ਰਾਜਨ੍ਪੁਣ੍ਯਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਜਨਨਿषੇਵਿਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ—
ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ਤਨ੍ਮਂਤ੍ਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚਾਮਾਤ੍ਯਕਾਮਿਨੀ
ਉਸ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ।
ਆਨਂਦਃ ਕਤਿਧਾ ਲੋਕੇ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਦੱਸੋ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿੰਨੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਯੋ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂਦੋ ਮਹੋਤ੍ਤਮਃ
ਬਚਨਬੱਧ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸ ਧਰ੍ਮਾਨਂਦਕੋऽਧਮਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮਾਨੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤੇ ਤੁ ਸ਼ਿਵਾਨਂਦਸ੍ਸ ਹਿ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਵਿਨਾ ਸੁਖਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗृਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਕੇ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਘਰਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਵਹੁਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।
ਪਤ੍ਨੀਮਨ੍ਵੇषਯਾਮਾਸ ਸ੍ਵਯੋਗ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਐਸੀ ਵਹੁਟੀ ਲੱਭੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਸ ਭੂਪੋ ਮਂਤ੍ਰਿਣਂ ਪ੍ਰਾਹ ਨਾਰੀਮਨ੍ਵੇषਯਾਦ੍ਯ ਭੋਃ 3.2.11.
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਅੱਜ ਹੀ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਲੱਭੋ ਜੀ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਮਂਤ੍ਰੀ ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਂਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਤੁष੍ਟਾਵ ਮਨਸਾ ਸਿਂਧੁਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਪਤਿਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਦੇਸ਼ੋਂ ਦੇਸ਼ ਚਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਿੰਧੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਹਂ ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਉਹ ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਂ ਦੇਹਿ ਰਾਜ੍ਞੋऽਰ੍ਥੇ ਨੋ ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਰਾਜੇ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਜਲੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਵਰ੍ਣਾਂਗਂ ਪਤ੍ਰਵਿਦ੍ਰੁਮਕਂ ਮਹਤ੍
ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਇਕ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਤਣਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਤੇ ਪੱਤੇ ਲਾਲ ਮੂਂਗੇ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤਾ ਬਾਲਾ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਮਨੋਰਮਾ
ਉਸ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਇਕ ਨਾਜੁਕ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਖੜੀ ਸੀ।
ਇਤਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਨृਪਾਂਤਿਕਮੁਪਾਯਯੌ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਥਾਵਿਧਂ ਨृਪੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਗਰਾਂਤਮੁਪਾਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਾਂ ਨਾਰੀਂ ਪ੍ਰਾਹ ਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇऽਹਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।"
ਵਿਹਸ੍ਯ ਸਾऽऽਹ ਤਂ ਭੂਪਂ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ 3.2.11.
ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ..."
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਦ੍ਦਿਨੇ ਸ੍ਮਰਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਉਸੇ ਦਿਨ ਵਿਛੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਬਕਵਾਹਨਃ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਬਕਵਾਹਨ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆ ਗਿਆ।
ਕਾਮਾਂਧੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪਤ੍ਨੀਂ ਪ੍ਰਾਹ ਨਿਰ੍ਭਯਾਮ੍
ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਅੰਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ।
ਸਾਹ ਭੋਃ ਸ਼ृਣੁ ਭੂਪਾਲ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸੁਤਾ ਹ੍ਯਹਮ੍
ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ।"
ਨਾਗਤਾ ਭੋਜਨੇ ਕਾਲੇ ਪਿਤृਮਾਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਮਂਦਿਰੇ
ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ ਆਈ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ।
ਅਦ੍ਯ ਕृष੍ਣਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜਿष੍ਯਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਅੱਜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੈਨੂੰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ।
ਤਦਾਹਂ ਰੋਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਰੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਹੋਵਾਚ ਕੁਮਾਰਿ ਤ੍ਵਂ ਵੀਰਭੁਕ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀਰ ਮਿਲੇਗਾ।"
ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਯਾਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭੋ ਰਾਜਨ੍ਪਿਤृਮਂਦਿਰੇ
ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਗृਹਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ 3.2.11.
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਤਦਾ ਤੁ ਨਗਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨृਣਾਂ ਜਾਤੋ ਮਹੋਤ੍ਸਵਃ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕੁਤੋ ਹੇਤੋਰ੍ਹਿ ਤਦ੍ਵਦ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਆ ਗਈ। ਦੱਸੋ, ਇਹ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ?
ਨृਪਂ ਸ ਹृਦਿ ਸਂਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਭਂਗਭਯਾਤੁਰਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।