ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਦਂਸ਼ ਨृਪਤਿਂ ਰੁषਾ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਬਿਛੂ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਡੰਕ ਮਾਰ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਤੁ ਨਿਰ੍ਭਯਾਨਨ੍ਦੋ ਵਿषਮੁਤ੍ਤਾਰ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਰਭਯਾਨੰਦ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਕੱਢ ਦਿਤਾ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍षਣ੍ਮਾਨਸਾਧਮਾਨ੍ ਰਜੋਗੁਣਾਚ੍ਚ ਤੇ ਜਾਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਭੇਦਾਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮਨ ਦੇ ਛੇ ਵੈਰੀਆਂ ਬਾਰੇ। ਇਹ ਰਜੋਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਮੋਹੋ ਦਂਭੋ ਮਦਸ਼੍ਚੈਵ ਮਮਤਾਸ਼ਾ ਚ ਗਰ੍ਹਣਾ
ਮੋਹ, ਦੰਭ, ਮੱਤ, ਮਮਤਾ, ਆਸ ਤੇ ਨਿੰਦਾ।
ਕਾਮੀ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਃ ਕ੍ਰੋਧੀ ਲੋਭੀ ਵਿਧਿਸ੍ਤਥਾ
ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵੀ।
ਮਾਯਾ ਵਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਤਰ੍ਹਿ ਤਤ੍ਪੂਜਨੇਨ ਕਿਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਨ ਜਿਤਃ ਸ ਜਿਨੋ ਜ੍ਞੇਯੋऽਦ੍ਵੈਤਵਾਦੀ ਨਿਰਂਜਨਃ 3.2.10.
ਜੋ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਅਦਵੈਤਵਾਦੀ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਜਾਣੋ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਯ ਯੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਵਸੁਧਾਧਿਪ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੋ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਅਤੋ ਗੋਪੂਜਨਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਹਿਂਸਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਇਸ ਲਈ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਹਰ ਥਾਂ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਂਸਂ ਚ ਪਾਨਂ ਚ ਵਰ੍ਜਿਤਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਹਿ। ਨ੍ਯਾਯੇਨੋਪਾਰ੍ਜਿਤਂ ਵਿਤ੍ਤਂ ਭੋਜਯੇਚ੍ਚ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਾਸ ਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਫ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਵਿਰਾਤ੍ਮਾ ਜਿਨਸ੍ਯੈਵ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ਹਿ ਭੋਜਯੇਤ੍
ਸੂਰਜ ਜੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਮਤ੍ਵਾ ਸ ਨृਪੋ ਜਿਨਧਰ੍ਮਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੀਨ ਦਾ ਧਰਮ ਅਪਣਾਇਆ।
ਤਦਾ ਤੁ ਦੁਃਖਿਤਾ ਰਾਜ੍ਞੀ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ਼ਰਣਂ ਯਯੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਣੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਈ।
ਵਰਦਾਨੇਨ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਜਾਤੋ ਮਹੋਤ੍ਤਮਃ
ਰੁਦਰ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਗੁਣਸ਼ੇਖਰ ਏਵਾਸੌ ਪਂਚਤ੍ਵੇ ਨਿਰਯਂ ਯਯੌ
ਉਹੀ ਗੁਣਸ਼ੇਖਰ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਤਤ੍ਪਿਤਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਨੇਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਪਿਓਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਵਸਂਤਸਮਯੇ ਰਾਜਾ ਤਾਭਿਃ ਸਹ ਵਨਾਂਤਰੇ 3.2.10.
ਵਸੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰਮਿਤਃ ਸ ਤੁ ਭੂਪਾਲੋ ਰਾਜ੍ਞੀਭਿਃ ਸਹ ਮੋਦਿਤਃ ੨੧ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕੁਸੁਮਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਕਰੇ ਰਾਜ੍ਞ੍ਯੈ ਸਮਾਰ੍ਪਯਤ੍
ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
ਦੁਃਖਿਤਃ ਸ ਤੁ ਭੂਪਾਲੋ ਰਾਜ੍ਞੀਂ ਤਾਮਚਿਕਿਤ੍ਸਯਤ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਰਾਣੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਪਤਦ੍ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪਾਦਮਭੂਤ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਸਾਫ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਤਦਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾ ਅਜਾਯਤ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਮੁੱਕ ਗਈ ਤੇ ਦੂਜੀ ਆ ਗਈ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਸੁਂਦਰੇ ਜਾਤੇ ਸ ਤਾਭਿਰ੍ਗृਹਮਾਯਯੌ ਆਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਰਾਜ ਕਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਸੁਕੁਮਾਰਿਕਾ
ਜਦੋਂ ਸੋਹਣਾ ਸਵੇਰ ਆਇਆ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁੜੀ ਕੌਣ ਸੀ?
ਵਾਯੁਪ੍ਰਕृਤਿਤਸ਼੍ਚਾਸੌ ਪਦ੍ਮਪੁष੍ਪੇਣ ਖਂਜਿਤਾ
ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।
ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਨਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤੁ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ ਕਫਭਾਵਤਃ
ਦੂਜੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਫ਼ ਸੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਢ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਵਿਹਸ੍ਯਾਹ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵੋ ਭਵਭਕ੍ਤਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍
ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਭਗਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸ ਹੋਵਾਚ ਪ੍ਰਧਾਨੋऽਸੌ ਵੇਦਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ 3.2.10.
ਉਹ ਆਖਿਆ, 'ਉਹ ਮੁੱਖ ਧਰਮ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੇਦਕ ਧਰਮ ਹੈ।'
ਸ਼ੂਦ੍ਰੋ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਕृਤ੍
ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੌਥਾ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਵਪਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ, ਹਰ ਕੋਈ ਬਚਨਬੱਧ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਾਰਸਂਸਰ੍ਗਂ ਯਤਿਵਦ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਗृਹੀ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਘਰਵਾਲਾ ਹੈ।
ਗृਹੇषੁ ਯਤਿਵਦ੍ਧਰ੍ਮੋ ਜੈਨਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵਾਂਗ ਜੀਉਣਾ, ਇਹ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਗਾਥਾਂ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮਯੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਚੋਪਈ ਸੁਣਾਈ।