ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਏਵਂ ਤੁष੍ਯਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਾਦਂਗਾਨਿ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਆਦਿਤਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦਿਗ੍ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਨ੍ਯਸੇਦਸ੍ਤ੍ਰਮਿਂਦ੍ਰਾਦਿ ਦਿਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਂਤਿਕਮ੍
ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਗਂਧੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪੈਸ਼੍ਚ ਹृਦਯਾਨਿ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ
ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯਤਃ ਪੂਰ੍ਵਤੋ ਮਂਦਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨ ਬੁਧਂ ਤਥਾ
ਬਾਹਰ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਰੱਖੋ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬੁਧ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖੋ।
ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਚ ਕੁਜਂ ਪੂਜ੍ਯ ਨੈਰ੍ऋਤ੍ਯਾਂ ਭਾਨੁਦੇਹਜਮ੍
ਅਗਨਿ-ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕੁਜ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੋ; ਨੈਰਤ-ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਭਾਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੋ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਤਤੋऽष੍ਟੌ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਫਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਅੱਠ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਪੂਜਯੇਦ੍ਭਾਨੁਂ ਲੋਕਪਾਲੈਰ੍ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ
ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰੋ।
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯਤੇ ਰਵਿਃ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਵਰ੍षੋਪਲਵਿषਾਦਿਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਸੁੱਕਾ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤੇਜੋਬਿਂਬਾਂਤਮਧ੍ਯਸ੍ਥ ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ
ਆਦਿਤਿਆ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਚਮਕਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਵਿਧਿਰਾਖ੍ਯਾਤੋ ਮਯਾ ਭੀष੍ਮ ਤਵਾਖਿਲਃ
ਭੀਸ਼ਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵਿਧੀ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਪੂਜ੍ਯ ਵਿਵਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਹृਦ੍ਬੀਜੇਨ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਵਸਵੰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਰੂਪਵਰ੍ਣ ਸਮਂ ਚੈਵ ਪੌਰਾਣਿਕਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਰੰਗ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਿਕਾਨਾਂ ਮਂਤ੍ਰਾਣਾਮੁਦ੍ਧਾਰਂ ਵੈਦਿਕਾਦृਤੇ
ਪੁਰਾਣਿਕ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ, ਵੇਦਕ ਮੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।
ਵਰ੍ਣਰੇਫਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਰੁਮੇਨੈਵ ਭੂषਿਤਮ੍
ਵਰਨ ਅਤੇ ਰੇਫ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਲਾਲ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਬਿਂਦੁਰੇਫਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਦੀਰ੍ਘਯਾ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਤਥਾ
ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਰੇਫ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਲੰਬੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ।
ਤृਤੀਯਂ ਤੁ ਤਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਵਿਸਰ੍ਗਂ ਜਨਾਧਿਪ
ਤੀਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਵਿਸਰਗ ਨਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।
ਭਾਸ੍ਕਰੋਯਂ ਮਹਾਨ੍ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰਕ੍ਸ਼ਰਃ
ਇਹ ਭਾਸਕਰ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਸਾਫ਼-ਸਪਸ਼ਟ, ਮੰਤਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਿਦਂ ਜਪਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਾਕਾਰੌ ਕਰੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟੇ ਤੁ ਮਧ੍ਯਮੇ
ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿਲਾ ਲਓ।
ਅਨਯਾ ਬਦ੍ਧਯਾ ਰਾਜਨ੍ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹृਦਯਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਯਦਕ੍ਸ਼ਰਵਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਉਹੀ ਮੰਨੋ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅੱਖਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਰ੍ਕਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਭਾਰਤ
ਸਿਰ ਉੱਤੇ 'ਅਰਕ' ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਕ੍ਸ਼ਰਾ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯੇਯਮਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਅੱਠ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ ਮਹਾਨ ਆਦਿੱਤਯ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕਾਰੇਣ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਬਿਂਦੁਰੇਫਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਹ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ 'ਰ' ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।
ਏਕਾਕ੍ਸ਼ਰਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਭੇਦ੍ਯਂ ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਦਿਦਮ੍
ਇਹ ਇਕ ਅੱਖਰ ਅਟੱਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਵਿਸਰ੍ਗੋ ਰੇਫ ਇਤਿ ਅਸ੍ਤ੍ਰਮੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਵਿਸਰਗ ਅਤੇ 'ਰ' ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਇਕ ਅੱਖਰ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਮੁਖੌ ਤੌ ਕਰੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟੌ ਤੁ ਗ੍ਰਥਿਤਾਂਗੁਲੀ
ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁੱਥ ਕੇ ਰੱਖੋ।
ਹृਚ੍ਛਿਰਃ ਸਸ਼ਿਖਾ ਚਰ੍ਮਾ ਮੁਦ੍ਰੇਯਂ ਵ੍ਯੋਮਸਂਜ੍ਞਿਤਾ
ਦਿਲ, ਸਿਰ, ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ—ਇਹ ਮੂਦਰਾ 'ਆਕਾਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।