ਅਰ੍ਕਂ ਚੈਵ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਤਤੋऽਗੁਸ੍ਤੇऽਰ੍ਕਸਾਮ੍ਯਤਾਮ੍ 1.210.
ਅਰਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਰਾਜਨ੍ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਜੋ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ੋ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਕੌਥੁਮਿਰ੍ਯਥਾ
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕਉਥੁਮੀ ਬਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ, ਐਸਾ ਨਹੀਂ।
ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਗਤੋऽਰ੍ਕਮਾਰਾਧ੍ਯ ਕੁष੍ਠਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਅਰਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਕਉਥੁਮੀ ਨੇ ਸਫਲਤਾ ਪਾਈ ਤੇ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਰ।
ਕਥਮਾਰਾਧਯਾਮਾਸ ਭਾਨੁਂ ਦੇਵਪਤਿਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਹੇ ਦੁਜਾ, ਕਉਥੁਮੀ ਨੇ ਭਾਨੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ?
ਅਰ੍ਕਸਮ੍ਪੁਟਿਕਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਆਸੀਤ੍ਪੁਰਾ ਮਹਾਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਗੋਤ੍ਤਮਃ
ਅਰਕ-ਸੰਪੁਟਿਕਾ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਸ ਗਤਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਿਤੋ ਜਨਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਜਨਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੁਜਾ।
ਕ੍ਰੋਧਾਵਿष੍ਟੇਨ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਹਤਃ ਕੌਥੁਮਿਨਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਥੇ, ਕਉਥੁਮੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭ੍ਰਾਤृਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਥਾ ਸ਼ਿष੍ਟੈਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕੀਤਾ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸ ਜਗਾਮਾਥ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਫਿਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਦਿਵਿਆ ਮੰਦਰਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ।
ਅਮੁਕ੍ਤੇऽਥ ਤਯਾ ਵਿਪ੍ਰੇ ਪਰੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰਜਾਯਤ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗ ਗਈ।
ਪृਥਿਵੀਂ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂ ਪੁਨਰਾਗਾਤ੍ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਮ੍
ਉਹ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ।
ਪਿਤਰ੍ਗਤਸ੍ਤੁ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਕृਤੇऽਪਿ ਹਿ ਪਰੇ ਤਾਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਮੇऽਨਘ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ।
ਕृਤੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਯੇਨ ਅਲ੍ਪਾਯਾਸੇਨ ਮੇ ਵਿਭੋ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਹੜਾ ਐਸਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਥੋੜੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਪਾ ਸਕਾਂ?
ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਾ ਚਿਰਂ ਤਾਤ ਕੁਰੁ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਮਮ ਸ਼ੋਕਦੁਃਖਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਹ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰੋ। ਦੁਖ ਤੇ ਗਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਤਾ
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਉਪਾਯਮੇਕਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਢੰਗ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ।
ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਵਿਹੀਨੋऽਸ੍ਮਿ ਹੇਤੁਨਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਦੇਵੈਰਪਿ ਸੁਪੂਜ੍ਯੋਯਮੁਪਲੇਪਨਮਾਰ੍ਜਨੈਃ
ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਲਗਾਉਣ ਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰਕੇ।
ਭਾਨੁਰੇਕੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਊਚੁਰੇਵਂ ਮਨੀषਿਣਃ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੂਰਜ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।'
ਭਾਨੁਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਮੋਦਂਤੇ ਦਿਵਿ ਪੁਤ੍ਰਕ
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਜੰਨਤ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਭਾਨੁਂ ਸਰ੍ਵਮਾਨ੍ਯਮਧੁਨਾ ਖਿਲਕਾਮਦਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮਾਰਾਧਯ ਵੈ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਪਨ੍ਮਂਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਮੰਤਰ ਜਪ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਆਰਾਧਯਨ੍ਰਵਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਪਨ੍ਸਾਮ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਰਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਮ ਜਪ।
ੴਕਾਰਪ੍ਰਵਰੋਦ੍ਗੀਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਓਂ, ਪ੍ਰਵਰ, ਉਦਗੀਥ ਤੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ — ਇਹ ਚਾਰ ਵਿਢੀ ਹਨ।
ਪਂਚਮਃ ਪਰਿਹਾਰੋਤ੍ਰ षष੍ਠਮਾਹੁਸ੍ਤਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇੱਥੇ ਪੰਜਵਾਂ ਤਿਆਗ ਹੈ; ਛੇਵਾਂ ਅਸਧਾਰਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਪ੍ਤਵਿਧ੍ਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਹਿਂਕਾਰਪ੍ਰਣਵੇषੁ ਚ
ਹਿੰ ਤੇ ਓਂਕਾਰ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਸੱਤ ਵਿਢੀ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਏਤੇषਾਂ ਤਾਤ ਸਾਮ੍ਨਾਂ ਵੈ ਕਂਠੇ ਜਾਪ੍ਯਂ ਪਰਂ ਮਤਮ੍
ਪਿਆਰੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਮਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗਲੇ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ ਉਵਾਚ ਸਾਧੁ ਪੁਤ੍ਰ ਕੁਲਂ ਪੂਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸਮੇਨ ਚ
ਹਿਰਣਯਨਾਭ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਧੀਆ, ਪੁੱਤਰ! ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।