षਡਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਮਸ਼ੀਤਿ ਚ
ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਅੱਸੀ ਯੋਜਨ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਹੈ,
ਸਮੀਪਸ੍ਥਮਿਵਾਭਾਤਿ ਨਰਾਣਾਂ ਸ਼ੁਭਚਾਰਿਣਾਮ੍ 1.192.
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਭਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਕਂਟਕਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨਿਚਿਤੇਨ ਚ
ਤੀਖੇ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕੰਕੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ,
ਕ੍ਵਚਿਦਰ੍ਕੇਣ ਮਹਤਾ ਦੁਰਂਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਖਾਤਕੈਃ
ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਹੇਠਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਭਿਆਨਕ, ਲਾਲਚੀ ਖੋਦਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ,
ਤਤਃ ਪਤਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਮਲੈਃ ਪਰ੍ਵਤੈਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਸਂਕੁਲੈਃ
ਫਿਰ ਓਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ,
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿषਮਗਰ੍ਤਾਭਿਃ ਕ੍ਵਚਿਲ੍ਲੋष੍ਠੈਃ ਸਪਿਚ੍ਛਲੈਃ
ਕਦੇ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੱਡਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲਿਆਂ ਤੇ ਡੰਡੀਆਂ ਨਾਲ,
ਅਨੇਕਸ਼ਾਖਾਰਚਿਤੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੈਰ੍ਵਂਸ਼ਵਨੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਦੇ ਕਈ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਸਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ,
ਅਥ ਸ਼ृਂਗਾਟਕੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੈਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦਾਵਾਗ੍ਨਿਨਾ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਕਦੇ ਪੱਥਰੀਲੇ ਚੋਟਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ,
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਾਲੁਕਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਾਕਂਠਾਂਤਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍
ਕਦੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਭਰਿਆ ਕਿ ਗਲ਼ ਤੱਕ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ,
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸਿਂਹੈਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੈਰ੍ਦਂਸ਼ੈਃ ਕੀਟੈਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣੈਃ
ਕਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ, ਕਦੇ ਬੱਘਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਦੇ ਡੰਗ ਮਾਰਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ,
ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਰੌਦ੍ਰਾਭਿਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸਪੇਂਰ੍ਵਿषੋਲ੍ਬਣੈਃ
ਕਦੇ ਭਿਆਨਕ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ,
ਪਂਥਾਨਮੁਲ੍ਲਿਖਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣ ਸ਼ृਂਗੈਰ੍ਮਹਾਵृषੈਃ 1.192.
ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਾਂਡ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ,
ਡਾਕਿਨੀਭਿਸ਼੍ਚ ਰੌਦ੍ਰਾਭਿਰ੍ਵਿਕਰਾਲੈਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਡਾਕਣੀਆਂ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ,
ਮਹਾਪਾਸ਼ਵਿਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਮਹਾਚਂਡੇਨ ਵਾਯੁਨਾ
ਵੱਡੇ ਫਾਹਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਹਵਾ ਨਾਲ,
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਪਾਤੇਨ ਦੀਰ੍ਯਮਾਣਾ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਹਿ
ਕਦੇ ਗਿਰਦੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਲੰਘਦੇ ਹਨ,
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਂਗਾਰਵਰ੍षੇਣ ਦਹ੍ਯਮਾਨਾ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਹਿ
ਤੇ ਕਦੇ ਸੜਕਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਲੰਘਦੇ ਹਨ,
ਮਹਾਮੇਘਰਵੈਰ੍ਘੋਰੈਰ੍ਵਿਤ੍ਰਾਸ੍ਯਂਤੇ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਜਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੁਰਾਂਬੁਧਾਰਾਭਿਃ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਹਿ
ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੀਤੇਨ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇਨ ਰੂਕ੍ਸ਼ੇਣ ਮਾਰੁਤੇਨ ਚ
ਬਹੁਤ ਠੰਡੀ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਰੁੱਖੀ ਹਵਾ ਨਾਲ,
ਨਿਰਾਲਂਬੇਨ ਦੁਰ੍ਗੇਣ ਨਿਰ੍ਜਨੇਨ ਸਮਂਤਤਃ
ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਸੁੰਨੇ, ਰਾਹ ਰਹਿਤ ਤੇ ਔਖੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ,
ਨੀਯਂਤੇ ਦੇਹਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇ ਮੂਢਾਃ ਪਾਪਕਾਰਿਣਃ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਯਾਤਿ ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਪਾਪੇਨ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੈਰ੍ਮਨਾਗਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਮਨਸਾ ਪੂਜਿਤੋ ਰਵਿਃ ।। 1.192.
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਲਵੇ—
ਕਿਂ ਤੁ ਪਾਪੈਰ੍ਮਹਾਘੋਰੈਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ
ਪਰ ਜੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਵੈ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਸਤਤਂ ਨਰਃ
ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭਾਸਕਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਭਵਿष੍ਯੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਪਰ੍ਵਣਿ ਸਪ੍ਤਮੀਕਲ੍ਪੇ ਸੌਰਧਰ੍ਮੇ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਤਿਲਕਾਨੂਰੁਸਂਵਾਦੇ ਦ੍ਵਿਨਵਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਭਵਿੱਖ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਗ ਵਿਚ ਸਪਤਮੀ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਸੌਰ ਧਰਮ ਤੇ ਸਪਤਾਸ਼੍ਵਤਿਲਕ ਤੇ ਅਨੂਰੂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਇਕ ਸੌ ਬਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਤਿਲਕ ਉਵਾਚ ਅਯਨੇ ਵਿषੁਵੇ ਵਾਰੇ ਸਂਕ੍ਰਾਂਤੌ ਗ੍ਰਹਣੇ ਤਥਾ
ਦੰਤਕਾਠੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸਪਤਾਸ਼੍ਵਤਿਲਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਹੋਵੇ, ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਆਵੇ—
ਵੈਨਤੇਯ ਨਿਬੋਧ ਤ੍ਵਂ ਵਿਧਾਨਂ ਸਪ੍ਤਮੀਵ੍ਰਤੇ
ਹੇ ਵੈਨਤੇਯ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕੈਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਥਮਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਚਾਰ੍ਕਸਂਪੁਟੈਃ
ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਿੱਧਾਰਥਕ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਅਰਕ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਡੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਮੀ ਚੌਦਨੈਰ੍ਵੀਰ ਸਪ੍ਤਮੀ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਚੌਦਨ (ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਗੋਲੇ) ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਇਹੀ ਸਪਤਮੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਚਾਨੁਕ੍ਰਮੇ ਤਾਸਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕਥਯਾ ਮ੍ਯਹਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।