ਨਮਸ੍ਕਾਰਾਦਯਃ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਵੋਦ੍ਯਤੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਆਦਿਕ ਬਚਨ ਸੁਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤੇ 'ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ' ਇਹ ਵੀ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਰਤੋ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਥਾ ਯੇ ਚ ਸਂਕਰਜਾ ਰਾਜਨ੍ਨਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਪृष੍ਠਤਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵੈਸ਼ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਣ, ਤੇ ਜੋ ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹਣ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾਚਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਵਰ੍ਣਜਮਾਦਰੇਤ੍
ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜਾਣੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤ ਦੇ ਪਾਠੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾ ਦਿਓ।
ਇਤ੍ਥਂ ਹਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਪਾਠ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਤਾਂ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ।
ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨੋ ਰਾਜਨ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਚਕਂ ਬੁਧਃ
ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਠੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦ੍ਵੇ ਦੇਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਤੁ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੇਣ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣੈਵ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦਾਤਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਮਾषਕਾਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਨੇ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਸ਼ੇ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਰਣੇ ਰਾਜਨ੍ਵਾਚਕਂ ਪੂਜ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਮੁਕਣ ਤੇ, ਰਾਜਨ, ਪਾਠੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਦੀਨ੍ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਮਚ੍ਯੁਤ 1.216.
ਕਾਰਤਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਕਾਰਤਿਕ ਤੱਕ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇਹ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੌਤ੍ਰਾਮਣਿਂ ਵਾਜਪੇਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਤਥਾ ਵਿਭੋ
ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ, ਵਾਜਪੇਯ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਯਗ੍ਯ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਆਦਿਤ੍ਯਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਤਥਾ ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਯੋਃ ਇਤ੍ਥਂ ਯਜ੍ਞਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਾਤਿ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤਥੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿਤਯ ਯਗ੍ਯ, ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਵੀ; ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਜ੍ਰਵੇਦਿਕਸਂਪਨ੍ਨਂ ਮਣਿਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਹੀਰੇ ਦੀ ਵੇਦੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਭਵਨੇ ਵਾਰੁਣੇ ਭਵਨੇ ਤਤਃ
ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਨ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ।
ਧਿषਣਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਿਖਂਡਿਨਃ ਏਵਮੇਵ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਧਿਸ਼ਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਿਖੰਡ ਦੇ ਘਰ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਫਲਮੇਤਤ੍ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਸਤਤਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਹ ਫਲ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਦਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਨਿ ਪਰਿਮਾਣਾਨਿ ਵਤ੍ਸਰੇਣ ਭਵਂਤਿ ਵੈ
ਇਹ ਮਾਪ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਂ ਚ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਇੱਕ, ਦੋ, ਤਿੰਨ ਤੇ ਚਾਰ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨृਪ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਵਿਭਾਗਸ਼ਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿਕ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਨ,
ਵਾਚਕਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਃ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ 1.216.
ਵਾਚਕ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਕਾਯ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਵਾਚਕਾਯੇਹ ਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਇਥੇ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਨ, ਜਦੋਂ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਕਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਸ੍ਮਾ ਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਲ੍ਲੇਖਕਪੂਜਨਮ੍
ਜਿਸ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਖਾਰੀ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਕਃ ਪੂਜਿਤੋ ਯੇਨ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਦੇਵਤਾਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਚਕ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
ਇਤਿ ਵੇਧਾਃ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੁਰਤਃ ਪੁਰਾ ਨ ਤੁਲ੍ਯਂ ਵਾਚਕੇਨੇਹ ਪਾਤ੍ਰਦਾਨਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਵਾਚਕ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,
ਨ ਤੁਲ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਭੁਵਿ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨਰੇषੁ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਵਾਚਕਃ ਸ਼੍ਰਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਿਹੜਾ ਐਸਾ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਵਾਚਕ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਯਥੇਹ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪ੍ਰਵਰਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਕਲਸ੍ਵਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਰਸਭਾਵਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ,
ਬੁਧ੍ਯਮਾਨਃ ਸਦਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗ੍ਰਂਥਾਥਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ੋ ਨृਪ 1.216.
ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਥ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ,
ਯ ਏਵਂ ਵਾਚਯੇਦ੍ਰਾਜਨ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵ੍ਯਾਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੰਝ ਵਾਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂਭੂਤੋ ਵਸੇਦ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਚਕੋ ਵ੍ਯਾਸਸਨ੍ਨਿਭਃ
ਜਿਥੇ ਐਸਾ ਵਾਚਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਓਥੇ ਵਿਅਾਸ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।