ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਵਿष੍ਣੋ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨੇ ਵਿਧਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੁਨਰੇਤ੍ਯ ਮਹੀਂ ਕृष੍ਣ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮਨੁੱਖ ਭੂਤਲ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸੌਰਧਰ੍ਮੇ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰ੍ਯਧਿ ਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਗ, ਸਪਤਮੀ ਕਲਪ, ਸੌਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਤਿੰਨ-ਸੌ-ਦੋਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮਾਰ੍ਚਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਰਤ੍ਨਵ੍ਯੋਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਯਥਾ ਭਾਨੁਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਜਿਵੇਂ ਰਤਨ-ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਗਂਧਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤੈਰ੍ਵਿਭੋ
ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਆਵਾਹਯੇਨ੍ਮਹਾਦੇਵਂ ਖषੋਲ੍ਕਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ੴ ਖषੋਲ੍ਕਮਾਵਾਹਯਾਮਿ ੴ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰੋਂ ਆਦਿਤ੍ਯਾਰਾਧਨੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ
ਓਂ, ਖਸ਼ੋਲਕ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹਾਂ; ਓਂ, ਭੂ, ਭੁਵ, ਸਵ, ਓਂ—ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।
ਅਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਭੁਵੇ ਮਾਤ੍ਰਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚ ऋਚਾ ਵਿਭੋ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮਾਪ earth ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ।
ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਤੁ ਸਂਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਪੂਰਯੇਚ੍ਚਾਨ੍ਯਤੋ ਯਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਾਇਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਭਰ ਲੈ।
ਸਵਿਤਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤਾਤ੍ਸਵਿਤਾ ਹ੍ਯਨਯਾ ਪੂਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਾਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਇਹ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਾਵਿਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਤ੍ਰਮੌਦੁਮ੍ਬਰਂ ਗृਹ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਉਦੁੰਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਖਾ।
ਹਂਸਃ ਸ਼ੁਚਿषਦਿਤਿ ਪਾਦ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
‘ਹੰਸ ਸ਼ੁਚਿਸਤ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਵੀਰ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਹੇ ਵੀਰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰੇ ਪੜ੍ਹ।
ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣੇਤਿ ਕ੍ਰਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਨਰਾਧਿਪ
‘ਹਿਰਣਯਵਰਨ’ ਸ਼ਲੋਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੜ੍ਹ।
ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਣੁष੍ਵਪਾਜ ਇਤ੍ਯਪਿ
ਭਾਨੂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ‘ਕ੍ਰਣੁਸਵ ਪਾਜਾ’ ਵੀ ਪੜ੍ਹ।
ਪਤਿਮਿਂਦ੍ਰਸ੍ਤਵਾਚਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
‘ਪਤਿਮ ਇੰਦਰਸਤਵਾ ਚਾਮਾ’ ਦੂਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿਧ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਰਾਣਿ ਜਿਘ੍ਨੇ ਸ਼ਗਂਧੈਰ੍ਭਾਨੁਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਸਪ੍ਤ ਯੁਂਜਂਤਿ ਰਥਮਨਯਾ ਪੂਜਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍
‘ਸਪਤਾ ਯੁੰਜੰਤੀ ਰਥਮ’ ਨਾਲ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕਰ।
ਕੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਥਮ ਮਨਯਾ ਧੂਪਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
‘ਕੋ ਦਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਥਮ’ ਨਾਲ, ਧੂਪ ਚੜ੍ਹਾ।
ਉਦ੍ਦੀਪ੍ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਯਨਯਾ ਦੀਪਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਭਾਵਸੋਃ
‘ਉੱਦੀਪਿਆਸ’ ਨਾਲ, ਵਿਭਾਵਸੁ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾ।
ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਾਤਾਸੀਤ੍ਯਨਯਾ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯੇਤ੍
‘ਯੁਕਤਾ ਮਾਤਾਸੀ’ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇਤ੍ਯਨਯਾ ਉਪਵੀਤਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍
‘ਤਸਿਆ ਸਮੁਦ੍ਰੇ’ ਨਾਲ, ਜਨੇਊ ਚੜ੍ਹਾ।
ऋਗ੍ਭਿਰ੍ਵੈ ਪਂਚਭਿਸ੍ਤਾਤ ਸ਼ृਣੁ ਚੈਕਮਨਾਦृਤਃ
ਪੰਜ ਰਿਗ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਵਾਗਿਤਿ ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
‘ਚਤਵਾਰੀ ਵਾਗ’ ਦੂਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਂ ਨਿਯਾਨਂ ਹਿ ਤਥਾ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਚੌਥਾ ਰੂਪ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਿਯਾਨ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਤੇਹਨਾਮਿਤ੍ਯਨਯਾ ਅਵ੍ਯਂਗਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਇਸ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਘਰ ਵਿਚ ਨਿਰਮਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਂ ਤਤਸ਼੍ਚਰ੍ਗ੍ਭਿਰष੍ਟਾਭਿਰਿਤਿ ਚਾਚ੍ਯੁਤ
ਫਿਰ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਜੀ, ਅਠ ਭੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਤੇ ਮਯਾਖ੍ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾਪੂਜਨੇ ਵਿਧਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਸਤਤਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਲਭਤੇ ਧਨਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।