੍ਯੂਹਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਂਸਾਰਗਮਨਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮਸਮ੍ਭਵਮ੍
ਦੰਦੂਕ (ਦੰਦੁਕਾ) ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਿਵ੍ਰਿੱਧੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚ ਗੁਣਦੋषਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਦਾਰਾਣਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਪਾਤ੍ਰਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕਰਤੱਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਮ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣੀ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਚਾਪਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਤਥਾ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਨृਪ । ਜਾਤਿਧਰ੍ਮਾਨ੍ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਨ੍ਵੇਦਧਰ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਤੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਸਾਰੀ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਵੈਤਾਨਵ੍ਰਤਿਕਾਨਾਂ ਚ ਤਥਾਸੌ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕੁਰੁਕੁਲਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼ਂਕਰਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਤਾਨਾ ਵਰਤਨਹਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੁਰੂ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ।
ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਥਿਤਂ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ । ਵਿष੍ਣੁਨਾਪਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਾਰਦਾਯ ਮਹੀਪਤੇ
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਉਪਜ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਬਾਰੇ ਇਹ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਨਾਰਦਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਞ੍ਛਕ੍ਰਃ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦਪਿ ਪਰਾਸ਼ਰਃ । ਪਰਾਸ਼ਰਾਤ੍ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸੋ ਵ੍ਯਾਸਾਦਪਿ ਮਯਾ ਵਿਭੋ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰ (ਸ਼ਕ੍ਰ) ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਵਿਆਸ; ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਮਿਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਤ੍ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ਪਰਂ ਹਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਉੱਤਮ ਪੁਰਾਣ ਇਕਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸੁਣੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਤਮ ਅਤੇ ਧਿਆਨਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਵ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸਂਜ੍ਞੇਯਾਨਿ ਨਰਰ੍षਭ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨੀਹ ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ, ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣ ਇੰਝ ਹੀ ਕਹਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ ਹੈ।
ਪੁਨਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਂ ਗਤਾਨੀਹ ਆਖ੍ਯਾਨੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵृष । ਯਥਾ ਸ੍ਕਾਨ੍ਦਂ ਤਥਾ ਚੇਦਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ, ਹੇ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ੀ, ਇਥੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੇਧਾ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕਥਾਵਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਸ੍ਕਾਨ੍ਦਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਲੋਕਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਤਮੇਵ ਹਿ । ਭਵਿष੍ਯਮੇਤਦृषਿਣਾ ਲਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਕृਤਮ੍
ਸਕੰਦ ਦਾ ਜਾਣਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ-ਬਰਗਾਂ ਵਰਗ ਹੈ; ਇਹ ਭਵਿੱਖ-ਕਥਾ ਦਰਸ਼ਕ ਨੇ ਦਸ਼ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚੀ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਇਦਂ ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ऋਦ੍ਧਿਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਇਹ ਸ਼੍ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੇਦਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪੁਰਾਣਂ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਪੁਰੁषੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਸੁਮੰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਇਹ ਪੰਜ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਭਾਰਤ-ਪੁਰਾਣ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਚਾਹੇ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਦਮੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਾਣਿ ਚਾਤ੍ਰ ਵੈ ਪਞ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ । ਪ੍ਰਥਮਂ ਕਥ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਸ ਪਰੰਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈਜਾਤ ਨੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਰਵ ਵਰਣੇ ਹਨ: ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਾ (ਪਰਵ), ਦੂਜਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਂ ਸ਼ੈਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪਞ੍ਚਮਂ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਾਖ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਃ ਸੁਪੂਜਿਤਮ੍
ਤੀਜਾ ਸ਼ੈਵ ਨਾਮੀ ਹੈ, ਚੌਥਾ ਤਵਸ਼ਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸਰਗਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।
ਏਤਾਨਿ ਤਾਤ ਪਰ੍ਵਾਣਿ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਂਸ਼ੋ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਮੇਨੂੰ ਇਹ ਪਰਵ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸੋ: ਸਰਜਨਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਸਰਜਨਾ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਮਨੁਵੰਤਰ।