ਇਨ੍ਦ੍ਰਸੋਮਾਂਤਪਤਯੇ ਹ੍ਯਥ ਵਾਨੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਇੰਦਰ, ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਤਪਤੀ ਲਈ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਭਾਨੁਂ ਚ ਪਰਿਤਃ ਪੂਜਯਂਤਿ ਸਦਾਚ੍ਯੁਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਵ੍ਯੋਮਪੀਠਂ ਸਦਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮੇਕੋ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵਸੂਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਤੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍
ਤੂੰ ਹੀ ਰੁਦਰਾਂ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਂ; ਸਵੇਰੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਭਾਨੁਂ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪੂਜਯਂਤਿ ਸਦਸ੍ਪਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਵਿਮਲੇ ਵਾਸਸੀ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗੁਰਵੇ ਸਪਵਿਤ੍ਰਕੇ
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਜਨੇਉ ਦੇ ਕੇ,
ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰੋ ਬਹੁਧਨਃ ਸ ਨਰੋ ਭਵ੍ਯਵਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ, ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਭੋਗ; ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰੇ ਚਾਯਨੇ ਯਸ੍ਤੁ ਸੋਪਵਾਸੋਰ੍ਚਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍
ਉੱਤਰਾਯਣ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ ਵਿषੁਵੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯਤੇ ਰਵਿਮ੍
ਜੋ ਵਿਸ਼ੁ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕृਤ੍ਵੋਪਵਾਸਂ ਗ੍ਰਹਣੇ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਯੋਃ
ਗ੍ਰਹਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਵਿष੍ਣੋ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨੇ ਵਿਧਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪੁਨਰੇਤ੍ਯ ਮਹੀਂ ਕृष੍ਣ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮਨੁੱਖ ਭੂਤਲ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸੌਰਧਰ੍ਮੇ ਭਾਸ੍ਕਰਾਰਾਧਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰ੍ਯਧਿ ਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਗ, ਸਪਤਮੀ ਕਲਪ, ਸੌਰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਤਿੰਨ-ਸੌ-ਦੋਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਵ੍ਯੋਮਾਰ੍ਚਨਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਰਤ੍ਨਵ੍ਯੋਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਯਾਂ ਯਥਾ ਭਾਨੁਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਜਿਵੇਂ ਰਤਨ-ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਗਂਧਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤੈਰ੍ਵਿਭੋ
ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ,
ਆਵਾਹਯੇਨ੍ਮਹਾਦੇਵਂ ਖषੋਲ੍ਕਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ੴ ਖषੋਲ੍ਕਮਾਵਾਹਯਾਮਿ ੴ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰੋਂ ਆਦਿਤ੍ਯਾਰਾਧਨੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ
ਓਂ, ਖਸ਼ੋਲਕ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਹਾਂ; ਓਂ, ਭੂ, ਭੁਵ, ਸਵ, ਓਂ—ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।
ਅਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਭੁਵੇ ਮਾਤ੍ਰਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚ ऋਚਾ ਵਿਭੋ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮਾਪ earth ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ।
ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਤੁ ਸਂਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਪੂਰਯੇਚ੍ਚਾਨ੍ਯਤੋ ਯਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਾਇਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਭਰ ਲੈ।
ਸਵਿਤਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤਾਤ੍ਸਵਿਤਾ ਹ੍ਯਨਯਾ ਪੂਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਸਾਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਇਹ ਨਾਲ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਾਵਿਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਤ੍ਰਮੌਦੁਮ੍ਬਰਂ ਗृਹ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍
ਉਦੁੰਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਿਖਾ।
ਹਂਸਃ ਸ਼ੁਚਿषਦਿਤਿ ਪਾਦ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
‘ਹੰਸ ਸ਼ੁਚਿਸਤ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਵੀਰ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਹੇ ਵੀਰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰੇ ਪੜ੍ਹ।
ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣੇਤਿ ਕ੍ਰਮਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਨਰਾਧਿਪ
‘ਹਿਰਣਯਵਰਨ’ ਸ਼ਲੋਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੜ੍ਹ।
ਭਾਨੋਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਣੁष੍ਵਪਾਜ ਇਤ੍ਯਪਿ
ਭਾਨੂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ, ‘ਕ੍ਰਣੁਸਵ ਪਾਜਾ’ ਵੀ ਪੜ੍ਹ।
ਪਤਿਮਿਂਦ੍ਰਸ੍ਤਵਾਚਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
‘ਪਤਿਮ ਇੰਦਰਸਤਵਾ ਚਾਮਾ’ ਦੂਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿਧ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਰਾਣਿ ਜਿਘ੍ਨੇ ਸ਼ਗਂਧੈਰ੍ਭਾਨੁਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍
ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਵਿਰੋਧਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਭਾਨੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ।
ਸਪ੍ਤ ਯੁਂਜਂਤਿ ਰਥਮਨਯਾ ਪੂਜਯੇਦ੍ਰਵਿਮ੍
‘ਸਪਤਾ ਯੁੰਜੰਤੀ ਰਥਮ’ ਨਾਲ, ਰਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕਰ।
ਕੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਥਮ ਮਨਯਾ ਧੂਪਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍
‘ਕੋ ਦਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਥਮ’ ਨਾਲ, ਧੂਪ ਚੜ੍ਹਾ।
ਉਦ੍ਦੀਪ੍ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਯਨਯਾ ਦੀਪਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਭਾਵਸੋਃ
‘ਉੱਦੀਪਿਆਸ’ ਨਾਲ, ਵਿਭਾਵਸੁ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾ।