ਵਿषਯੀ ਯੋ ਹਿ ਭੂਪਾਲਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਜੋ ਰਾਜਾ ਵਿਅਸਨ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਂਸ਼੍ਚੂਡਾਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਭੂਪਸ਼੍ਚੂਡਾਮਣਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਚੂੜਾਪੁਰ ਨਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚੂੜਾਮਣੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਦੇਵਸ੍ਵਾਮੀ ਗੁਰੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ
ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇਵਸਵਾਮੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਸ਼ਿਵਮਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੇ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਚਮਕਦਾਰ ਔਰਤ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਹਰਿਸ੍ਵਾਮੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਜਾਤੋ ਦੇਵਾਂਸ਼ਵਾਨ੍ਬਲੀ
ਹਰਿਸਵਾਮੀ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਝਲਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਿਕਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀ ਹਿ ਸੁਰਾਂਗਨਾ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰੂਪਲਾਵਣਿਕਾ ਨਾਂ ਦੀ, ਇੱਕ ਦੇਵਕਨਿਆ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਪਤਿਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਵਸਨ੍ਤੇ ਕੁਸੁਮਾਕਰੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਰਹੀ।
ਸੁਕਲੋ ਨਾਮ ਗਂਧਰ੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਰੂਪੇਣ ਮੋਹਿਤਃ
ਸੁਕਲ ਨਾਂ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਃ ਸ ਤੁ ਤਾਂ ਨਾਰੀਂ ਮृਗਯਾਮਾਸ ਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਜਦ ਉਹ ਜਾਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਔਰਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿषਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਹਰਿਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਪਚ੍ਯ ਪਾਯਸਮਪਿ ਵਟਵृਕ੍ਸ਼ਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਭੋਜਨਂ ਚ ਤਤੋ ਰਾਜਨ੍ਸਰ੍ਪੇਣ ਗਰਲੀਕृਤਮ੍ ।। 3.2.12.
ਉਸ ਨੇ ਖੀਰ ਪਕਾ ਕੇ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਆਸਰਾ ਲਿਆ; ਪਰ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਸ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਵਿਸ਼ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਯਤਿਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਦਮੁਪਾਯਯੌ
ਫਿਰ ਇੱਕ ਯਤੀ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਮੂਰ੍ਖੇਣ ਪਾਯਸਂ ਵਿषਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਤੂੰ, ਮੂਰਖ, ਵਿਸ਼ ਮਿਲੀ ਖੀਰ ਦਿੱਤੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਿਵਲੋਕਮੁਪਾਯਯੌ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਵੇਤਾਲੋ ਰਾਜਾਨਮਿਦਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੇਤਾਲ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਤੋ ਦੋषੀ ਹਿ ਭੁਜਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਨ ਚਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਇਸ ਲਈ ਦੋਸ਼ ਸੱਪ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਦਦੌ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋ ਦੈਵਮੋਹਿਤਃ
ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਹਿਮ ਵਿੱਚ ਪਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਭਿਖ ਦਿੱਤੀ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਚ ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਜਨੈਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਤਦਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵਿषਦਤ੍ਤੇਨ ਸਾ ਤਥਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਯੈਰ੍ਨਰੈਃ ਕਥਿਤਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਆਇਆ।
ਨਗਰੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਹृਦਯੇ ਰਣਧੀਰੋ ਨृਪੋऽਭਵਤ੍
ਚੰਦਰਹਿਰਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਣਧੀਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਵੈਸ਼੍ਯੋऽਵਸਦ੍ਧਰ੍ਮੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜੋ ਧਨੀ
ਉਥੇ ਧਰਮਧਵਜ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੇਕ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਵਪਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਨਗਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਾਤੁਭਕ੍ਤੋ ਨਰੋऽਭਵਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਇਆ।
ਵਾਸ਼ਰੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਰਾਸੀਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪੁਰੁषਾਦਨਃ
ਉਥੇ ਵਾਸ਼ਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਾਤੁਭਕ੍ਤਂ ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਕਸ਼ਸ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਾਸ-ਭਖਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਹੋਵਾਚ ਵਰੋ ਮਹ੍ਯਂ ਦੇਯਸ੍ਤੇ ਪੁਰੁषਾਦਕ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਕਰੋਦ੍ਗਰ੍ਤਂ ਨਰ ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਮੋਹਨਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਖੱਡ ਬਣਾਈ ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਵੇ।
ਤੇਨ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤੁ ਚੌਰ੍ਯੇਣ ਨृਪਦਾਸੀ ਵਰਾਂਗਨਾ
ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੀ ਦਾਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸਪ੍ਤਪਤ੍ਨ੍ਯੋऽਭਵਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਯੋषਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸੀ।
ਨृਪਦੁਰ੍ਗਸਮਂ ਗੇਹਂ ਰਚਿਤਂ ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ 3.2.13.
ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਜਕਿਲੇ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।