ਹृਦਯਂ ਚੋਤ੍ਤਮਾਂਗਂ ਚ ਸ਼ਿਖਾ ਵੈ ਵਕ੍ਤ੍ਰਮੇਵ ਚ
ਦਿਲ, ਸਿਰ ਦਾ ਚੋਟੀ, ਚੋਟੀ ਤੇ ਮੂੰਹ — ਇਹ ਸਾਰੇ।
ਵਰਦਾऽਭਯਹਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਧ੍ਯਾਤਵ੍ਯਾ ਸਾਧਕੇਨ ਤੁ
ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਡਰ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਸਾਧਕ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਃ ਕਥਿਤੋ ਹ੍ਯੇष ਕਾਮਰੂਪਃ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਇਹ ਖਾਸ ਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਸੋਮਂ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਕੁਜਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਕੁਜਾ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਕ੍ਸ਼ੀਰਨਿਭਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਕਾਣਂ ਚਾਂਜਨਸਂਨਿਭਮ੍
ਚਿੱਟਾ ਗ੍ਰਹਾ ਸਾਂਪ, ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਗ੍ਰਹਾ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ।
ਵਾਮਹਸ੍ਤੌ ਕਟਿਨ੍ਯਸ੍ਤੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੌ ਚਾਭਯਪ੍ਰਦੌ
ਦੋ ਵੱਜੇ ਹੱਥ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ, ਦੋ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਡਰ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਭਾਨੁਂ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਯੇ ਧ੍ਯਾਯਂਤਿ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤਵਾਖ੍ਯਾਤਮਿਦਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਭੀष੍ਮ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਭੀष੍ਮ ਸਦਾ ਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ, ਇਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਪੂਜਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦੇਵਂ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਿਆਂ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸੌਰਧਰ੍ਮੇषੁ ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨ੍ਂ ਨਾਮ षਡੁਤ੍ਤਰਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਸੌਰਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੋ ਸੌ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪੂਜਯਂਤਿ ਸਦਾ ਹ੍ਯੇਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਦਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਯਥਾ ਵਦਸਿ ਭਾਰਤ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਾਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਸਚ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਮਂ ਹੁਤਮ੍
ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹਵਨ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਾਦृਤੇ ਕਾਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਾਦृਤੇ ਪਦਮ੍
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਲਕੜ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਮਾ ਮਾਤਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸਮੋ ਗੁਰੁਃ
ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ।
ਤਮੇਕਂ ਦੈਵਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਨ੍ਨੈਵਾਪ੍ਯਰ੍ਕਪਰਾਯਣਮ੍
ਉਸ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਮਰ੍ਚਂਤਃ ਸ੍ਤੁਵਂਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਾ ਚੋਰਾ ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਪਾ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਦੁਃਖਸਂਪਦਃ
ਰਾਜੇ, ਚੋਰ, ਗ੍ਰਹ, ਸੱਪ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ—
ਸ ਪੂਜ੍ਯਃ ਸ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯਃ ਸ ਹਿ ਧ੍ਯਾਤਵ੍ਯ ਏਵ ਚ
ਉਹ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਦੇਵਤਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਦੇਵਦੇਵੋਯਮਾਦਰਾਤ੍ 1.207.
ਇਹ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਨਯਃ ਪਾਪੀ ਤਥਾਦਿਤ੍ਯਦਿਨੈਰਪਿ
ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸੂਰ੍ਯਦਿਨੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਨੁਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਿਨ ਆਵੇ, ਭਾਨੁ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਵੇਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮਾਰ੍ਤਂਡਪ੍ਰੀਤਯੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ षष੍ਠ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਃ
ਛੇਵੇ ਜਾਂ ਸੱਤਵੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ,
ਸਰ੍ਵਦੋषਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸੂਰ੍ਯਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਵਿਧਿਵਦ੍ਭਾਨੁਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਭਾਨੂ ਦੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਭੀष੍ਮ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਨ ਦੇਵੋ ਭਾਸ੍ਕਰਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ
ਭੀਸ਼ਮ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਭਾਸਕਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ।
ਰਤ੍ਨਪਰ੍ਵਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਯਥਾ ਭੁਵਿ ਨਰਾਧਿਪਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਤਨ ਪਰਬਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ,