ਉਪ ਵਿਸ਼੍ਯ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛ੍ਰਾਵਕਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨृਪ
ਫਿਰ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ ਪੁਨਰ੍ਬਧ੍ਨੀਤ ਤਤ੍ਸੂਤ੍ਰਂ ਤਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਚਯੇਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਡੋਰੀ ਵਾਪਸ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਡੋਰੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਸੂਤ੍ਰਂ ਵਾਸੁਕਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ; ਇਸ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨੂੰ ਵਾਸੁਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਂਕਰਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਸੂਤ੍ਰਂ ਪਂਕ੍ਤਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ
ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਡੋਰੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਾਈਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹਨ।
ਅਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਸ਼ੋ ਵਾਪਿ ਤਥਾ ਵਿਭੋ
ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅੱਗੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ।
ਯਂਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਕਾष੍ਠਮਯਮਧੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਦੁਦਾਹृਤਮ੍
ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉੱਤੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਦੋ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਯੰਤਰ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਦੇਵਮਯਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਦੇਵਪੂਜਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਦੇਵਤਾਮਈ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋऽਸ੍ਯ ਸੂਤ੍ਰਂ ਬृਹਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦੀ ਡੋਰੀ ਵੱਡੀ ਕਰ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰੂਪ੍ਯ ਪਾਤ੍ਰਂ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਗृਹ੍ਯ ਵਾਚਕਃ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਂ ਚ ਤਥਾ ਰਾਜਨ੍ਵਿਧਿਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼ਿਵਂ ਰਵਿਮ੍।।1.216.
ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਪਾਠੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਲ਼ਮੀਕ, ਵਿਧੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਮਸ੍ਕਾਰਮਥੈषਾਂ ਤੁ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਕੁਰੁਨਂਦਨ।। ਤਤੋਸੌ ਵ੍ਯਾਹਰੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਵਾਚਕਃ ਸ਼੍ਰਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਪਾਠੀ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਲਂਬਿਤਮਤਸ੍ਤਬ੍ਧਮਦ੍ਭੁਤਂ ਵੀਰਮੂਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਸੋਹਣਾ, ਡਿੱਠਾ, ਅਚੰਭਤ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਕਾਲੇਕਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਉਹ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਈਦृਸ਼ਾਦ੍ਵਾਚਕਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਐਸੇ ਪਾਠੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮਸ੍ਥਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਸ਼ृਣੁਯਾਤ੍ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਤੇ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਾਪਿ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦੇਵਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਰਮ, ਅਚੰਭਤ ਤੇ ਉੱਤਮ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤੈਰ੍ਗृਹਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤृਭਿਰ੍ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਤੁ
ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਪਾਠੀ ਦੇ ਘਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਸਨਂ ਚ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਤੁ
ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਪਾਠੀ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਕੇਨ ਨਮਸ੍ਕਾਰੇ ਕृਤੇ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇ
ਜਦ ਪਾਠੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਸਂਸ਼ਯੇ ਸਤਿ ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋ ਵਾਚਕਃ ਸਂਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਤੁ 1.216.
ਜੇ ਕਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਕੇਨਾਪਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਨਿਬੋਧਨਮ੍
ਪਾਠੀ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਸਮਝ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇਵੇ।
ਨਮਸ੍ਕਾਰਾਦਯਃ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਵੋਦ੍ਯਤੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਆਦਿਕ ਬਚਨ ਸੁਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤੇ 'ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ' ਇਹ ਵੀ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਰਤੋ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਥਾ ਯੇ ਚ ਸਂਕਰਜਾ ਰਾਜਨ੍ਨਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਪृष੍ਠਤਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵੈਸ਼ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਣ, ਤੇ ਜੋ ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜ੍ਹਣ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾਚਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਵਰ੍ਣਜਮਾਦਰੇਤ੍
ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜਾਣੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤ ਦੇ ਪਾਠੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾ ਦਿਓ।
ਇਤ੍ਥਂ ਹਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਪਾਠ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਤਾਂ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ।
ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨੋ ਰਾਜਨ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਾਚਕਂ ਬੁਧਃ
ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਠੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਮਹਾਬਾਹੋ ਦ੍ਵੇ ਦੇਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਤੁ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦੇਣ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣੈਵ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦਾਤਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਮਾषਕਾਃ
ਸ਼ੂਦਰ ਨੇ ਚਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਸ਼ੇ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਾਰਣੇ ਰਾਜਨ੍ਵਾਚਕਂ ਪੂਜ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪਾਠ ਮੁਕਣ ਤੇ, ਰਾਜਨ, ਪਾਠੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕਾਦੀਨ੍ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਮਚ੍ਯੁਤ 1.216.
ਕਾਰਤਿਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਕਾਰਤਿਕ ਤੱਕ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇਹ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੌਤ੍ਰਾਮਣਿਂ ਵਾਜਪੇਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚ ਤਥਾ ਵਿਭੋ
ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ, ਵਾਜਪੇਯ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਯਗ੍ਯ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।