ਯੇ ਚਾਪਵਾਦਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਵਿਮੂਢਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਵੈ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਪਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਤ੍ਪਾਤ੍ਰਂ ਜਾਪਕਃ ਪਰਃ
ਸਭ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਤਰ ਹੈ।
ਸੌਰਧਰ੍ਮੇषੁ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਸਂਵਾਦਃ ਜਪੋਪੇਕ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਸਹ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਸੂਰਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਪ ਅਤੇ ਦਾਨ, ਪਾਤਰ ਸਮੇਤ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਸ੍ਮਨੀਵ ਹੁਤਂ ਹਵ੍ਯਂ ਯਥਾ ਹੋਤੁਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਰਾਖ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹਵਨ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਬੇਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਯਥਾ षਣ੍ਢੋऽਫਲਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਯਥਾ ਗੌਰ੍ਗਵਿ ਚਾਫਲਾ
ਜਿਵੇਂ ਨਪੂੰਸਕ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਗਾਂ ਬਲਦਾਂ ਵਿਚ ਬੇਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਲੋਹੋਡੁਪੇਨ ਪ੍ਰਤਰਨ੍ਨਿਮਜ੍ਜਤ੍ਯੁਦਕੇ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਤਖਤੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋਹਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਦੀਨਾਂਧਕृਪਣਾਨਾਂ ਚ ਬਾਲਵृਦ੍ਧਾਤੁਰੇषੁ ਚ
ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ, ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ,
ਨ ਹਿ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਂਤਿ ਸਾਧਵਃ
ਸਚੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਲਾਭ ਲਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਦਾਤੁਰੇਵੋਪਕਾਰਾਯ ਵਦਤ੍ਯਰ੍ਥੀ ਦਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ 'ਮੈਨੂੰ ਦੇ' ਕੇਵਲ ਦਾਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹੀਤਿ ਸੁਵਦਨ੍ਨਰ੍ਥੀ ਧਨਂ ਬੋਧਯਤੀਵ ਸਃ
ਜਦ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ 'ਦੇ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦੀ ਸਮਝ ਦਿੰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਬੋਧਯਂਤਿ ਨ ਯਾਚਨ੍ਤੇ ਦੇਹੀਤਿ ਕृਪਣਾ ਜਨਾਃ 1.189.
ਦੁਖੀ ਲੋਕ 'ਦੇ' ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਯਾਤ੍ਯਰ੍ਥੀ ਗृਹਂ ਯਸ੍ਤੁ ਕਸ੍ਤਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਜੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਆਵੇ, ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾ ਕਰੇ?
ਯਦ੍ਬਲਾਦਪ੍ਯਨਿਚ੍ਛਂਤਂ ਯੋਜਯਂਤਿ ਨਰਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍
ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਬੇਮਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜਬੂਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਚਾਧਸ੍ਤਾਦਨ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਰਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਇੱਕ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਰ੍ਥਿਨੇ ਦਾਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਤ੍ਰ ਮੁਦੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਯੋਗ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਤਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਤੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਯਦ੍ਯਰ੍ਥਿਨੋ ਨਰਾ ਨ ਸ੍ਯੁਰ੍ਦਾਨਧਰ੍ਮਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਗੀ?
ਪਾਦੋਦਕਮਨੁਵ੍ਰਜ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੋਪਾਨਸਪ੍ਤਕਮ੍
ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣਾ, ਸੁਰਗ ਦੇ ਸੱਤ ਪੈੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਣ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਾਸਾਦਰ੍ਧਮਪਿ ਗ੍ਰਾਸਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਦਾਤੁਂ ਸਦਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍
ਸੱਚੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਠੀਕ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਦਾਤਵ੍ਯਮਨਂਤਫਲਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।
ਨ ਤਦ੍ਦਾਨਮਸਤ੍ਕਾਰਪਾਰੁष੍ਯਮਲਿਨੀਕृਤਮ੍
ਜੋ ਦਾਨ ਅਪਮਾਨ, ਰੁੱਖੇ ਬੋਲ ਜਾਂ ਗੰਦਗੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤਦ੍ਧਨਂ ਨ ਚ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਿਯਵਰ੍ਜਿਤਃ ਯਤ੍ਨੇਨਾਪਿ ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਰੋਧੋऽਸ੍ਯ ਨਿष੍ਫਲਂ ਖਗ ।। 1.189.
ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਧਨ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ। ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰ ਲਵੋ, ਜੇ ਗੁੱਸਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀ।
ਯਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਰ੍ਚਿਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਚਾਰ੍ਚਿਤਮ੍
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਔਦਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਮੈਤ੍ਰੀ ਹ੍ਯਨੁਕਂਪਾ ਚ ਮਤ੍ਸਰਃ
ਉਦਾਰਤਾ, ਸੁਆਗਤ, ਦੋਸਤੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਇਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨ—
ਵਾਰਾਣਸੀ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਪੁष੍ਕਰਾਣਿ ਚ
ਕਾਸੀ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ—
ਮੂਲਸ੍ਥਾਨਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਂਡੀਰਸ੍ਵਾਮਿਕਂ ਤਥਾ
ਮੂਲ ਸਥਾਨ, ਮਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਵੀ—
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਦੇਸ਼ਾਃ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਨਿषੇਵਿਤਾਃ ਗੋਸਿਦ੍ਧਮੁਨਿ ਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਦੇਸ਼ਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਿੱਧ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਚਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਗਾਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਾਸ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਾਯਤਨਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਯਦ੍ਯਦਲ੍ਪਂ ਤੁ ਦੀਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ—
ਗ੍ਰਹਣਂ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਰਾਯਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਯਣ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਘੜੀ—
ਦਿਨਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਸਂਕ੍ਰਾਂਤਿਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿषੁਪਦਂ ਖਗ
ਦਿਨ ਦੇ ਵਖਰੇ ਵਖਰੇ ਵੇਲੇ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਸੁਆ, ਹੇ ਪੰਛੀ—